Doğum kaygısı ve doğumda algılanan ağrının yönetiminde sanal gerçeklik uygulamasının etkisi
The effect of virtual reality application on managing birth anxiety and perceived pain during childbirth
- Tez No: 999966
- Danışmanlar: PROF. DR. NURGÜL GÜNGÖR TAVŞANLI
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Ebelik, Midwifery
- Anahtar Kelimeler: Doğum ağrısı, doğum kaygısı, sanal gerçeklik, nonfarmakolojik yöntemler, doğuma hazırlık, Doğum ağrısı, doğum kaygısı, sanal gerçeklik, nonfarmakolojik yöntemler, doğuma hazırlık
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Manisa Celal Bayar Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Ebelik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Ebelik Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Araştırmanın Amacı: Bu araştırmada amaç, Sanal Gerçeklik Gözlüğü kullanarak primipar gebelerin vajinal doğum kaygılarını azaltmak, aynı zamanda vajinal doğuma adaptasyon sürecinde güvenilir bir nonfarmakolojik yöntem sunmak, travay sürecinde (doğumun aktif fazında) Sanal Gerçeklik Gözlüğü kullanarak ağrı yönetimi etkinliğini araştırmaktır. Günümüzde oldukça fazla kullandığımız teknolojik materyallerden en yenisi VR'nin; doğumhanelerde, gebe okullarında kullanılmasıyla doğum kaygısının azalmasına, vajinal doğuma eğilimin artmasına, isteğe bağlı sezaryenlerin azalmasına katkıda bulunacağı düşünülmektedir. Aynı zamanda doğum ağrısı yönetimiyle gebenin özyeterlilik algısının olumlu yönde gelişmesine katkı sağlayacağı, invaziv yöntemlerin ve analjezi kullanımının azalmasıyla ülke ekonomisine katkıda bulunacağı düşünülmektedir. Gereç ve Yöntem: Araştırma randomize kontrollü deneysel çalışmadır. Araştırmanın evrenini İzmir ili içerisinde bağımsız çalışan bir kadın doğum hekimi Op.Dr. Bahar Baykal'ın primipar gebeler oluşturmuştur. G-Power Programı kullanılarak yapılan analize göre α=0,05, güç(1-β)=0,95, eğitim ve kontrol grubu oranı 1:1 olarak alındığında her iki grup için örnek büyüklüğü 60 kişi olarak hesaplanmıştır. Araştırmanın örneklemini araştırmaya kabul edilme ölçütlerine uyan araştırmaya katılmaya gönüllü 30 deney ve 30 kontrol grubu oluşturmuştur. Dahil edilme kriterlerini karşılayan gebeler, muayenehaneye başvurma sırasına ve bir randomizasyon sitesinden alınan randomizasyon örgüsüne göre kontrol ve deney grubuna ayrılmıştır. Her iki gruba da ilk görüşmede sosyodemografik form ve Beck Anksiyete Ölçeği uygulanmıştır. Deney grubunda doğumhaneye gelen gebe aktif faza ulaştığında (servikal dilatasyonu 4 cm olduğunda) Beck Anksiyete Ölçeği ve Görsel Analog Skala (VAS) uygulanmıştır. Sanal Gerçeklik Gözlüğü içine yerleştirilen mobil telefonla, rahatlatıcı etkisi sebebiyle izletilen görüntü doğa veya deniz temalıdır ve görüntülere ek olarak videolarda rahatlatıcı bir müzik bulunmaktadır. Aktif fazdaki kontraksiyon süreleri ve dinlenme fazları göz önüne alındığında en az 5 dakika boyunca özellikle de kontraksiyonlar esnasında izlemeye devam etmesi konusunda gebe bilgilendirilmiştir. En az 2 uygulama yapılacağı konusunda gebe bilgilendirilmiştir. 