Sınırda karbon düzenleme mekanizması ve Türkiye ihracatına olası etkileri
Carbon border adjustment mechanism and its potential impacts on Türki̇ye's exports
- Tez No: 1000841
- Danışmanlar: PROF. DR. YUNUS AÇCI
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Ekonomi, Economics
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İskenderun Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Ekonomi ve Finans Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Günümüzde küresel ekonomi ve uluslararası politikaların merkezinde yer alan en kritik konulardan biri kuşkusuz küresel ısınma ve iklim değişikliğidir. Bu mesele yirminci yüzyılın ikinci yarısından itibaren giderek daha fazla önem kazanmış ve ilk kez 1972 yılında düzenlenen Stockholm Konferansı ile uluslararası gündeme taşınmıştır. Stockholm Konferansı'ndan bu yana çok taraflı çevre anlaşmalarının sayısı artmıştır. 1992 Rio Zirvesi ve 1997 Kyoto Protokolü gibi önemli adımların ardından 2020 sonrası dönemde küresel ölçekte tüm ülkelerin sera gazı emisyonlarını azaltma taahhüdünde bulunduğu Paris İklim Anlaşması 2015 yılında kabul edilmiştir. Bu anlaşma iklim değişikliği ile mücadelede uluslararası düzeyde dönüm noktası olarak görülmektedir. Avrupa Birliği (AB) özelinde ise 11 Aralık 2019 tarihinde açıklanan Avrupa Yeşil Mutabakatı (AYM), karbon emisyonlarının azaltılmasına doğrudan müdahale eden kapsayıcı bir strateji olarak ortaya konmuştur. AYM, Avrupa'yı 2050 yılına kadar sera gazı emisyonlarını net sıfırlamayı hedefleyen ve dünyanın ilk iklim-nötr kıtası haline getirmeyi amaçlayan AB'nin yeni büyüme stratejisi olarak tanımlanmaktadır. Bu kapsamda öne çıkan en önemli mekanizmalardan biri olan Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM) ile daha çevreci üretim yöntemlerinin teşvik edilip üretim süreçlerinde çevreye verilen zararın azaltılması ve dolaylı olarak da karbon kaçağı riskinin azaltması hedeflenmektedir. Bir başka ifadeyle SKDM ile üretim faaliyetlerini karbon kaynaklı vergilerden kaçınmak amacıyla Avrupa dışına taşıyan sanayi firmalarının rekabet avantajının önüne geçilmesi ve küresel düzeyde yeşil dönüşüm sürecinin desteklenmesi amaçlanmaktadır. Bu mekanizma sayesinde Avrupa Birliği Emisyon Ticaret Sistemi'ne (AB ETS) dahil olmayan ülkelerden ithal edilen ve karbon yoğunluğu yüksek ürünler gümrükte ek karbon maliyetine tabi tutulacaktır. Kendi ulusal emisyon ticaret sistemini (ETS) uygulayan ülkeler ise belirli bir oranda bu maliyetten muaf tutulabilecektir. Bu noktada Türkiye henüz kendi ETS altyapısını oluşturma aşamasında olan ülkeler arasında yer almakta olup bu durum SKDM kapsamında ihracatçı sektörler için önem arz etmektedir. Bu tez çalışmasında iklim değişikliğinin kuramsal temelleri ve uluslararası boyutu kronolojik bir çerçevede ele alınmış olup sera gazı emisyonlarının neden olduğu dışsallıklar ve bu dışsallıkları azaltmaya yönelik geliştirilen politika araçları incelenmiştir. Çalışmanın devamında ETS'lerin temel işleyişi ve dünya genelindeki uygulama alanları değerlendirilerek SKDM'ye giden sürecin arka planı açıklanmıştır. Analiz bölümünde ise SKDM kapsamındaki karbon yoğun sektörler (alüminyum, demir-çelik, çimento ve gübre) özelinde Türkiye'nin AB'ye yönelik ihracat yapısı detaylı olarak incelenmiştir. Sektör bazlı risk matrisleri oluşturularak bu sektörlerin SKDM uygulamasına karşı kırılganlık seviyeleri hem AB'ye ihracat bağımlılığı hem de karbon maliyeti baskısı açısından değerlendirilmiş ve elde edilen bulgular ışığında öneriler geliştirilmiştir.
