A dialogue-based analysis of physics teachers' noticing of students' conceptual knowledge and reasoning
Fizik öğretmenlerinin öğrencilerin kavramsal bilgi ve akıl yürütmelerini fark etmesi üzerine diyalog temelli bir analiz
- Tez No: 1001030
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ÖMER FARUK ÖZDEMİR, DR. UFUK YILDIRIM
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: İngilizce
- Üniversite: Orta Doğu Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Fen Bilimleri Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu fenomenografik çalışma, ısı ve sıcaklık konusu bağlamında fizik öğretmenlerinin öğrencilerin kavramsal bilgi ve akıl yürütmesini fark etme biçimlerindeki nitel çeşitliliği incelemektedir. Ankara'da görev yapan 68 hizmet içi fizik öğretmeni, 80 satırlık varsayımsal bir sınıf içi diyaloğu ve dikkate alma, yorumlama ve nasıl yanıt verileceğine karar verme boyutlarına odaklanan üç açık uçlu sorudan oluşan Diyalog Temelli Öğretmen Fark Etme Aracı'na yazılı olarak yanıt vermiştir. Amaçlı örnekleme ile belirlenen 10 öğretmenle, açıklığa kavuşturma ve katılımcı doğrulaması amacıyla yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmıştır. Yazılı yanıtlar anlam birimlerine ayrılmış ve betimleme kategorileri ile nitel çeşitliliği haritalayan ve boyutlar arası akış örüntülerini görselleştiren bir sonuç uzayı oluşturmak üzere yinelemeli biçimde analiz edilmiştir. Bulgular, öğretmenlerin öğrenci fikirlerini üç boyut üzerinden dikkate aldıklarını göstermektedir: özgül içerik, bilişsel öğeler ve akıl yürütme süreçleri ile bilimsel tutarlılık. Öğretmen yorumları, değerlendirici ve tanılayıcı, epistemik, üstbilişsel ve duyuşsal yönelimlere ayrışmış ve alt kategorilerle ayrıntılandırılmıştır. Yanıt verme kararları öğretime yönelik, açımlayıcı ve destekleyici hamleler altında gruplanmıştır; buna karşın dikkate alınan seçimlerin bir kısmı, açık bir yorum ya da ifade edilmiş bir karar olmaksızın kalmıştır. Sonuç uzayı ve akış örüntüleri, yorumlayıcı yönelimlerin farklı yanıt repertuarlarına nasıl yöneldiğini ve boyutlar arasında hangi kopuklukların ortaya çıktığını göstermektedir. Genel olarak bu çalışma, öğretmenlerin dikkate aldıkları unsurları, bunlara ilişkin yorumlarını ve yanıt vermeye yönelik kararlarını ilişkilendirerek fen eğitiminde öğretmen fark etmesine ilişkin ince ayrımlı ve konuya özgü bir açıklama sunmaktadır. Ayrıca, kavramsal açıdan zorlayıcı alanlarda kanıta dayalı yorumlamayı ve duyarlı karar vermeyi önceleyen öğretmen eğitimi ve mesleki gelişim uygulamalarına yönelik çıkarımlar ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
This phenomenographic study examines qualitative variation in physics teachers' noticing of students' conceptual knowledge and reasoning in the topic of heat and temperature. 68 in-service teachers in Ankara responded in writing to a Dialogue-Based Teacher Noticing Instrument consisting of an 80-line hypothetical classroom dialogue and three open-ended prompts targeting the facets of attending, interpreting, and deciding how to respond. A purposive subsample of 10 teachers participated in semi-structured interviews used for clarification and member checking. Written responses were segmented into meaning units and analyzed iteratively to generate categories of description and an outcome space that maps qualitative variation and visualizes pathways between the facets. Findings show that teachers attended to student ideas through three dimensions: specific content, cognitive elements and reasoning processes, and scientific consistency. Teachers' interpretations diversified into evaluative and diagnostic, epistemic, metacognitive, and affective orientations, with subcategories. Decisions about responding were grouped into instructional, elaborative, and supportive moves, while a portion of attended selections were followed by no explicit interpretation or by no stated decision. The outcome space and pathway visualizations show how interpretive orientations channel into different response repertoires and where discontinuities occur between facets. Overall, the study provides a fine-grained, topic-specific account of teacher noticing in science education by linking what teachers notice to how they interpret and how they decide to act. It also offers implications for teacher education and professional development that foreground evidence-based interpretation and responsive decision-making in conceptually challenging domains.
Benzer Tezler
- 1985-1986 yıllarında Polatlı Devlet Hastanesine kaza nedeniyle başvuranların incelenmesi
Başlık çevirisi yok
FERHAN ŞENOL
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
İlk ve Acil YardımGazi ÜniversitesiKazaların Çevresel ve Teknik Araştırması Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
DOÇ. DR. HİKMET PEKCAN
- Devrelerin büyük işaret cevaplarının bilgisayar yardımıyla bulunması
Başlık çevirisi yok
NÜKHET GÜNEYİ
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Elektrik ve Elektronik MühendisliğiUludağ ÜniversitesiElektrik-Elektronik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ERGÜR TÜTÜNCÜOĞLU
- Ulaş Sağlık Ocağı merkezinde nüfusun bazı niteliklerine ve konutların durumuna ilişkin bir çalışma
An Investigation carried out at the Ulaş Public Health Centre concerning some characteristics of the population and housing conditions in the district of Ulaş
EROL ŞANLI
Doktora
Türkçe
1985
Halk SağlığıCumhuriyet ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SERVET ÖZGÜR
- Çimentonun sertleşmesi üzerinde kimyasal komponentlerin etkisi
Başlık çevirisi yok
NACİYE TÜRKEL
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Kimya MühendisliğiUludağ ÜniversitesiKimya Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA CEBE
- Antakya tarihi ticaret merkezi mekansal yapı değişim ve gelişim sürecinin kent ticaret merkezi planlamasına etkinliği
The Effectiveness of spatial structural chance and development period of the historical trade center of Antakya in the urban trade planning
NEVİN TURGUT
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Şehircilik ve Bölge PlanlamaGazi ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. NURCAN UYDAŞ