2. Uygulama her gebeye dilatasyon 7 cm olduğunda uygulanmıştır. Gebeye kullandığı her Sanal Gerçeklik Gözlüğü uygulaması sırasında, Görsel Analog Skala uygulanmıştır. Aynı zamanda Elektronik Fetal Monitorizasyon ile gebenin kontraksiyonu değerlendirilmiş ve araştırmacı tarafından hazırlanan Travay Takip Formu doldurulmuştur. İki kontraksiyon arası (dinlenme fazlarında) Beck Anksiyete Ölçeği uygulanmıştır. Araştırma sürecinin herhangi bir aşamasında gebe fiziksel veya psikolojik bir yakınma yaşayan ve araştırmaya devam edemeyeceğini bildiren gebeler araştırmaya dahil edilmemiştir. Kontrol grubunda da servikal dilatasyon 4 cm (aktif fazda) olduğunda kontraksiyonlar esnasında Beck Anksiyete ölçeği ve VAS uygulanmıştır. Aynı zamanda Elektronik Fetal Monitorizasyon ile gebenin kontraksiyonu değerlendirilmiş ve araştırmacı tarafından hazırlanan Travay Takip Formu doldurulmuştur. Vizüel Analog Skala (VAS) travay sürecinde toplamda 1 kez dilatasyon 4 cm iken uygulanmıştır. Tüm veriler bilgisayarda SPSS (statistical package for social sciences) for Windows 22 programına kaydedilerek analiz edilmiştir. Verilerin analizinde ilk olarak hangi testlerin (parametrik/nonparametrik testler) uygulanacağına karar vermek için karşılanması gereken varsayımlar test edilmiştir. Bağımsız iki grup karşılaştırmasında t-testi (Independent sample t-testi) ve Man Whıtney-U test, İkiden fazla grup karşılaştırmasında Kruskal Wallis-H test kullanılmıştır. Elde edilen değerlerin anlamlı olup olmadığının yorumlanmasında 0.05 anlamlılık düzeyi ölçüt olarak kullanılmıştır. Bulgular: VAS değerlerinin deney ve kontrol grubuna göre karşılaştırılmasına yönelik bulgulara bakıldığında deney grubunun VAS değeri (6,93±1,17), kontrol grubunun VAS değerine (7,93±0,87) kıyasla daha düşük bulunmuş ve bu fark istatistiksel olarak anlamlıdır (t: 3,75; p<0,01). Deney grubunda zaman içinde ölçülmüş olan Beck Anksiyete Ölçeği puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark tespit edilmiştir (F: 44,78; p<0,01 kısmi eta kare: 0,607). Bonferroni çoklu karşılaştırma testine göre Deney grubunda yapılan ölçümler sonucunda ilk ölçümde elde edilen Beck Anksiyete Ölçeği puanı (8,23±6,87), ikinci (26,77±9,97) ve üçüncü ölçüme (17,03±9,56) göre anlamlı derecede daja küçük, ikinci ölçüm (26,77±9,97) puan ise, üçüncü ölçüme (17,03±9,56) göre anlamlı derecede daha düşük olduğu tespit edilmiştir. Kontrol grubunda ilk ve ikinci ölçüm Beck Anksiyete puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark tespit edilmiştir (t:-7,40;p:<0,01). Ortalama değerler incelendiğinde ikinci ölçüm değerlerinin (22,73±10,63) ilk ölçüm değerlerinden (8,03±9,06) daha yüksek olduğu saptanmıştır. Sonuç: Sanal gerçeklik uygulamasının doğum eylemi sırasında kadınların hem fizyolojik ağrı düzeyini hem de psikolojik gerginliklerini anlamlı olarak azalttığını göstermektedir. Bu sonuçlar, doğum deneyiminde teknolojik temelli, nonfarmakolojik yaklaşımların kullanılmasının hem klinik hem de psikolojik açıdan önemli katkılar sağlayabileceğini ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
Araştırmanın Amacı: Bu araştırmada amaç, Sanal Gerçeklik Gözlüğü kullanarak primipar gebelerin vajinal doğum kaygılarını azaltmak, aynı zamanda vajinal doğuma adaptasyon sürecinde güvenilir bir nonfarmakolojik yöntem sunmak, travay sürecinde (doğumun aktif fazında) Sanal Gerçeklik Gözlüğü kullanarak ağrı yönetimi etkinliğini araştırmaktır. Günümüzde oldukça fazla kullandığımız teknolojik materyallerden en yenisi VR'nin; doğumhanelerde, gebe okullarında kullanılmasıyla doğum kaygısının azalmasına, vajinal doğuma eğilimin artmasına, isteğe