60 yaş üzeri büyük ebeveynlerin torunları ile ilişkilerinin sosyolojik analizi: Kocaeli, Gebze örneği
A sociological analysis of the relationship between grandparents over 60 and their grandchildren: The case of Gebze, Kocaeli
- Tez No: 999921
- Danışmanlar: PROF. DR. EBULFEZ SÜLEYMANLI
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Sosyoloji, Sociology
- Anahtar Kelimeler: Sosyoloji, Sosyolojik analiz, Sociology, Sociological analysis
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Üsküdar Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Sosyoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, 60 yaş üzeri büyük ebeveynlerin torunlarıyla kurdukları ilişkileri, kendi deneyimleri, algıları ve anlamlandırma süreçleri üzerinden sosyolojik bir perspektifle incelemeyi amaçlamaktadır. Modernleşme, demografik dönüşümler ve değişen aile yapısı bağlamında, büyük ebeveynlik rolü yaşlı bireyler için yeni anlamlar kazanmaktadır. Aile ve yaşlanma sosyolojisi literatüründe kuşaklar arası ilişkiler çoğunlukla ebeveyn–çocuk ekseninde ele alınırken, büyük ebeveyn–torun ilişkilerinin yaşlı bireylerin yaşam deneyimleri üzerindeki etkileri görece sınırlı biçimde tartışılmaktadır. Bu çalışma, söz konusu literatür boşluğundan hareketle, büyük ebeveynlerin torunlarıyla kurdukları ilişkilerin yalnızlık, duygusal refah, aktif yaşlanma, kültürel aktarım ve kuşaklar arası karşılıklılık bağlamında nasıl deneyimlendiğini ve anlamlandırıldığını ortaya koymayı hedeflemektedir. Araştırma, nitel araştırma yaklaşımlarından fenomenoloji deseni çerçevesinde tasarlanmıştır. Nitel araştırma yöntemiyle yapılan bu çalışmada, amaçlı örnekleme yoluyla seçilen 20 katılımcı ile yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Elde edilen veriler, öncelikle soru–cevap temelli betimsel analizle değerlendirilmiş, ardından tematik analiz yöntemi kullanılarak çözümlenmiştir;“Duygusal Refah ve Anlam”,“Kültürel Aktarım”,“Modern Yaşam ve Teknoloji”,“Kuşaklar Arası Karşılıklılık”ve“Aktif Yaşlanma”olmak üzere beş ana tema belirlenmiştir. Araştırma bulguları, torunlarla kurulan ilişkinin büyük ebeveynlerin yalnızlık duygusunu hafiflettiğini, onlara yeni bir toplumsal rol ve varoluşsal bir amaç sunduğunu göstermektedir. Kuramsal çerçeve ile uyumlu olarak, torun bakımı ve etkileşimi, yaşlı bireyleri fiziksel ve zihinsel olarak aktif tutan, toplumsal katılımlarını artıran bir mekanizma olarak işlev görmektedir. Çalışma ayrıca, bu ilişkinin tek yönlü bir bakım süreci olmadığını; büyük ebeveynlerin kültürel değerleri aktarırken, torunlardan dijital yetkinlikler öğrendiği karşılıklı bir etkileşim ve“tersine sosyalleşme”süreci olduğunu ortaya koymaktadır. Bununla birlikte, mekânsal mesafe, yaşam temposu ve teknoloji kullanım biçimi gibi faktörlerin ilişkinin niteliğini dönüştürebildiği ve bazı durumlarda sınırlayıcı etkiler yaratabildiği de ortaya konulmuştur. Bu çalışma, büyük ebeveyn–torun ilişkilerini yaşlı bireylerin öznel deneyimleri üzerinden ele alarak, yaşlanma sürecinin ilişkisel, duygusal ve anlam boyutlarını görünür kılmakta; aile ve yaşlanma sosyolojisi literatürüne nitel ve özgün bir katkı sunmayı amaçlamaktadır.
