Kabul ve kararlılık terapisinin (ACT) depremden etkilenen ergenlerinin kaygı düzeylerine, psikolojik esneklerine ve psikolojik sağlamlıklarına etkisi
The effect of acceptance and commitment therapy (ACT) on anxiety levels, psychological resilience, and psychological resilience of adolescents affected by the earthquake
- Tez No: 1001031
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ EMEL ANER AKTAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Nişantaşı Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Klinik Psikoloji Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez çalışmasının amacı, Kabul ve Kararlılık Terapisi (ACT) temelli bir müdahale programının depreme maruz kalan ergenlerin kaygı düzeyleri, psikolojik esneklik, psikolojik katılık ve psikolojik sağlamlık düzeyleri üzerindeki etkisini incelemektir. Araştırma, ön test–son test kontrol gruplu deneysel desenle yürütülmüştür. Çalışma grubu, deney grubu (n = 10) ve kontrol grubu (n = 10) olmak üzere toplam 20 ergenden oluşmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak Beck Anksiyete Ölçeği, Çok Boyutlu Psikolojik Esneklik Envanteri Kısa Formu, psikolojik katılığı değerlendiren ölçek ve Çocuk ve Genç Psikolojik Sağlamlık Ölçeği kullanılmıştır. Ölçme araçları, müdahale öncesinde ve sonrasında her iki gruba uygulanmıştır. Deney grubuna ACT temelli psikoeğitim programı uygulanırken, kontrol grubuna herhangi bir müdahalede bulunulmamıştır. Verilerin analizinde normal dağılım varsayımının sağlanmaması nedeniyle non-parametrik istatistiksel yöntemler tercih edilmiştir. Deney ve kontrol gruplarının kendi içlerindeki ön test–son test karşılaştırmaları Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi ile, gruplar arası karşılaştırmalar ise Mann-Whitney U Testi ile gerçekleştirilmiştir. Ayrıca, elde edilen farkların uygulama açısından önemini değerlendirmek amacıyla etki büyüklükleri hesaplanmıştır. Araştırma bulguları, ACT uygulanan deney grubunda kaygı ve psikolojik katılık düzeylerinin anlamlı biçimde azaldığını; psikolojik esneklik ve psikolojik sağlamlık düzeylerinin ise anlamlı biçimde arttığını göstermektedir. Kontrol grubunda ise incelenen değişkenler açısından anlamlı bir değişim saptanmamıştır. Sonuçlar, ACT temelli müdahalelerin deprem sonrası ergenlerin psikolojik uyumlarını desteklemede etkili bir yaklaşım olduğunu ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
This study examined the effectiveness of an Acceptance and Commitment Therapy (ACT)–based group intervention on anxiety, psychological flexibility, psychological inflexibility (psychological rigidity), and psychological resilience among adolescents affected by the 6 February 2023 earthquakes in Türkiye. The research was designed as a quasi-experimental study with a pretest–posttest control group design. The sample consisted of a total of 20 adolescents, including 10 participants in the experimental group and 10 participants in the control group. The experimental group received an ACT-based intervention program, while the control group did not receive any psychological intervention during the study period. Data were collected using the Beck Anxiety Inventory (BAI), the Multidimensional Psychological Flexibility Inventory–Short Form, the Psychological Inflexibility measure derived from ACT-based frameworks, and the Child and Adolescent Psychological Resilience Scale. Due to the small sample size and non-normal distribution of the data, non-parametric statistical analyses were employed. Within-group comparisons were conducted using the Wilcoxon Signed-Rank Test, and between-group comparisons were performed using the Mann–Whitney U Test. In addition, effect sizes (r) were calculated to evaluate the magnitude of the observed changes. The findings indicated that adolescents in the experimental group showed a significant decrease in anxiety and psychological inflexibility scores, along with significant increases in psychological flexibility and psychological resilience scores following the ACT intervention. In contrast, no significant changes were observed in the control group between pretest and posttest measurements. Effect size analyses revealed large effects for most outcome variables, suggesting that the observed changes were not only statistically significant but also practically meaningful. Overall, the results support the effectiveness of ACT-based interventions in enhancing psychological functioning and reducing anxiety symptoms among adolescents exposed to disaster-related trauma.
Benzer Tezler
- Sivas'ta kadınların işgücüne katılım farklılıkları
Başlık çevirisi yok
BİNNUR ERCEM
Yüksek Lisans
Türkçe
1984
SosyolojiCumhuriyet ÜniversitesiKurumlar Sosyolojisi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. FARUK KOCACIK
- İdrar kültürlerinden izole edilen coag (-) staphylococcus (s. epidrmidis ve s. saprophyticus)'ların idrar yolu enfeksiyonlarındaki yeri
The Place of coag (-) staphylococcus to the urinary tract infectron which are isolated from the urine cultures
SUMRU ÇITAK(KORMAN)
- Katı yakıtların akışkan yatakta yakılması ve katı miktarının yatak yüksekliğine etkisi
Combustion of solid fuels in the fkuidized beds and the effects of solid quantity to the height of bed
KAMİL BEKİR KOÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
1987
Makine MühendisliğiGazi ÜniversitesiMakine Eğitimi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ALİ YÜCEL UYAREL
- Dokuma kumaşlarda örgü tipinin ham kumaşın boyutları ve geometrik özellikleri üzerindeki etkilerinin araştırılması
Başlık çevirisi yok
EMEL ÖNDER
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Tekstil ve Tekstil MühendisliğiEge ÜniversitesiTekstil Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÜNGÖR BAŞER