Özet (Çeviri)
One of the most critical issues at the center of today's global economy and international policies is undoubtedly global warming and climate change. This issue has become increasingly important since the second half of the twentieth century and was first brought to the international agenda with the Stockholm Conference held in 1972. Since the Stockholm Conference, the number of multilateral environmental agreements has significantly increased. Following major milestones such as the 1992 Rio Summit and the 1997 Kyoto Protocol, Paris Agreement was adopted in 2015, committing all countries to reducing greenhouse gas emissions on a global scale after 2020. At the level of the European Union (EU), the European Green Deal (EGD), announced on December 11, 2019 emerged as a comprehensive strategy directly targeting carbon emissions. The EGD is defined as the EU's new growth strategy, which aims to make Europe the world's first climate-neutral continent by 2050, with the goal of net-zero greenhouse gas emissions. One of the most prominent mechanisms within this framework is the Carbon Border Adjustment Mechanism (CBAM), which seeks to promote environmentally friendly production methods, reduce environmental damage in industrial processes, and indirectly mitigate the risk of carbon leakage. In other words, CBAM is designed to prevent industrial firms from gaining a competitive advantage by relocating production outside Europe to circumvent carbon-related taxes, while also promoting the green transition at the global level. Under this mechanism, products with high carbon intensity imported from countries not participating in the European Union Emissions Trading System (EU ETS) will be subject to an additional carbon cost at the EU's borders. Countries with their own functioning emissions trading system (ETS) will be partially exempt from these costs. At this point, Türkiye is among the countries that are still in the process of establishing a national ETS, which makes this issue particularly relevant for its export sectors. This thesis examines the theoretical foundations and international dimension of climate change in a chronological framework and analyzes the externalities caused by greenhouse gas emissions and the policy instruments developed to mitigate them. Furthermore, it explains the backround of process the implementation of CBAM, while exploring the functioning of ETS and their global applications. In the analysis section, Türkiye's export structure to the EU in carbon-intensive sectors covered by CBAM (aluminum, iron and steel, cement, and fertilizer) is examined in detail. Sector-based risk matrices have been constructed to evaluate the vulnerability of these sectors to CBAM implementation, particularly in terms of their export dependence on the EU and the burden of carbon costs. Based on the findings, recommendations have been developed.
Benzer Tezler
- Sınırda karbon düzenlemesi mekanizmasının Türkiye'nin Avrupa Birliği'ne olan ihracatına etkileri
The effects of the carbon border adjustment mechanism on Türkiye's exports to the European Union
BEKİR ÇINAR
Doktora
Türkçe
2025
Uluslararası TicaretAlanya Alaaddin Keykubat ÜniversitesiUluslararası Ticaret Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜNEŞ YILMAZ
- Tarladan sofraya stratejisi kapsamında Avrupa Yeşil Mutabakatı'nın Türkiye'nin tarımsal ürün ihracatına etkisi
The effect of the European Green Deal on Türkiye's agricultural product exports within the scope of the farm to fork strategy
PINAR EYLEM YILMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Ekonomiİstanbul Üniversitesiİktisadi Gelişme ve Uluslararası İktisat Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SUNA MUĞAN ERTUĞRAL
- The circularization of the textile and ready-to-wear industry in Turkey: An evaluation in the context of the European green deal
Türk tekstil ve hazır giyim sektöründe döngüselleşmenin Avrupa yeşil mutabakatı bağlamında değerlendirilmesi
İBRAHİM ŞAPALOĞLU
Yüksek Lisans
İngilizce
2022
İşletmeİstanbul Teknik Üniversitesiİşletme Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İPEK İLKKARACAN AJAS
DOÇ. DR. NİHAN YILDIRIM
- Avrupa Yeşil Mutabakatı'nın gümrük ve Avrupa Birliği açısından incelenmesi: Türkiye dış ticaretine yönelik bir araştırma
An examination of the European Green Deal in terms of Customs and the European Union: A research on foreign trade in Türkiye
FATİH ERBAŞI
- Sınırda karbon düzenleme mekanizması kapsamında Türkiye'nin demir-çelik sektörünün rekabet gücü analizi
Competitiveness analysis of Turkey's iron and steel sector within the scope of the carbon border adjustment mechanism
HÜSNENUR ERTEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Uluslararası TicaretBaşkent ÜniversitesiUluslararası Ticaret ve Finansman Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ NİHAT DAĞISTAN