Parametrik ve parametrik olmayan testler kullanılarak dicle nehri su kalitesinin trend analizi
Trend analysis of the water quality of the tigris river using parametric and non-parametric tests
- Tez No: 1000985
- Danışmanlar: PROF. DR. TAMER BAĞATUR
- Tez Türü: Doktora
- Konular: İnşaat Mühendisliği, Mühendislik Bilimleri, Civil Engineering, Engineering Sciences
- Anahtar Kelimeler: Dicle Havzası, Su kalitesi, Su kirliliği, Yönetim sistemleri, Dicle Basin, Water quality, Water pollution, Management systems
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Dicle Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İnşaat Mühendisliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Su, yaşamın devamı için vazgeçilmez bir kaynak olup, dünya yüzeyinin kaplamakla birlikte yalnızca %3'ü tatlı su olarak bulunmakta ve bunun da yalnızca %1'i insan kullanımına uygun durumdadır. Küresel iklim değişikliği, su kaynakları üzerindeki baskıları artırmakta ve suyun verimli bir şekilde yönetilmesi ihtiyacı her geçen gün daha da önem kazanmaktadır. Bu bağlamda, su kalitesinin izlenmesi ve eğilim analizlerinin yapılması, su kaynaklarının sürdürülebilir yönetimi açısından kritik bir rol oynamaktadır. Bu çalışma, Dicle Nehri ve kollarındaki su kalitesinin mevcut durumunu belirlemeyi ve su kalitesi parametrelerindeki zamansal değişimleri parametrik ve parametrik olmayan eğilim analizleriyle incelemeyi amaçlamaktadır. Dicle Nehri, özellikle tarım, sanayi ve evsel atıklardan kaynaklanan kirleticiler nedeniyle su kalitesi sorunlarıyla karşı karşıya kalmaktadır. 2011-2020 yılları arasında dört farklı dönemde (Mart, Haziran, Eylül ve Aralık) alınan su numuneleri, fiziksel, kimyasal ve biyolojik parametreler açısından değerlendirilmiş ve Mann-Kendall testi, Şen'in Eğim Tahmincisi ile Şen (2012) yöntemleri kullanılarak istatistiksel eğilim analizleri yapılmıştır. Elde edilen bulgular, su kalitesindeki bazı parametrelerde anlamlı artış ve azalış eğilimlerinin olduğunu ortaya koymaktadır. Elektriksel iletkenlik (EC), toplam çözünmüş madde (TDS), kimyasal oksijen ihtiyacı (COD), nitrik azot (NO₃--N) ve orto fosfat (O-PO₄3-) gibi parametrelerde artışlar gözlemlenirken, çözünmüş oksijen (DO) seviyelerinde ise azalma eğilimi tespit edilmiştir. Bu değişimlerin, özellikle tarımsal gübreleme, sanayi ve evsel atıkların etkisiyle doğrudan ilişkili olduğu görülmüştür. Ayrıca, pH seviyelerinde yıllar içinde hafif bir artış gözlemlenmiş olup, bu durum suyun alkalinitesindeki değişimi göstermektedir. Su kalitesindeki bu eğilimlerin izlenmesi, yalnızca mevcut su yönetimi için değil, aynı zamanda gelecekteki su kaynakları yönetimi ve çevresel sürdürülebilirlik açısından da büyük önem taşımaktadır. Elde edilen bulgular, su kalitesindeki değişimlerin hidrolojik yapılar, su rezervuarlarının kapasite hesaplamaları ve taşkın yapıları üzerinde etkiler yaratabileceğini göstermektedir. Ayrıca, su kalitesindeki değişimlerin izlenmesi, bölgedeki ekosistem sağlığının korunmasına da katkı sağlayacaktır. Sonuç olarak, Dicle Nehri'ndeki su kalitesinin zaman içindeki değişimi ve bu değişimlerin su yönetimi politikaları üzerindeki etkileri, su kaynaklarının korunması ve sürdürülebilir yönetimi açısından kritik öneme sahiptir. Yapılan analizler, su kalitesinde artan bir eğilim gösterse de, bu eğilimlerin detaylı bir şekilde incelenmesi ve daha geniş veri setleriyle desteklenmesi, gelecekteki su yönetimi ve çevresel sürdürülebilirlik için belirleyici olacaktır. Bu çalışma, Dicle havzası gibi su kaynakları açısından kritik bölgelerde sürdürülebilir su yönetimi stratejilerinin geliştirilmesine rehberlik edecek önemli bulgular sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
