Üniversite öğrencilerinde ultra işlenmiş besin tüketiminin Akdeniz diyetine uyum ve psikolojik durum ile ilişkisi
The association between ultra-processed food consumption, adherence to the Mediterranean diet, and psychological status among university students
- Tez No: 999698
- Danışmanlar: DOÇ. DR. GİZEM AYTEKİN ŞAHİN, DOÇ. DR. ÖZGE MENGİ ÇELİK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Beslenme ve Diyetetik, Nutrition and Dietetics
- Anahtar Kelimeler: Ultra İşlenmiş Besinler, Akdeniz Diyetine Uyum, Mental Sağlık, Psikolojik Durum, Üniversite Öğrencileri, Ultra Processed Foods, Mediterranean Diet Adherence, Mental Health, Psychological State, University Students
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Nuh Naci Yazgan Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu kesitsel çalışma, üniversite öğrencilerinde ultra işlenmiş besin tüketiminin Akdeniz diyetine uyum ve psikolojik durum ile ilişkisini incelemek amacıyla yürütülmüştür. Araştırma, 464 üniversite öğrencisi ile tamamlanmış; veriler çevrim içi anket yöntemi ile toplanmıştır. Anket formu, Ultra İşlenmiş Besin Tüketimi Kısa Tarama Anketi (sQ-HPF), Akdeniz Diyetine Uyum Ölçeği (MEDAS), Dünya Sağlık Örgütü Beş Maddelik İyilik Durumu İndeksi (WHO-5) ve Depresyon, Anksiyete ve Stres Ölçeğinden (DASS-21) oluşmaktadır. Katılımcıların sQ-HPF puan ortalaması 7,26±2,21, MEDAS puan ortalaması 7,44±2,80'dir. Gruplar arası karşılaştırmada yüksek ultra işlenmiş besin tüketen öğrencilerin MEDAS puanlarının daha yüksek olduğu saptanmıştır (p=0,001). Ultra işlenmiş besin tüketimi ile MEDAS puanı arasında pozitif yönde çok zayıf, ancak istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki gözlenmiştir (r=0,109; p=0,019). Ultra işlenmiş besin tüketimi ile WHO-5 ve DASS-21 alt boyutları arasında anlamlı bir ilişki saptanmamıştır (p>0,05). Çoklu regresyon analizinde MEDAS puanını ultra işlenmiş besin tüketimi pozitif yönde (B=0,136; p=0,020), yaş (B=-0,149; p=0,016) ve öğün atlama (B=-0,373; p=0,012) ise negatif yönde anlamlı olarak etkilemiştir. Regresyon analizlerinde mental sağlık ile ultra işlenmiş besin tüketimi arasında anlamlı bir ilişki bulunmazken, cinsiyet değişkeninin WHO-5 puanında azalma (B=-16,176; p<0,001) ve DASS-21 depresyon (B=4,794; p<0,001), anksiyete (B=5,881; p<0,001) ve stres (B=6,162; p<0,001) puanlarında artış ile ilişkili olduğu belirlenmiştir. Sonuç olarak, bu çalışmada üniversite öğrencilerinde ultra işlenmiş besin tüketimi ile mental sağlık arasında doğrudan bir ilişki bulunmamıştır. Ancak ultra işlenmiş besin tüketimi ile Akdeniz diyetine uyum arasında ters orantılı olsa da ilişkili bir beslenme davranışı olduğu görülmüştür. Bu nedenle, genç yetişkinlerde sağlıklı beslenme alışkanlıklarının desteklenmesi ve ultra işlenmiş besin tüketiminin azaltılması önem taşımaktadır.
Özet (Çeviri)
This cross-sectional study examined the association between the consumption of ultra-processed foods and adherence to the Mediterranean diet, as well as psychological status, in university settings. The study was completed with 464 participants, and data were collected through an online survey including the Short Questionnaire on Ultra Processed Food Consumption (sQ-HPF), the Mediterranean Diet Adherence Screener (MEDAS), the World Health Organization-Five Well-Being Index (WHO-5), and the Depression, Anxiety, and Stress Scale (DASS-21). The mean sQ-HPF score was 7.26±2.21, and the mean MEDAS score was 7.44±2.80. Ultra processed food consumption showed a weak but statistically significant positive correlation with MEDAS scores (r=0.109; p=0.019). However, no significant associations were found between ultra processed food consumption and WHO-5 or DASS-21 subscales (p>0.05). In multiple regression analysis, the MEDAS score was positively affected by ultra-processed food consumption (B = 0.136; p = 0.020), while age (B = −0.149; p = 0.016) and meal skipping (B = −0.373; p = 0.012) had significant negative effects. In regression analyses, no significant association was found between ultra-processed food consumption and mental health; however, gender was found to be associated with a decrease in WHO-5 score (B = −16.176; p<0.001) and increases in DASS-21 depression (B = 4.794; p<0.001), anxiety (B = 5.881; p<0.001), and stress (B = 6.162; p<0.001) scores. In conclusion, no direct association was found between ultra-processed food consumption and mental health among university students. However, it was inversely associated with adherence to the Mediterranean diet. Therefore, supporting healthy dietary habits and reducing ultra-processed food consumption among young adults is important.
Benzer Tezler
- Antakya tarihi ticaret merkezi mekansal yapı değişim ve gelişim sürecinin kent ticaret merkezi planlamasına etkinliği
The Effectiveness of spatial structural chance and development period of the historical trade center of Antakya in the urban trade planning
NEVİN TURGUT
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Şehircilik ve Bölge PlanlamaGazi ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. NURCAN UYDAŞ
- Ovulasyon indüksiyonu tedavisinde folliküler gelişimin ultrasonografik takibi
Başlık çevirisi yok
MERİH BAYRAM
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
1987
Kadın Hastalıkları ve DoğumGazi ÜniversitesiKadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MÜLAZIM YILDIRIM
- Çoklu amaçların çözümlemesinde amaç programlaması ile genelleştirilmiş ters yaklaşımı ve yem sanayiinde bir uygulama
Goal programming and generalieed inverse approaches in the multi-objective analysis and application in feed industry
HASAN BAL
- Helisel yayların statik karakteristiklerini ölçme ve kontrol etme cihazının tasarımı ve imalatı
Design and manufacture of a device measuringand controlling the static characteristics of helical springs
MUAMMER MUSULLUOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
1987
Makine MühendisliğiGazi ÜniversitesiMakine Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FEVZİ ERCAN
- Bölünüme bağlı olmayan varyans çözümlemesi çoklu karşılaştırmalar ve tarımda uygulamaları
Distiribution-free analyis of variance multiple comparisons and applications in agriculture
HAMZA GAMGAM