bağlı sezaryenlerin azalmasına katkıda bulunacağı düşünülmektedir. Aynı zamanda doğum ağrısı yönetimiyle gebenin özyeterlilik algısının olumlu yönde gelişmesine katkı sağlayacağı, invaziv yöntemlerin ve analjezi kullanımının azalmasıyla ülke ekonomisine katkıda bulunacağı düşünülmektedir. Gereç ve Yöntem: Araştırma randomize kontrollü deneysel çalışmadır. Araştırmanın evrenini İzmir ili içerisinde bağımsız çalışan bir kadın doğum hekimi Op.Dr. Bahar Baykal'ın primipar gebeler oluşturmuştur. G-Power Programı kullanılarak yapılan analize göre α=0,05, güç(1-β)=0,95, eğitim ve kontrol grubu oranı 1:1 olarak alındığında her iki grup için örnek büyüklüğü 60 kişi olarak hesaplanmıştır. Araştırmanın örneklemini araştırmaya kabul edilme ölçütlerine uyan araştırmaya katılmaya gönüllü 30 deney ve 30 kontrol grubu oluşturmuştur. Dahil edilme kriterlerini karşılayan gebeler, muayenehaneye başvurma sırasına ve bir randomizasyon sitesinden alınan randomizasyon örgüsüne göre kontrol ve deney grubuna ayrılmıştır. Her iki gruba da ilk görüşmede sosyodemografik form ve Beck Anksiyete Ölçeği uygulanmıştır. Deney grubunda doğumhaneye gelen gebe aktif faza ulaştığında (servikal dilatasyonu 4 cm olduğunda) Beck Anksiyete Ölçeği ve Görsel Analog Skala (VAS) uygulanmıştır. Sanal Gerçeklik Gözlüğü içine yerleştirilen mobil telefonla, rahatlatıcı etkisi sebebiyle izletilen görüntü doğa veya deniz temalıdır ve görüntülere ek olarak videolarda rahatlatıcı bir müzik bulunmaktadır. Aktif fazdaki kontraksiyon süreleri ve dinlenme fazları göz önüne alındığında en az 5 dakika boyunca özellikle de kontraksiyonlar esnasında izlemeye devam etmesi konusunda gebe bilgilendirilmiştir. En az 2 uygulama yapılacağı konusunda gebe bilgilendirilmiştir. 2. Uygulama her gebeye dilatasyon 7 cm olduğunda uygulanmıştır. Gebeye kullandığı her Sanal Gerçeklik Gözlüğü uygulaması sırasında, Görsel Analog Skala uygulanmıştır. Aynı zamanda Elektronik Fetal Monitorizasyon ile gebenin kontraksiyonu değerlendirilmiş ve araştırmacı tarafından hazırlanan Travay Takip Formu doldurulmuştur. İki kontraksiyon arası (dinlenme fazlarında) Beck Anksiyete Ölçeği uygulanmıştır. Araştırma sürecinin herhangi bir aşamasında gebe fiziksel veya psikolojik bir yakınma yaşayan ve araştırmaya devam edemeyeceğini bildiren gebeler araştırmaya dahil edilmemiştir. Kontrol grubunda da servikal dilatasyon 4 cm (aktif fazda) olduğunda kontraksiyonlar esnasında Beck Anksiyete ölçeği ve VAS uygulanmıştır. Aynı zamanda Elektronik Fetal Monitorizasyon ile gebenin kontraksiyonu değerlendirilmiş ve araştırmacı tarafından hazırlanan Travay Takip Formu doldurulmuştur. Vizüel Analog Skala (VAS) travay sürecinde toplamda 1 kez dilatasyon 4 cm iken uygulanmıştır. Tüm veriler bilgisayarda SPSS (statistical package for social sciences) for Windows 22 programına kaydedilerek analiz edilmiştir. Verilerin analizinde ilk olarak hangi testlerin (parametrik/nonparametrik testler) uygulanacağına karar vermek için karşılanması gereken varsayımlar test edilmiştir. Bağımsız iki grup karşılaştırmasında t-testi (Independent sample t-testi) ve Man Whıtney-U test, İkiden fazla grup karşılaştırmasında Kruskal Wallis-H test kullanılmıştır. Elde edilen değerlerin anlamlı olup olmadığının yorumlanmasında 0.05 anlamlılık düzeyi ölçüt olarak kullanılmıştır. Bulgular: VAS değerlerinin