Sağlık sistemlerinin göreli etkinliği: OECD ülkeleri üzerine bir araştırma
Relative efficiency of health systems: An empirical analysis on OECD countries
- Tez No: 1001840
- Danışmanlar: PROF. DR. OĞUZ KARA
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Sağlık Yönetimi, Healthcare Management
- Anahtar Kelimeler: Bootstrap, Sağlık sistemleri, Teknik etkinlik, Veri zarflama analizi, Bootstrap, Health systems, Technical efficiency, Data envelopment analysis
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Düzce Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Sağlık, Dünya Sağlık Örgütü tarafından yalnızca hastalık ya da sakatlığın olmaması değil, bireyin fiziksel, ruhsal ve sosyal açıdan tam bir iyilik hali olarak tanımlanmaktadır. Bu çok boyutlu yapı, toplumsal refahı ve ekonomik üretkenliği doğrudan etkilemektedir. Sağlık ekonomisi ise sağlık hizmetlerinde kaynakların etkin ve sürdürülebilir kullanımını inceleyen temel bir disiplindir. Ülkelerin gelişmişlik düzeyi, sağlık sistemlerinin tasarımı ve performansında belirleyici rol oynamaktadır. Bu çalışmada, OECD'ye üye 36 ülkenin sağlık sistemlerinin göreli teknik etkinliği analiz edilmiştir. Analizlerde 2000–2023 dönemine ait ikincil veriler kullanılmış ve parametrik olmayan Veri Zarflama Analizi (DEA) ile iki aşamalı bootstrap DEA yöntemi uygulanmıştır. Birinci modelde sağlık altyapısı göstergelerinin (kişi başına sağlık harcaması, hekim ve yatak sayısı, hekim konsültasyon oranı) sağlık sonuçları (doğumda beklenen yaşam süresi ve İnsani Gelişmişlik Endeksi) üzerindeki etkinliği incelenmiştir. İkinci modelde ise sağlık ve çevresel faktörlerin (sağlık harcamalarının GSYH içindeki payı, CO₂ emisyonu, hekim sayısı ve alkol tüketimi) sağlık çıktıları üzerindeki göreli etkileri değerlendirilmiştir. Sonuçlar, Türkiye'nin sağlık altyapısını göreli olarak etkin kullanan ülkeler arasında yer aldığını göstermektedir. Geleneksel DEA sonuçlarına göre Türkiye her iki modelde de tam etkin bulunurken, bootstrap DEA sonuçları Türkiye'nin orta-üst düzeyde bir teknik etkinliğe sahip olduğunu ortaya koymuştur. Bulgular, sağlık sistemlerinin başarısında altyapının yanı sıra çevresel ve yaşam tarzı faktörlerinin de belirleyici olduğunu göstermektedir.
Özet (Çeviri)
According to the World Health Organization, health is defined not merely as the absence of disease or disability, but as a state of complete physical, mental, and social well-being. This multidimensional concept directly influences social welfare and economic productivity. Health economics focuses on the efficient and sustainable allocation of resources within health systems, while countries' levels of development play a crucial role in shaping health system performance. This study analyzes the relative technical efficiency of health systems in 36 OECD member countries using secondary data covering the period 2000–2023. Non-parametric Data Envelopment Analysis (DEA) and a two-stage bootstrap DEA method are employed. In the first model, the effectiveness of health infrastructure indicators (health expenditure per capita, number of physicians and hospital beds, and physician consultation rates) on health outcomes (life expectancy at birth and the Human Development Index) is examined. The second model assesses the relative impact of health and environmental factors (health expenditure as a share of GDP, CO₂ emissions, number of physicians, and alcohol consumption) on health outcomes. The results indicate that Türkiye is among the countries that use their health infrastructure relatively efficiently. While Türkiye is found to be fully efficient in both models according to traditional DEA results, bootstrap estimates suggest a medium-to-high level of technical efficiency. Overall findings highlight that the success of health systems depends not only on infrastructure but also on environmental sustainability and lifestyle-related factors.
Benzer Tezler
- Aile hekimliğinin veri zarflama analizi ile performansının değerlendirilmesi: İstanbul örneği
Evaluation of family medicine and performance data envelopment analysis: Example of İstanbul
FERAY ÖZTÜRK
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
Hastanelerİstanbul ÜniversitesiHastane İşletmeciliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ZAHİDE AYYILDIZ ONARAN
- Majör depresif bozuklukta kültürel açıklama modelleri ve yardım arama davranışının belirlenmesi
Cultural explanatory models and help seeking behavior in major depressive disorder
NORA ÜTÜCÜ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2013
Psikiyatriİstanbul Bilim ÜniversitesiPsikiyatri Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. DENİZ EKER
- A hierarchical framework for preventing robot manipulation failures
Robot etkileşimlerinde hataları önlemek için çok-katmanlı güvenli yürütme mimarisi
ABDULLAH CİHAN AK
Doktora
İngilizce
2026
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve Kontrolİstanbul Teknik ÜniversitesiBilgisayar Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SANEM SARIEL UZER
DOÇ. DR. EREN ERDAL AKSOY
- Corrosion prevention of carbon steel and aluminium metals by PANI/CeO2 nanocomposite coatings
PANI/CeO2 nanokompozit kaplamalar ile karbon çelik ve alüminyum metallerinin korozyonunun önlenmesi
HANDE YOLSAL ACAR
Yüksek Lisans
İngilizce
2015
Kimyaİstanbul Teknik ÜniversitesiPolimer Bilim ve Teknolojisi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ESMA SEZER
- Reduction of dental anxiety and stress in children using a social robotic companion
Sosyal bir robot arkadaş yardımıyla çocuklarda dental kaygı ve stresin azaltılması
MİNE YASEMİN
Yüksek Lisans
İngilizce
2016
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve Kontrolİstanbul Teknik ÜniversitesiBilgisayar Mühendisliği Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. GÖKHAN İNCE