Süryanilerde Meryem Ana bayram ayinleri ve ilahileri
Feast liturgies and hymns of the Virgin Mary in the Syriac
- Tez No: 999785
- Danışmanlar: PROF. DR. N. OYA LEVENDOĞLU
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Müzik, Music
- Anahtar Kelimeler: Süryaniler, Meryem Ana, ayin, müzik, ritüel, Syriacs, Virgin Mary, liturgy, music, ritual
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Erciyes Üniversitesi
- Enstitü: Güzel Sanatlar Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Müzik Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
SÜRYANİLERDE MERYEM ANA BAYRAM AYİNLERİ ve İLAHİLERİ Asiye ÖZER Erciyes Üniversitesi Güzel Sanatlar Enstitüsü Doktora Tezi, Ocak 2026 Danışman: Prof. Dr. N. Oya LEVENDOĞLU ÖZET Etnomüzikoloji disiplini çerçevesinde yapılan bu çalışmanın amacı, Mardin ve Diyarbakır'da yaşayan Süryani topluluğunun Meryem Ana odaklı bayramları ve ayinleri ile bu ayinlerde icra edilen ilahilerin, inanç ve kültür bağlamında taşıdığı anlamları ve üstlendiği işlevleri ortaya koymaktır. Çalışma, nitel araştırma yaklaşımı çerçevesinde etnografik desen kullanılarak yürütülmüştür. Veri toplama sürecinde katılımcı gözlem, yarı yapılandırılmış ve yapılandırılmamış görüşmeler, alan notları ile doküman inceleme tekniklerinden yararlanılmıştır. Elde edilen veriler, betimsel analiz yöntemiyle çözümlenmiştir. 2021–2025 yılları arasında gerçekleştirilen alan çalışması kapsamında, Süryani Kadim Kilise takviminde yer alan ve Meryem Ana'ya atfedilen bayram ayinlerine katılım sağlanmıştır. Ayinlerde icra edilen ilahilerin incelenmesinde, ezgi çekirdek analizleri uygulanmıştır. Aştırma sonucunda elde edilen veriler şu şekilde özetlenebilir: Süryani Kadim Kilisesi'nde; Meryem Ana Doğuş Bayramı“, ”Meryem Ana Müjde Pazarı“, ”Meryem Ana Elizabet Ziyaret Günü Bayramı“, ”Meryem Ana Övgü Bayramı“, ”Meryem Ana Ekinler Bayramı“, ”Meryem'e Müjde Bayramı“, ”Meryem Ana Başak Bayramı“ ve ”Meryem Ana İntikal Bayramı" olmak üzere toplam sekiz farklı bayram ayininin bulunduğu tespit edilmiştir. Bu bayram ayinlerinde Meryem Ana'nın, 'Kelam'ın bedenleştiği, Mesih'i Giyinen, Ebedi Saflığın ve Adanmışlığın temsili, Evrensel Müjdenin taşıyıcısı, Şefaat Kapısı, Kutsallar Kutsalı ve Yoldath Aloho (Tanrı Doguran)' gibi teolojik sıfatlarla öne çıktığı görülmüştür. Meryem Ana'ya atfedilen bayram ayinlerinin akışlarında, kilisede gerçekleşen diğer ayinlerden ayırt edici nitelikte içeriksel farklılıklar olduğu belirlenmiştir. Ayinlerin anlamını ve önemini vurgulayan farklılıkların; Pavlus'un mektuplarından yapılan okumalar, İncil'de okunacak bölüm, Incil öncesinde ve sonrasında icra edilen ilahiler, Lutanya olarak belirlenen ilahi ve ayin sonunda icra edilen ilahi olarak tespit edilmistir. Süryani Kadim Kilisesi'inde gerçekleşen ayinlerin içeriksel farklılıkları bulunsa da yapısal olarak ortak özellikler taşıdığı gözlemlenmiştir. Araştırma kapsamında bütüncül olarak ele alınan Meryem Ana Müjde Bayram ayin akışı; 'Hazırlık ve Arınma', 'Mekânsal ve Devinimsel Sembolizm', 'Teolojik Aktarım' ile 'Müzikolojik Unsurlar' olmak üzere dört temel tematik kategoriden oluşmaktadır. Meryem Ana'ya atfedilen diğer bayram ayinlerinde ise 'Teolojik Aktarım' ve 'Müzikolojik Unsur' kategorilerinin değişkenlik gösterdiği belirlenmiş ve bu odakta incelenerek analizleri gerçekleşmiştir. Analizi gerçekleşen ilahilerde, Çargâh-Saba, Pençgâh, Acem-Kürdi, Rast, Nevrûz, Hûzi, Kürdi, Uşşak, Nihavend ve Hicaz gibi makamların karakteristik motiflerinden oluşan zengin bir ezgi çekirdeği havuzu tespit edilmiştir. Bu analizler sonucunda; Süryani Kadim Kilisesi'inde icra edilen müzik geleneğinin, Anadolu'nun köklü makam geleneğiyle yapısal benzerlikler taşıdığı ve ortak estetik değerler paylaştığı görülmüş ve müziğin, Süryani Kadim kiliselerinde döngüsel bir yapı içerisinde icra edilen ayinlerin vazgeçilmez bir unsuru olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Özet (Çeviri)
