Nietzsche`nin modern kültürü eleştirisi üzerine bir inceleme
Eine Untersuchung uber Nietzsches kritik der modernen kultur
- Tez No: 100287
- Danışmanlar: PROF.DR. IOANNA KUÇURADİ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Felsefe, Philosophy
- Anahtar Kelimeler: Eleştiri, Felsefe, Kültür, Modernizm, Nietzsche, Friedrich Wilhem, Criticism, Philosophy, Culture, Modernism, Nietzsche, Friedrich Wilhem
- Yıl: 2001
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
ÖZET Ondokuzuncu yüzyılda ortaya çıkmış olan neredeyse bütün felsefi görüşlere, insanlık tarihinin sürekli ilerleyen bir süreç, o çağın kültürünün de öncekilere göre daha ileri olduğu kabulü hâkim olmuştur. Ancak ondokuzuncu yüzyılın ikinci yansında Nietzsche bu genel kabule aykırı düşüncelerini çağının kültürünü gerilemiş ve nihilizmin eşiğinde bir kültür diye belirleyerek ortaya koymuş, bu gerilemenin en azından felsefe tarihindeki sorumluları olarak da Sokrates ile Platon'u görmüştür. Bu çalışmada, Nietzsche'nin bu savı iki bakımdan ele alınmıştır: İlk olarak Nietzsche' nin ilerleme-gerileme sorununu ele alması bakımından, ikinci olarak gerileyen sürecin başına Sokrates ile Platon'u yerleştirmesi bakımından. Birinci Bölümde Nietzsche'nin Eski Yunan kültürleri üzerine, kültürün iki itici gücü diye tasarladığı 'apollonik' ve 'dionizik' öğeler aracılığıyla yaptığı soykütüğü çalışması ele alınmış, Eski Yunanda“trajik kültür”e varasıya bu eğilimlerin peşpeşe üstün gelişleri“titanik kültür”,“homerik kültür”,“barbar- dionizik kültür”ve“dorik kültür”de gösterilmiştir. Nietzsche' ye göre ilerleme ancak apollonik ve dionizik öğelerin birliği sonucunda ortaya çıktığı için, yalmzca söz konusu iki öğenin şekillendirdiği trajik kültür gerçek anlamda bir ilerleme sağlamıştır. Bu kültürün ardından gelen, apollonik ve dionizik öğeler arasındaki dengeyi apollonik öğe lehine bozan“sokratik kültür”ise, öğeler arasındaki dengeyi bozduğu için bir gerilemedir. Gerilemenin kendisini yeni kültürde bir yandan apollonik öğenin aşırılığının ürünü olan 'rasyonellik', 'iyimserlik' ve 'evrensellik' iddialarında, öte yandan dionizik öğenin baskı altına alınmasının sonucu olan 'bütünlüğün bozulması' ve 'mitik geleneğin yok edilmesi 'nde gösterdiği Birinci Bölümün sonunda ele alınmış, insanlık tarihinin sürekli ilerleyen bir süreçten değil iniş çıkışlardan oluştuğu gösterilmeye çalışılmıştır. Bu çalışmada, Nietzsche'nin çağdaşlarına aykırı düşen savı, ikinci olarak, gerilemenin başına Sokrates ile Platon'u yerleştirmiş olması bakımından ele alınmıştır. Nietzsche'nin Sokrates ile Platon'u eleştirmesine rağmen, onlardanIll yaklaşık iki bin yıl sonra, onlarla benzer bir değerlendirmeye giriştiği gösterilmiştir. Bunun için İkinci Bölümde Nietzsche'nin kendi çağının değerlerini yeniden değerlendirmesi ele alınmıştır. Nietzsche'nin içinde yaşadığı kültürü bir çilecilik biçimi olarak, kölenin efendiye karşı duyduğu hınç duygusundan temellerini alan, bu yüzden de insanın en temel içggüdüsü olan gücü istemeyi sakatlamış, nihilizmin eşiğindeki, decadent bir kültür olarak belirliyor oluşu yüzünden,“efendi ile köle ahlakı”,“hınç duygusu”,“çilecilik”,“decadence”,“gücü isteme”ve“nihilizm”kavramları incelenmiştir. Onun“ebedi dönüş öğretisi”ise, kaybedilmiş olan mitik geleneği canlandıracak olan yeni bir mitos, yaşamı bütünlüğü içinde onaylamayı öğreten yeni bir öğreti, bu yüzden de nihilizmin aşılmasını sağlayacak olan çözüm olması bakımından