Alkol bağımlılığı olan bireylerde alkol uyaranlarına ilişkin dikkat yanlılığını değiştirmede mobil oyun müdahalesinin etkinliği: Randomize kontrollü çalışma
The effectiveness of a mobile game intervention in modifying alcohol-related attentional bias among individuals with alcohol dependence: A randomized controlled trial
- Tez No: 999669
- Danışmanlar: DOÇ. DR. NURAY ŞİMŞEK
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Hemşirelik, Nursing
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Erciyes Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Hemşirelik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Ruh Sağlığı ve Hast. Hemşireliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Alkol Kullanım Bozukluğu (AKB), birey ve toplum sağlığı üzerinde ciddi olumsuz etkiler yaratmaktadır. Bağımlılık sürecinde alkol uyaranlarına yönelik dikkat yanlılığı, alkol aşerme ve tüketimiyle ilişkili bilişsel bir mekanizma olarak tanımlanmaktadır. Bu çalışma kapsamında alkol ipuçlarına karşı dikkat yanlılığını azaltmaya yönelik bir mobil oyun geliştirilmiştir. Geliştirilen mobil oyunun AKB tanısı ile ayaktan takip ve tedavi alan bireylerde alkol ipuçlarına karşı dikkat yanlılığını, alkol aşerme düzeyini ve alkol tüketim miktarını azaltmadaki etkinliğini değerlendirmek amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda çalışma tasarımı randomize kontrollü deneysel çalışma olarak belirlenmiştir. Erenköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi'ne bağlı Alkol-Madde Bağımlılığı Araştırma, Tedavi ve Eğitim Merkezi (AMATEM) ve Bağımlı Hastalara Yönelik Arındırma ve Rehabilitasyon Merkezlerinde (BAHAR) takip edilen 60 AKB tanılı katılımcı ile çalışma yürütülmüştür. Katılımcı verileri ön test, son test (ön test sonrası 1.ay) ve takip testi (ön test sonrası 4.ay) şeklinde elde edilmiştir. Katılımcıların dikkat yanlılığı puanları dot-probe task (nokta-sonda görevi) deney tasarımı ile değerlendirilmiştir (ön test ve son test). Bunun yanı sıra diğer veriler Penn Alkol Aşerme Ölçeği (PAAÖ) ve Alkol Kullanım Bozukluğu Tarama Testi (AUDIT ve AUDIT-C) ile elde edilmiştir (ön test, son test ve takip testi). Verilerin değerlendirilmesinde SPSS 25.0 paket programı kullanılmıştır. Veriler tanımlayıcı istatistikler, normallik testleri, Ki-Kare, bağımsız örneklem t-testi, bağımlı örneklem t-testi ve Linear Mixed Model (LMM) ile değerlendirilmiştir. Etki büyüklükleri için Cohen's d değerleri raporlanmıştır. Analizler sonucunda alkol uyaranlarına ilişkin dikkat yanlılığı puanları ve PAAÖ puanları zamanla gruplar arasında anlamlı bir şekilde, müdahale grubu lehine farklılaşmıştır (p<0.05). Ancak AUDIT-C puanları zamanla gruplar arası düzeyde anlamlı bir şekilde farklılaşmamıştır (p>0.05). Mevcut uygulama, AKB tanılı bireylerde aşerme ve alkolle ilişkili bilişsel önyargıları azaltma potansiyeli taşımaktadır. Ancak alkol tüketim miktarına etkisi sınırlıdır. Bu nedenle uygulamanın bütüncül tedavi yaklaşımlarına entegre edilmesi ve sağlık profesyonelleri tarafından destekleyici olarak kullanılması önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
Alcohol Use Disorder (AUD) has significant adverse effects on both individual and public health. During the addiction process, attentional bias toward alcohol-related cues is defined as a cognitive mechanism associated with alcohol craving and consumption. In this study, a mobile game was developed to reduce attentional bias toward alcohol cues. The aim was to evaluate the effectiveness of this mobile game in reducing attentional bias, craving levels, and alcohol consumption among individuals diagnosed with AUD who were receiving outpatient follow-up and treatment. The study was designed as a randomized controlled experimental trial. The research was conducted with 60 participants diagnosed with AUD, followed at the Alcohol-Substance Addiction Research, Treatment, and Training Center (AMATEM) and the Detoxification and Rehabilitation Center for Dependent Patients (BAHAR), affiliated with Erenköy Psychiatric Hospital. Data were collected at three time points: pre-test, post-test (1 month after pre-test), and follow-up test (4 months after pre-test). Attentional bias scores were assessed using the dot-probe experimental paradigm (pre-test and post-test). In addition, other measures included the Penn Alcohol Craving Scale (PACS) and the Alcohol Use Disorders Identification Test (AUDIT and AUDIT-C), administered at all three time points. Data analysis was performed using SPSS 25.0 software. Descriptive statistics, normality tests, Chi-square tests, independent samples t-tests, paired samples t-tests, and Linear Mixed Models (LMM) were employed. Cohen's d values were reported for effect sizes. The analyses revealed that attentional bias scores related to alcohol cues and PACS scores significantly differed between groups over time, favoring the intervention group (p < 0.05). However, AUDIT-C scores did not show significant differences between groups over time (p > 0.05). The current intervention has the potential to reduce craving and alcohol-related cognitive biases in individuals diagnosed with AUD. However, its impact on alcohol consumption levels appears limited. Therefore, it is recommended that the intervention be integrated into comprehensive treatment approaches and used by healthcare professionals as a supportive tool.
Benzer Tezler
- Alkol bağımlılığı olan ve olmayan bireylerde affetme ile utanç-suçluluk duyguları ve öfke ruminasyonu arasındaki ilişkinin karşılaştırmalı olarak incelenmesi
A comparative examination of the relationship between forgiveness, guilt- shame and anger rumination in individuals with and without alcohol dependence
MERVE VATANSEVER
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
PsikolojiAnkara ÜniversitesiAdli Bilimler Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
PROF. DR. İNCİ İLHAN
- Alkol ve/veya madde bağımlılığı olan bireylerde bağımlılık şiddeti, psikopatolojik özellikler ve algılanan stres düzeyi arasındaki ilişkilerin incelenmesi
Investigation of the relationships between addiction severity, psychopathological characteristics, and perceived stress level in individuals with alcohol and/or substance addiction
MİKAİL ÇELİK
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Uyuşturucu Alışkanlığı ve Alkolizmİstanbul Aydın ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ AYÇA FERDA KANSU
- Alkol ve madde bağımlılığı olan bireylerde damgalamanın yaşam kalitesi, değişime hazır olma ve tedavi isteği ile ilişkisi
The relationship between stigma and quality of life, readiness to change, and treatment motivation in individuals with alcohol and drug addiction
MEHMET SEFA UYSAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Sağlık YönetimiKırıkkale ÜniversitesiSağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AHMET KAR
- Alkol-madde kullanım bozukluğu olan bireylerde ilaç dışı tedavi arayışları ve ilişkili etmenler
Non-drug treatment searches and related factors in individuals wi̇th alcohol – substance use disorders
ÇAĞLAR TURAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2020
PsikiyatriSakarya ÜniversitesiRuh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ESRA YAZICI
- Bağımlı olan bireylerde psikolojik sıkıntı ve tedavi motivasyonu arasındaki ilişkinin incelenmesi
The relationship between psychological distress and treatment motivation in dependent individuals
HATİCE BÜŞRA KARA
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
PsikolojiÜsküdar ÜniversitesiKlinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ALPTEKİN ÇETİN