Türkiye mücevherat sektörü dijital dönüşüm süreçlerinin kabulünde sürdürülebilirlik bilincinin etkisi
The effect of sustainability awareness on the acceptance of digital transformation processes in the Turkish jewellery sector
- Tez No: 1000032
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ DENİZ AKGÜL
- Tez Türü: Doktora
- Konular: İşletme, Business Administration
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Altınbaş Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İşletme Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Dijital tabanlı sistem ve uygulamalar, günümüz dünyasında dönüşümün en önemli argümanı olarak ifade edilebilmektedir. Yaşamın her noktasında yer alan bu kavram doğal olarak işletmeleri ve iş yapış şekillerini de derinden etkilemekte, sektörler buna göre yapılanmakta, değişmekte ve dönüşmektedir. Literatürde dijital dönüşüm olgusuna yönelik farklı boyutlarda gerçekleştirilmiş çalışmalar mevcuttur. Bu araştırmada, teknoloji kabul ve kullanım birleştirilmiş teorisi-2 (UTAUT2) merkezli kavramsal model, sürdürülebilir bilinç ölçeği (SBÖ) ekonomik perspektifinde bilgi, tutum ve davranış boyutları ile genişletilerek istatistiki olarak test edilmiş, Türkiye mücevherat sektörü özelinde kullanım niyeti ve gerçek kullanım davranışı boyutlarının anlaşılabilmesi ve bunun dönüşüme etkilerinin yorumlanabilmesi amaçlanmıştır. Araştırmada sektörün temel faaliyeti olan pazarlama ve satış fonksiyonu esas alınarak, pazarlama faaliyetlerinde kullanılan dijital süreç uygulamalarının bütüncül kabulüne odaklanılmıştır. Bu açıdan kavramsal model genişletilirken aynı zamanda bütüncül yaklaşım ile de geliştirilmiştir. Araştırmanın evreni, Türkiye'de orta ve büyük ölçekli, kendi ticari markaları ile mağaza perakendeciliği yapan mücevherat ve kuyum işletmelerini kapsamaktadır. Bu evrenden kartopu örneklem yöntemi ile seçilen 361 perakende işletme mensubu araştırmanın örneklemini oluşturmaktadır. Kavramsal modele bağlı olarak hazırlanan dijital anket yöntemi ile veriler toplanmıştır. Toplanan verinin geçerliliği ve örneklem yeterliliği testleri tamamlanmıştır. Araştırmada en küçük kareler yapısal eşitlik modellemesi PLS-SEM yöntemi kullanılarak yapısal model analizleri gerçekleştirilmiştir. Gösterge güvenilirliği (DFA), iç tutarlılık güvenilirliği, ayrışma ve yakınsama geçerliliği ile verinin yapısal eşitlik modeline uyumu ortaya konulmuştur. Araştırma sonucunda, kavramsal model kapsamında teknoloji kabulünü alışkanlık, fiyat değeri, hedonik motivasyon, performans beklentisi, sosyal etki faktörleri etkilerken, kolaylaştırıcı koşullar kullanım davranışını, sürdürülebilir bilinç tutum boyutu ise kullanım niyetini etkilediği görülmektedir. Çaba beklentisi, sürdürülebilir bilinç bilgi ve davranış boyutlarının ise teknoloji kabulü üzerinde etkisi yoktur. Modelin bütünsel yapısı, dijital dönüşümün benimsenmesinde davranışsal niyetin önemli bir aracı değişken rolü oynadığını ortaya koymaktadır. Sektörel açıdan elde edilen bulgular ve kullanım sıklıkları göz önünde bulundurulduğunda, işletmelerin dijital pazarlama, E-Ticaret ve mobil uygulamalara yönelik görece yüksek adaptasyon düzeyi, yapay zekâ, blok zinciri ve iş zekâsı gibi ileri teknolojilerin kullanımında sınırlı bir farkındalık ve uygulama düzeyi ortaya koymaktadır. Bulgular ışığında örneklemin temsil ettiği evren ve parçası olduğu Türkiye mücevherat sektörünün dijital dönüşüm sürecinde önemli bir geçiş aşamasında olduğu söylenebilmekte, fakat bunun bütüncül bir dönüşüm olmadığı anlaşılmaktadır. Sektör özelinde farklı odaklarda araştırmaların dönüşüme katkı yapması beklenmektedir.
