Bedreddin Aynî'nin İkdü'l-Cümân adlı eserinde siyer anlatımı
The narration of the Prophet Muhammad's biography in Badr al-Dīn 'Aynī's work entitled 'Iqd al-Jumān
- Tez No: 1000146
- Danışmanlar: PROF. DR. İSMAİL HAKKI GÖKSOY
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Tarih, Din, History, Religion
- Anahtar Kelimeler: Bedruddin el-Ayni, Siyer, Tercüme-i `İkdü`l-cüman Fi Tarih-i Ehli`z-zaman, Bedruddin el-Ayni, Siyer, Tercüme-i `İkdü`l-cümân Fi Tarih-i Ehli`z-zaman
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Süleyman Demirel Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
9./15. yüzyılın ilk yarısında Memlüklü kültür havzasında yaşayan Bedreddin Aynî (ö.855/1451), tarih, hadis, fıkıh ve dil bilimi alanında yazmış olduğu eserleriyle tanınan önemli Türk âlimlerinden biridir. Hz. Peygamber'in siyerine dair müstakil bir eseri günümüze ulaşmamış olmakla birlikte İkdü'l-cümân fî târîhi ehli'z-zamân adını verdiği genel tarih eserinde onun hayatını umumî tarihin bir parçası olarak ele almıştır. Bu eserin üçüncü cildinde Hz. Peygamber'in hayatı, şahsiyeti, nübüvveti ve tebliğ faaliyetleriyle siyasî ve askerî mücadelelerini kapsayan siyer konularına geniş bir şekilde yer vermiştir. Bedreddin Aynî, siyer konularını ve siyasî-askerî gelişmeleri kronolojik bir biçimde aktarmakla yetinmemiş, aynı zamanda Hz. Peygamber'e ait şemâil, hasâis, delâil gibi konuları da eserine dahil etmiştir. Ayrıca, Hz. Peygamber'in gaybî haberleri, aile fertleri ve yakın çevresi, gündelik ve savaş zamanında kullandığı şahsî eşyaları, binek hayvanları, ibadetleri, vefatı, teçhiz ve defin süreci gibi dönemin okuyucu kitlesinin ilgisini çekebilecek pek çok konuya da ayrıntılı bir şekilde yer vermiştir. İşte bu çalışmada, İkdü'l-cümân fî târîhi ehli'z-zamân adlı tarih eserinin Topkapı Sarayı Kütüphanesi Sultan III. Ahmed Kitaplığı Koleksiyonu'nda mahtût olarak muhafaza edilen ve siyer konularını ihtiva eden A.2911/A3 numaralı müellif hattı üçüncü cildi esas alınarak Bedreddin Aynî'nin siyer anlatımı incelenmiştir. Ayrıca Aynî'nin eserinde yer verdiği siyer muhtevası ve rivayetleriyle birlikte siyer anlatımındaki yöntemi ve başvurduğu kaynakların tespit edilmesi amaçlanmıştır. Bu kapsamda, üçüncü ciltte siyer konularına tahsis edilen iki yüz elli altı varak, nitel araştırma yöntemi çerçevesinde içerik analizi tekniğiyle incelenmiştir. Elde edilen veriler, tarih araştırma yöntemleri ve daha önce yapılmış benzer araştırmaların teknikleri doğrultusunda değerlendirildikten sonra tasnif edilerek analiz edilmiştir. Sonuç olarak daha önce tahkik veya neşir çalışmasına konu edilmemiş olan söz konusu eserin siyer bölümünün muhtevası ortaya konmuş ve Bedreddin Aynî'nin siyer yazıcılığındaki yöntemi ve kaynakları belirlenmiştir.
