Tip 2 Diyabetes mellitus tanılı bireylerde e-sağlık okuryazarlığı ile diyabetle ilişkili güçlükler ve öz yönetim arasındaki ilişkinin belirlenmesi
Determining the relationship between e-health literacy, diabetes-related distress, and self-management in individuals diagnosed with type 2 Diabetes mellitus
- Tez No: 1001189
- Danışmanlar: PROF. DR. HİCRAN BEKTAŞ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Hemşirelik, Nursing
- Anahtar Kelimeler: diyabetle ilişkili güçlükler, e-sağlık okuryazarlığı, hemşirelik, öz yönetim, tip 2 diyabetes mellitus, diabetes-related difficulties, e-health literacy, nursing, self-management, type 2 diabetes mellitus
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Akdeniz Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Hemşirelik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İç Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
ÖZET Amaç: Bu araştırma, Tip 2 Diyabetes Mellitus (T2DM) tanılı bireylerde E-Sağlık Okuryazarlığı (e-SOY) ile diyabetle ilişkili güçlükler ve öz yönetim arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla tanımlayıcı, ilişki arayıcı ve kesitsel olarak yapılmıştır. Yöntem: Araştırma, Mayıs–Eylül 2025 tarihleri arasında Akdeniz Üniversitesi Hastanesi Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Polikliniği'ne başvuran 376 T2DM'li birey ile yürütülmüştür. Veriler, Kişisel Bilgi Formu, E-Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği (E-SOYÖ), Tip 2 Diyabette Güçler ve Güçlükler Ölçeği (T2DGGÖ) ve Kapsamlı Diyabet Öz Yönetim Ölçeği (KDÖYÖ) aracılığıyla toplanmıştır. Analizler SPSS 25.0 programında ve veriler tanımlayıcı istatistikler, t testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA), Scheffe Post-Hoc testi, Pearson korelasyon katsayısı ile stepwise çoklu doğrusal regresyon analizi yöntemleriyle değerlendirilmiştir. Bulgular: T2DM'li bireylerin yaş ortalaması 60,2±12,05 yıl olup katılımcıların %59'u kadındır. Erkeklerde e-SOY düzeyi kadınlara göre daha yüksek bulunmuş, en yüksek e-SOY puanları 44 yaş ve altındaki bireylerde ve tanı süresi 1–12 yıl olan grupta saptanmıştır. E-SOYÖ, T2DGGÖ ve KDÖYÖ puan ortalamaları sırasıyla 23,67±11,38; 60,45 ve 32,74±7,53 olup, diyabetle ilişkili güçlükler ve öz yönetim düzeyleri genel olarak orta düzeydedir. E-SOY ile diyabetle ilişkili güçlükler arasında negatif, öz yönetim ile pozitif ve anlamlı ilişkiler belirlenmiştir. Regresyon analizinde eğitim, bilgi eksikliğiyle ilişkili güçlükler ve e-sağlık bilgilerine erişim sıklığı başta olmak üzere çeşitli değişkenlerin e-SOY'u anlamlı biçimde yordadığı ve modelin varyansın %59,9'unu açıkladığı bulunmuştur. (p<0,001). Sonuç: T2DM'li bireylerde e-SOY; eğitim, e-sağlık bilgilerine erişim ve ekonomik durumdan olumlu, yaş ve bilgi eksikliğinden olumsuz etkilenmektedir. Bu doğrultuda, T2DM yönetiminde sosyo-demografik farklılıklara duyarlı, e-SOY düzeyini güçlendiren dijital temelli girişimlerin yaygınlaştırılması önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
ABSTRACT Objective: This study was conducted as a descriptive, correlational, and cross-sectional study to examine the relationship between E-Health Literacy (e-HL) and diabetes-related difficulties and self-management in individuals diagnosed with Type 2 Diabetes Mellitus (T2DM). Methods: The study was conducted with 376 individuals with T2DM who applied to the Endocrinology and Metabolic Diseases Outpatient Clinic of Akdeniz University Hospital between May and September 2025. Data were collected using the Personal Information Form, E-Health Literacy Scale (e-HLS), Strengths and Difficulties in Type 2 Diabetes Scale (STT2DS) and Comprehensive Diabetes Self-Management Scale (CDSMS). Analyses were performed using SPSS 25.0, and the data were evaluated through descriptive statistics, t test, one-way analysis of variance (ANOVA), Scheffe Post-Hoc test, Pearson correlation coefficient, and stepwise multiple linear regression analysis. Results: The mean age of individuals with T2DM was 60.2±12.05 years, and 59% of the participants were female. The level of e-HL was found to be higher in males compared to females, and the highest e-HL scores were observed in individuals aged 44 years and below and in those with a diagnosis duration of 1-12 years. The mean scores of the e-HLS, SDT2DS, and CDSMS were 23.67±11.38, 60.45 and 32.74±7.53, respectively, indicating that diabetes-related difficulties and self-management levels were generally at a moderate level. A significant negative relationship was identified between e-HL and diabetes-related difficulties, and a significant positive relationship between e-HL and self-management. Regression analysis showed that education level, difficulties due to lack of information, and frequency of access to e-health information were significant predictors of e-HL, explaining 59.9% of the variance (p < 0.001). Conclusion: In individuals with T2DM, e-HL is positively affected by education level, access to e-health information, and economic status, and negatively affected by age and lack of information. Therefore, the dissemination of digital interventions that enhance e-HL and address socio-demographic differences in T2DM management is recommended.
Benzer Tezler
- Diyabetli bireylerde sağlık okuryazarlık, ilaç uyumu ve siberkondria düzey ilişkisi
Relationship between HEALTH literacy, medication compliance and cyberchondria level in people with diabetes
ŞEYMA ÖCAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
HemşirelikÇankırı Karatekin ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HURİ SEVAL GÖNDEREN ÇAKMAK
- Tip 2 diyabet hastalarında sağlığı geliştirme modeline göre verilen eğitimin sağlık okuryazarlık düzeyine ve diyabet sağlığı geliştirme davranışına etkisi
The effect of education given according to the health promotion model on the health literacy level and diabetes health promotion behavior in Type 2 diabetes patients
TUĞÇE MERVE KALKANLI
- Diyabet öz yönetimi ile sağlık okuryazarlığı arasındaki ilişkinin incelenmesi
An observation of the relationship between diabetes self- management and health literacy
CANSU HATİCE DOBUR
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. TİJEN ACAR
- Bir aile sağlığı merkezine başvuran tip 2 diabetes mellitus tanılı hastalarda tedaviye uyum ile sağlık okuryazarlığı arasındaki ilişkinin incelenmesi
Relationships between treatment compliance and health literacy for individuals with type 2 diabetes mellitus referral to a family health center
ECE ÖZONUK
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
Hemşirelikİzmir Katip Çelebi ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEDİNE YILMAZ
- Bir üniversite hastanesinde diyabet polikliniğine başvuran bireylerde tip 2 diyabet öz yönetimi ve diyabet sağlık okuryazarlığının glisemik kontrole etkisi
The impact of type 2 diabetes self-management and diabetes health literacy on glycemic control among individuals attending the diabetes clinic of a university hospital
ÖZGE KILINÇ CANDER
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2026
Halk SağlığıAnkara ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. DENİZ ODABAŞ