ele alınmıştır. Üçüncü Bölümünün ilk kısmında, Nietzsche'nin gerilemeyi apollonik ile dionizik öğeler arasıdaki dengenin bozulmasında, düşünce ile yaşam arasında açılan çatlakta gördüğü ele alınmış; Nietzsche ile çağdaşlarının ilerlemeye yönelik görüşleri arasındaki karşıtlığın nedeninin, onların aym şeye ilişkin farklı yorumlarından değil, farklı alanlara bakarak konuşmalarından kaynaklandığı gösterilmeye çalışılmıştır. Üçüncü Bölümünün ikinci kısmında ise Nietzsche'nin, en iyi 'Tanrının ölümü'nde kendisini ifade eden ve bütün değerlerin toptan iflâsı anlamına gelen ondokuzuncu yüzyılda 'değerleri yeniden değerlendirme 'si ile Sokrates'in değer karmaşası içindeki kendi çağında Sofistlere karşı giriştiği 'sokratik sorgulama'nın temel kaygılan bakımından benzer olduğu gösterilmeye çalışılmıştır. Onların temel kaygılan bakımından benzer, ancak amaçlanna ulaşmaya çalışırken izledikleri yöntemleri bakımından farklı olduklan görülmüş, Sokrates'in değişmeyen kavramlara ulaştıracak yöntem oluşu bakımından kullandığı 'diyalektik yöntem'e karşı, Nietzsche'nin oluş içindeki tekleri ele alan 'soykütüğü çıkarma'yı kullandığı gösterilmiştir..©. YÖKSEKÖĞBFHM WW*. D0KttUMTÂS«0H MtRKEZl
Özet (Çeviri)
ZUSAMMENFASSUNG Fast aile philosophischen Betrachtungsweisen, die im 19. Jahrhundert hervorgetreten sind, sahen die Menschheitsgeschichte als einen permanent fortschreitenden Prozess und vertraten damit auch die Auffassung, dass die Kultur der eigenen Zeit den vorigen Kulturen iiberlegen war. Allerdings taucht mit Nietzsche in der zweiten Hâlfte des 19. Jahrhunderts der Gedanke auf, dass es sich bei der Zeitgeschichte um eine Phase des Niedergangs und einer nihilistischen Kultur handelt, wobei Nietzsche den Beginn dieses Niedergangs schon bei Sokrates und Platon ansetzt. In dieser Arbeit wurde diese These von Nietzsche unter zwei Aspekten untersucht: Zuerst untersucht diese Arbeit das Problem von Fortschritt und Rückgang bei Nietzsche, und zweitens die Frage des Anfangs dieses Prozesses des Niedergangs bei Sokrates und Platon. Im ersten Teil wird die genealogische Untersuchung Nietzsches hisnsichtlich der beiden Grundelemente der antiken griechischen Kultur, und zwar dem Apollonischen und dem Dionysischen, behandelt. Nietzsche unterscheidet dabei die“titanische”,“homerische”, barbarisch-dionysische“, ”dorische“ und schliesslich die ”tragischen Kultur“ der alten Griechen und zeigt, wie sie sich abgelöst haben. Nach seiner Auffassung besteht ein Fortschritt nur dann, wenn eine Einheit der apollonischen und dionysischen Elemente geschaffen wird, so dass nur die ”tragische“ Kultur, die beide Elemente vereint, einen wirklichen Fortschritt darstellt. Genauso ist die ”sokratische“ Kultur, die das Gleichgewicht zwischen dem Apollonischen und dem Dionysischen zu Gunsten des Apollonischen verândert, nach Nietzsches Ansicht ein Rückschritt. Wie dieser Rückschritt sich insofern ausdriickt, dass die Uberbewertung des Apollonischen Produkte wie 'Rationalitât, 'Optimismus' und 'Universalismus' auf der einen Seite hervorbringt, und durch die Unterdrückung des Dionysischen Elements auf der anderen Seite die 'Ganzheit zerstört' bzw. die 'mythische Tradition' aufgehoben wird, und deshalb die Menschheitsgeschichte nicht als ein stândiger Fortschritt, sondern als Phasen des Aufstiegs und des Niedergangs betrachtet werden muss, ist das Untersuchungsobjekt des Endes des ersten Teils.Diese Arbeit