Özet (Çeviri)
Badr al-Dīn 'Aynī (d. 855/1451), who lived in the Mamluk cultural environment in the first half of the Hijri 9 th/15th century, is one of the most important Turkish scholars known for his works in history, hadith, jurisprudence, and linguistics. Although no independent work on the sīrah of the Prophet Muhammad has survived to the present day, he wrote the Prophet's life as an integral part of general history in his general history work entitled 'Iqd al-Jumān fī tārīkh ahl al-zamān. In the third volume of this work, he extensively covers the biography of the Prophet, encompassing his life and personality, his prophethood, his preaching activities, and his political and military struggles. Badr al-Dīn 'Aynī did not confine himself to presenting the sīrah topics and the political-military developments in a chronological manner; but he also included topics such as shamāʾil (personal characteristics), khaṣāʾiṣ (unique merits), and dalāʾil (proofs of prophethood) related to the Prophet. Besides this, he provides detailed coverage of numerous topics of interest to his contemporary readers, including occult narrations attributed to the Prophet, his family members and close companions, his personal belongings used in daily life and in times of ghazwas, his mount animals, his religious practices, his death and funeral and burial process. The third volume of the author's own handwriting copy of his historical work entitled 'Iqd al-Jumān fī tārīkh ahl al-zamān, which was preserved in a manuscript form in the Sultan Ahmed III Library Collection of the Topkapı Palace Library with the number of A.2911/A3, containes specifically the sīrah subjects. Therefore, this study examines Badr al-Dīn 'Aynī's method of writing the biography of the Prophet Muhammad based on the data in this third sīrah volume. It is aimed to identify the content and narrations of the biography he included in his work, as well as his methodology and sources used in writing the biography. In this context, the two hundred and fifty-six folios (waraqs) devoted to the biography of the Prophet in the third volume were examined using content analysis within the framework of the qualitative research method. The obtained data was subsequently evaluated, classified, and analyzed in accordance with the established historical research methods and the techniques of previous similar studies. As a result, the content of the sīrah section of this work, which has not previously been subject to critical editing (taḥqīq) or publication (nashr) study, was presented, and Badr al-Dīn 'Aynī's use of method and his sources in writing the biography of the Prophet were determined in detail.
Benzer Tezler
- XVIII. yüzyıl Osmanlı minyatüründe yıldızlar ve burçlar: Tercüme-i `İkdü'l-cümân fî târîh-i ehli'z-zamân nüshalarının tasvirleri
Constellations and zodiac in 18th century Ottoman miniatures: Tercüme-i `İkdü'l-cümân fî târîh-i ehli'z-zamân copies
ALİ NİHAT KUNDAK
Doktora
Türkçe
2011
Sanat TarihiMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiSanat Tarihi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BANU MAHİR
- Bedreddin Aynî'nin Arap dili ve edebiyatındaki yeri
Place of Bedreddin Aynî in Arabic language and literature
MEHMET DAĞ
- Bedreddin el-Aynî'nin el-Alemü'l-heyyib fî Şerhi'l-Kelimi't-Tayyib adlı eseri üzerine inceleme
A Study On Badr al-Din al-Ayni's al-Alemu'l Hayyib fi Sharh al-Kalim at-Tayyib
MUHAMMED HALİT KAYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
Dinİstanbul ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ZEKERİYA GÜLER
- Bedreddin Mahmud el-'Aynî'nin“er-Ravzatu ez-Zâhir fî Sîreti el-Melik ez-Zâhir Tatar”adlı eserinin tahkik ve tahlili
Content and analysis of Badr al-Dîn Mahmud al-'Aynî's al-Ravzatu al-Zâhir fî Sîreti al-Melik al-Zâhir Tatar
BARIŞ ÇELİK
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
TarihMuş Alparslan ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ESRA ÇIPLAK
- Bedreddîn el-'Aynî'nin“Es-Seyfü'l-Mühenned fî Sîreti'l-Meliki'l-Mü'eyyed-Şeyh el-Mahmûdî-”adlı eseri ve İslâm tarihi açısından kaynaklık değeri
Bedreddīn al-'Aynī's work titled Al-Sayf al-Muhannad fī Sīrat al-Malik al-Mu'ayyad-Shaykh al-Mahmūdī and its value as a source for Islamic history
NUBAR DAŞDEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Tarihİstanbul Üniversitesiİslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ADNAN DEMİRCAN