Water is an indispensable resource for the continuation of life. Although it covers a large part of the earth's surface, only 3% of it is freshwater and only 1% of this is available for human use. Global climate change is increasing the pressures on water resources and the need to manage water efficiently is becoming more and more important. In this context, monitoring and trend analysis of water quality play a critical role in the sustainable management of water resources. This study aims to determine the current status of water quality in the Tigris River and its tributaries and to examine the temporal changes in water quality parameters by nonparametric trend analysis. The Tigris River faces water quality problems especially due to pollutants from agriculture, industry and domestic wastes. Water samples taken in four different periods (March, June, September and December) between 2011 and 2020 were evaluated in terms of physical, chemical and biological parameters and statistical trend analyses were performed using Mann-Kendall test, Sen's Slope Estimator and Şen (2012) methods. The findings reveal that there are significant increasing and decreasing trends in some parameters of water quality. While increases were observed in parameters such as electrical conductivity (EC), total dissolved matter (TDS), chemical oxygen demand (COD), nitric nitrogen (NO₃--N) and ortho phosphate (O-PO₄3-), a decreasing trend was observed in dissolved oxygen (DO) levels. These changes were found to be directly related to the impact of agricultural fertilization, industrial and domestic wastes. In addition, a slight increase in pH levels was observed over the years, indicating a change in the alkalinity of the water. Monitoring these trends in water quality is of great importance not only for current water management but also for future water resources management and environmental sustainability. The findings show that changes in water quality can have impacts on hydrological structures, capacity calculations of water reservoirs and flood structures. Furthermore, monitoring changes in water quality will contribute to the protection of ecosystem health in the region. In conclusion, the changes in water quality in the Tigris River over time and their impacts on water management policies are critical for the conservation and sustainable management of water resources. Although the analyses show an increasing trend in water quality, a detailed examination of these trends and supporting them with larger data sets will be decisive for future water management and environmental sustainability. This study provides important findings to guide the development of sustainable water management strategies in water resource critical regions such as the Tigris basin.
Benzer Tezler
- Tigris water quality assessment using artificial intelligence methods
Dicle nehri su kalitesinin yapay zeka metodları kullanarak değerlendirilmesi
INAS RIFAT MOHAMMED MOHAMMED
Yüksek Lisans
İngilizce
2023
İnşaat MühendisliğiGaziantep Üniversitesiİnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞE YETER GÜNAL
PROF. DR. CHALANG A. ARSALAN
- Global gravity field recovery from low-low satellite-to-satellite tracking with enhanced spatiotemporal resolution using deep learning paradigm
Global gravite alanının derin öğrenme paradigması kullanarak alçak uydudan alçak uyduya izleme ile iyileştirilmiş çözünürlükte belirlenmesi
METEHAN UZ
Doktora
İngilizce
2023
Jeodezi ve Fotogrametriİstanbul Teknik ÜniversitesiGeomatik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ORHAN AKYILMAZ
- Dicle Üniversitesi Hastanesi Gebe Polikliniğine trombositopeni ile başvuran gebelerde tanı dağılımı ve klinik seyiri
The clinical course of thrombocytopenic pregnant patients who applied to Obstetric Polyclinic of Dicle University Hospital
YUSUF HEKİMOĞLU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
İç HastalıklarıDicle Üniversitesiİç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET ORHAN AYYILDIZ
- Gebelikte romatizmal kalp hastalıklarının fetal ve maternal etkileri
Fetal and maternal effects of rheumatic heart diseases during pregnancy
DİLAN POLAT
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
Kadın Hastalıkları ve DoğumDicle ÜniversitesiKadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SENEM YAMAN TUNÇ
- Öğrenme stilleri bağlamında zenginleştirilmiş öğrenme ortamlarının matematiksel muhakemeye ve problem çözmeye yönelik tutuma etkisi
The effect of enriched learning environments on mathematical reasoning and problem solving attitude in the context of learning styles
ALİ TUM
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Eğitim ve ÖğretimDicle ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. TAMER KUTLUCA