befasst sich als zweiten Schwerpunkt mit Nietzsches dahingehender These, dass als Beginn des kulturgeschichtlichen Niedergangs Sokrates und Platon zu setzen seien. Es wurde versucht zu zeigen, wie Nietzsche trotz seiner Kritik an Sokrates und Platon ca. 2 Jahrtausende spâter eine âhnliche Bewertung vornimmt wie diese beiden Philosophen. Deshalb wurde im zweiten Teil dieser Arbeit die Bewertung Nietzsches der Werte seiner eigenen Zeit untersucht und dargestellt. Da Nietzsche die Kultur seiner eigenen Zeit als ”asketische“ Kultur betrachtet, in der grundlegend der Knecht seinem Herren gegeniiber ”Ressentiments“ entwickelt und der ”Wille zur Macht“ des Menschen geschâcht und dadurch diese Kultur an der Schwelle zum Nihilismus den Charakter einer ”decadenten“ Kultur bekommen hat, wurden die Begriffe ”Herren- und Kechtsmoral“, ”Ressentiment“, ”Asketismus“, ”Decadence“, ”Wille zur Macht“ und ”Nihilismus“ dargelegt. Der Begriff der ”ewigen Wiederkehr“ wurde unter dem Aspekt untersucht, dass durch ihn ein neuer Mythos entwickelt wird, der die verlorengegangene mythische Tradition ersetzt, eine neue Lehre errichtet wird, die das Leben in seiner Ganzheit bejaht und aus diesen Griinden den Nihilismus uberwindet. Der Beginn des dritten Teils befasst sich mit Nietzsches Ansicht, dass die Zerstörung des Gleichgewichts zwischen dem Apollonischen und dem Dionysischen einen Niedergang zur Folge hat, was durch die Zerspaltung von Denken und Leben begründet ist. Es wurde versucht zu zeigen, dass der Grand fiir die unterschiedlichen Ansichten von Nietzsche und seinen Zeitgenossen hinsichtlich des Fortschrittsgedankens ihren Grand nicht darin haben, dass sie in Hinblick auf die gleiche Sache voneinander verschiedene Interpretationen hervorbringen, sondera darin, dass sie sich auf voneinander verschiedene Bereiche beziehen. Im zweiten Abschnitt des dritten Teils wurde darzulegen versucht, wie die Absicht Nietzsches, eine ”Umwertung der Werte“ vorzunehmen und die am kürzesten mit den Worten ”Gott ist tot" zusammengefasst werden kann, in ihrer Grundintention dem sokratischen Versuch, das von den Sophisten hervorgerufene Chaos der Werte zu schlichten, âhnelt. Es wurde gezeigt, dass die Grundintention âhnlich ist, wobei aber jeweils eine andere Methode angewandt wird: Wahrend Sokrates auf unverânderliche Begriffe absieht und deswegen die 'dialektische Methode' anwendet, Beabsichtigt Nietzsche eine 'Genealogie' der Dinge in ihrem Werden.
Benzer Tezler
- K. Marx ile F. Nietzsche'nin tarih anlayışları
Historical understanding of K. Marx and F. Nietzsche
GÜRSEL ARIYAN
- Nietzsche's critique of clssical epistemology
Nietzsche'nin klasik epistomolojisi eleştirisi
EROL MUTLU
- Studien zur literadur und kultur auffassung Friedrich Nietzsche und ihre wiederspiegelung in der Deutschen literadur anhand von Thomas Manns“Doktor Faustus”
Friedrich Nietzsche'nin edebiyat ve kültür anlayışı ve Thomas Mann'ın“Doktor Faustus”adlı eserini örnek alarak bu anlayışın Alman edebiyatına olan etkisi
NİLGÜN TÜRKER (MANİSA)
- Günümüz sanatında mitler
Contanparary art in myth
DENİZ KARTAL
Yüksek Lisans
Türkçe
1998
Güzel SanatlarMarmara ÜniversitesiResim Ana Sanat Dalı
YRD. DOÇ. DR. DEVABİL KARA
- Die Brücke (köprü) grubu ve Türk baskı resim sanatına etkileri
Başlık çevirisi yok
SABİRE SUSUZ
Yüksek Lisans
Türkçe
1995
Eğitim ve ÖğretimDokuz Eylül ÜniversitesiResim-İş Eğitimi Ana Bilim Dalı
Y.DOÇ.DR. MEHMET FIRINCI