Özet (Çeviri)
This research aims to examine the relationships between grandparents over 60 and their grandchildren from a sociological perspective, based on their own experiences, perceptions, and meaning-making processes. In the context of modernization, demographic transformations, and changing family structures, the role of grandparenting is gaining new meanings for older individuals. While intergenerational relationships in the family and aging sociology literature are mostly addressed within the parent-child axis, the effects of grandparent-grandchild relationships on the life experiences of older individuals are discussed relatively limitedly. This study, starting from this literature gap, aims to reveal how the relationships between grandparents and their grandchildren are experienced and understood in the context of loneliness, emotional well-being, active aging, cultural transmission, and intergenerational reciprocity. The research is designed within the framework of phenomenology, a qualitative research approach. In this study, conducted using a qualitative research method, semi-structured in-depth interviews were conducted with 20 participants selected through purposeful sampling. The data obtained were first evaluated using a question-and-answer based descriptive analysis, and then analyzed using thematic analysis. Five main themes have been identified:“Emotional Well-being and Meaning”,“Cultural Transmission”,“Modern Life and Technology”,“Intergenerational Reciprocity”, and“Active Aging”. Research findings indicate that the relationship established with grandchildren alleviates feelings of loneliness in grandparents, offering them a new social role and existential purpose. Consistent with the theoretical framework, grandchild care and interaction function as a mechanism that keeps older individuals physically and mentally active and increases their social participation. The study also reveals that this relationship is not a one-way care process; it is a reciprocal interaction and“reverse socialization”process where grandparents transmit cultural values while learning digital skills from their grandchildren. However, it has also been shown that factors such as spatial distance, pace of life, and technology use can transform the quality of the relationship and, in some cases, create limiting effects. This study aims to make a qualitative and original contribution to the literature on family and aging sociology by examining grandparent-grandchild relationships through the subjective experiences of older individuals, making visible the relational, emotional, and meaning dimensions of the aging process.
Benzer Tezler
- 0-6 yaş arası çocuğu olan annelerin ev kazaları hakkındaki bilgi, tutum ve davranışlarının değerlendirilmesi
Evaluation of the knowledge, attitudes and behaviors of mothers with children between 0-6 years of age about home accidents
BETÜL ŞEYMA YENİAY GÖKDEMİR
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Aile HekimliğiKarabük ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HABİBE İNCİ
- Çocuk sağlığı izleminde ebeveyn uyku kalitesi, yorgunluk, kaygı ve depresyon varlığının bebeğin uyku kalitesi ve uyku özellikleri ile olan ilişkisi
The relationship between the presence of parental sleep quality, fatigue, anxiety and depression and infant sleep quality and sleep characteristics in paediatric health follow-up
GÜLREYHAN SONUÇ KARTAL
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıAnkara ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FİLİZ ORHON
- Okul öncesi çocuklarda psikolojik sağlamlık ve mizacın otizm spektrum bozukluğu ve dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu tanılarındaki hastalık şiddeti ve yaşam kalitesine etkisinin incelenmesi
An investigation of the impact of psycological resiliance and temperament on the severity and quality of life in preschool children with attention deficit hyperactivity disorder and autism spectrum disorder
SEDA ERBAŞ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
PsikiyatriEge ÜniversitesiÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NAZLI BURCU ÖZBARAN
- AMATEM'de yatarak tedavi gören bireylerin demografik özellikleri ve farkındalık düzeylerinin araştırılması
Investigation of the demographic characteristics and awareness levels of individuals treated at ATMATEM
FATMA CEREN ÖZTÜRK
Doktora
Türkçe
2023
Sağlık EğitimiAnkara ÜniversitesiAdli Bilimler Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
PROF. DR. ASLIHAN GÜRBÜZ
- Çocukluk çağı dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu tanısında genel pediatristlerin rolü
The role of general pediatricians in the diagnosis of attention-deficit/hyperactivity disorder in children
NİSA EDA ÇULLAS İLARSLAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıAnkara ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEVGİ BAŞKAN