deney ve kontrol grubuna göre karşılaştırılmasına yönelik bulgulara bakıldığında deney grubunun VAS değeri (6,93±1,17), kontrol grubunun VAS değerine (7,93±0,87) kıyasla daha düşük bulunmuş ve bu fark istatistiksel olarak anlamlıdır (t: 3,75; p<0,01). Deney grubunda zaman içinde ölçülmüş olan Beck Anksiyete Ölçeği puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark tespit edilmiştir (F: 44,78; p<0,01 kısmi eta kare: 0,607). Bonferroni çoklu karşılaştırma testine göre Deney grubunda yapılan ölçümler sonucunda ilk ölçümde elde edilen Beck Anksiyete Ölçeği puanı (8,23±6,87), ikinci (26,77±9,97) ve üçüncü ölçüme (17,03±9,56) göre anlamlı derecede daja küçük, ikinci ölçüm (26,77±9,97) puan ise, üçüncü ölçüme (17,03±9,56) göre anlamlı derecede daha düşük olduğu tespit edilmiştir. Kontrol grubunda ilk ve ikinci ölçüm Beck Anksiyete puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark tespit edilmiştir (t:-7,40;p:<0,01). Ortalama değerler incelendiğinde ikinci ölçüm değerlerinin (22,73±10,63) ilk ölçüm değerlerinden (8,03±9,06) daha yüksek olduğu saptanmıştır. Sonuç: Sanal gerçeklik uygulamasının doğum eylemi sırasında kadınların hem fizyolojik ağrı düzeyini hem de psikolojik gerginliklerini anlamlı olarak azalttığını göstermektedir. Bu sonuçlar, doğum deneyiminde teknolojik temelli, nonfarmakolojik yaklaşımların kullanılmasının hem klinik hem de psikolojik açıdan önemli katkılar sağlayabileceğini ortaya koymaktadır.
Benzer Tezler
- Jinekolojik kanserli hastalarda ölüm anksiyetesi, manevi iyilik hali ve sosyal destek arasındaki ilişki
Relationship between death anxiety, spiritual well-being, and social support in patients with gynecologic cancer
MERVE SEZER DAŞÇIKARAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Kadın Hastalıkları ve DoğumÇukurova ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. EVŞEN NAZİK
- Üç ve üzeri gebeliği olan kadınların algıladıkları stres düzeyi ve kendilerini algılama düzeyi ilişkisi
The relationship between perceived stress level and self-perception level of women having three or more pregnancies
ESRA DEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Hemşirelikİstanbul Okan ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. KERİME DERYA BEYDAĞ
- Yatılı ilköğretim bölge okulunda ve ailesi yanında kalan öğrencilerin benlik kavramı düzeyleri
The Self-concept levels of regional boarding elementary schools students and students who have lived with their families
MEHMET GÜVEN
- Which aspects of early childhood experience predict romantic jealousy? an investigation of the effects of parental treatment, sibling jealousy, and adult attachment style on adult romantic jealousy
Erken dönem çocukluk deneyimlerinin hangi yönleri romantik kıskançlığı öngörür? ebeveyn davranışı, kardeş kıskançlığı, ve yetişkin bağlanma stillerinin yetişkin romantik kıskançlığına etkileri üzerine bir araştırma
MERVE İNCE
- Spina bifidalı çocuğa sahip olan ebeveynlerin algıladığı aile stresinin ve stresle başa çıkma becerilerinin bağlanma stillerine etkisi
The perceived impact of family stress and stress coping ability on the attachment styles of parents with spina bifida diseased children
SEMA TEKİN SERT
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
Psikolojiİstanbul Bilim ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. İREM ANLI