FEAST LITURGIES AND HYMNS OF THE VIRGIN MARY IN THE SYRIAC Asiye ÖZER Erciyes University Fine Arts Institute PHD Dissertation, January 2026 Supervisor: Prof. Dr. N. Oya LEVENDOĞLU ABSTRACT The aim of this study, conducted within the framework of the discipline of ethnomusicology, is to reveal the meanings and functions of the Marian-focused feasts and liturgical rites of the Syriac community living in Mardin and Diyarbakır, as well as the hymns performed during these rites, within the context of belief and culture. The study was carried out using an ethnographic design within the qualitative research approach. During the data collection process, participant observation, semi-structured and unstructured interviews, field notes, and document analysis techniques were employed. The collected data were analyzed using the descriptive analysis method. This study is based on fieldwork conducted between 2021 and 2025, during which participation in feast liturgies dedicated to the Virgin Mary within the calendar of the Syriac Orthodox Church was undertaken. The hymns performed in these liturgies were analyzed using melodic nucleus analysis. The findings of the study can be summarized as follows: A total of eight distinct Marian feast liturgies were identified in the Syriac Orthodox Church: the Nativity of the Virgin Mary, the Sunday of the Annunciation, the Visitation, the Feast of the Praise of Mary, the Feast of the Crops, the Feast of the Annunciation, the Feast of the Ears of Grain, and the Dormition. In these feast liturgies, the Virgin Mary is characterized by theological attributes, including the embodiment of the Word, the Christ-bearer, the embodiment of eternal purity and devotion, the bearer of the good tidings, the gate of intercession, and the Holy of Holies. These liturgies exhibit content-based differences that distinguish them from other liturgies in the church. These differences, which emphasize the meaning and significance of the liturgy, include readings from the Epistles of Paul, the Gospel passage to be read, hymns performed before and after the Gospel reading, the litany (lutanya), and the concluding hymn. Although these liturgies display content-based differences, they share common structural characteristics. Accordingly, the liturgical flow of the Feast of the Annunciation was analyzed holistically under four thematic categories: Preparation and Purification, Spatial and Kinetic Symbolism, Theological Transmission, and Musicological Elements. In the other Marian feast liturgies identified in the study, analyses were conducted through the examination of the structural components of Theological Transmission and Musicological Elements that exhibit variation. The analysis of the hymns revealed a rich pool of melodic nuclei composed of characteristic motifs of maqams such as Çargâh-Saba, Pençgâh, Acem-Kürdi, Rast, Nevrûz, Hûzi, Kürdi, Uşşak, Nihavend, and Hicaz. As a result of these analyses, it was observed that the musical tradition performed in the Syriac Orthodox Church exhibits structural similarities with the deeply rooted maqam tradition of Anatolia and shares common aesthetic values; it was further concluded that music constitutes an indispensable element of liturgies celebrated within a cyclical structure in the Syriac Orthodox Church.
Benzer Tezler
- Mardin ili Artuklu ilçesindeki Süryanilerde ölü gömme gelenekleri ve tarihi mezar taşlarından örnekler
Death buri̇al tradi̇ti̇ons and samples of hi̇stori̇cal tombstones of Syriac i̇n Mardin Artuklu District
MERYEM İŞCAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Sanat TarihiVan Yüzüncü Yıl ÜniversitesiSanat Tarihi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ OSMAN AYTEKİN
- Diyarbakır Süryani Kadim Meryem Ana Kilisesi Kütüphanesi koleksiyonuna ait el yazmasının kodikolojik incelemesi ve konservasyonu
Codicological study and conservation of the manuscript from the Library collection of Syriac Church of Virgin Mary in Diyarbakır
GİZEM ERTEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Sanat TarihiPamukkale ÜniversitesiKültür Varlıklarını Koruma ve Onarım Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ İNCİ TÜRKOĞLU
- Bakırköy Meryem Ana Rosario (Notre Dame Du Rosaire Paroisse) kilisesi koruma projesi
Conservation project of Meryem Ana Rosario (Notre Dame Du Rosaire Paroisse) church in Bakırköy
KÜBRA YALÇINKAYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. UMUT ALMAÇ
- Mardin'de kumaş baskı-boyama sanatı: Şımmeshındi ailesi örnekleri
The art of printed cloth in Mardin: Sample of Şimmeshindi family
MEHMET ALİ DOĞAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
Sanat TarihiSüleyman Demirel ÜniversitesiSanat Tarihi Bilim Dalı
DOÇ. DR. ABDULLAH ŞEVKİ DUYMAZ
YRD. DOÇ. MERYENM ACARA ESER
- X. ve XIII. yüzyıllar arasında Anadolu'da evlilikler
X. and XIII. marriage in Anatolia between the centuries
ŞİLAN SALBAŞ