Özet (Çeviri)
Digital-based systems and applications can be defined as the most significant drivers of transformation in today's world. Being present in every aspect of life, these concepts naturally affect businesses and their ways of doing business deeply, leading sectors to restructure, change, and transform accordingly. While various studies on the phenomenon of digital transformation exist in the literature across different dimensions, this research aims to statistically test a conceptual model centered on the Unified Theory of Acceptance and Use of Technology-2 (UTAUT2). This model is extended with the knowledge, attitude, and behavior dimensions of the Sustainability Consciousness Scale (SCS) from an economic perspective. The study specifically focuses on the Turkish jewelry industry to understand the dimensions of behavioral intention and actual usage behavior, interpreting their impacts on transformation. Centered on the marketing and sales functions the core activities of the sector the research focuses on the holistic acceptance of digital process applications used in marketing activities. In this respect, the conceptual model has been both extended and developed with a holistic approach. The research population comprises medium and large-scale jewelry and goldsmith enterprises operating in store retailing with their own brands in Turkey. The sample consists of 361 retail business members selected from this population using the snowball sampling method. Data were collected via a digital survey prepared based on the conceptual model. Validity and sampling adequacy tests were completed, and structural model analyses were performed using the Partial Least Squares Structural Equation Modeling (PLS-SEM) method. Indicator reliability (CFA), internal consistency reliability, discriminant and convergent validity, and the fit of the data to the structural equation model were established. The results indicate that within the scope of the conceptual model, technology acceptance is influenced by habit, price value, hedonic motivation, performance expectancy, and social influence factors. Furthermore, facilitating conditions affect usage behavior, while the attitude dimension of sustainability consciousness impacts behavioral intention. Conversely, effort expectancy and the knowledge and behavior dimensions of sustainability consciousness were found to have no significant effect on technology acceptance. The holistic structure of the model reveals that behavioral intention plays a significant mediating role in the adoption of digital transformation. Considering the sectoral findings and usage frequencies, the relatively high adaptation level of businesses toward digital marketing, E-commerce, and mobile applications stands in contrast to a limited awareness and application level of advanced technologies such as artificial intelligence, blockchain, and business intelligence. In light of the findings, it can be concluded that the population and the Turkish jewelry sector are in a significant transition phase in the digital transformation process; however, this is not yet a holistic transformation. It is expected that future research with different focuses within the sector will contribute to this ongoing transformation.
Benzer Tezler
- Dijital dönüşen işletmelerdeki değişim, gelişim, yenilik ve tepkiler: Türkiye mücevherat sektöründe dijital iş süreç dönüşümü üzerine bir çalışma
Changes, developments, innovation, and reactions of companies which is in digital transforming: A study on Turkey jewelery sector digital business process transformation
MURAT ALTINOK
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
İşletmeAltınbaş Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MURAD CANBULUT
- Çevrim içi platformlarda sunulan ikinci el lüksün tüketici perspektifinden değerlendirilmesi
Evaluating second-hand luxury on online platforms from a consumer perspective
FATMA NUR SARIKAYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
İşletmeGalatasaray Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NİLŞAH CAVDAR AKSOY
- Türkiye mücevherat sektörünün uluslararası rekabet gücünün analizi
Analysis of the international competitiveness of the Turkish jewelry industry
ONUR BARANSEL YARDİMCİEL
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
EkonomiAnkara Hacı Bayram Veli ÜniversitesiUluslararası Ticaret Ana Bilim Dalı
PROF. DR. BEYHAN MARŞAP
- Türkiye'deki değerli ve yarı değerli taşların özellikleri ve bunların marka-satış tekniklerinin araştırılması
Features in precious and semi-precious stones and technical research of their brand & sales in Turkey
MEHMET RESÜL TOKA
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Mühendislik Bilimleriİstanbul Ticaret ÜniversitesiMücevherat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HAMİT HALUK SELİM
- Türkiye'de ve dünyada altın borsalarının analizi
The Analysis of gold exchange in Turkey and the world
HASAN SARIKAYA