Psikoterapistlerde tükenmişlik düzeyi ve sosyodemografik özelliklerle ilişkisi
Burnout in psychotherapists and its relation to sociodemographic characteristics
- Tez No: 999656
- Danışmanlar: DOÇ. DR. BARIŞ ÖNEN ÜNSALVER
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Psikoterapistlerde tükenmişlik, mesleki tükenmişlik, Süpervizyon, Özbakım, Klinik psikoloji, Psychotherapist burnout, Professional burnout, Supervision, Self-care, Clinical psychology
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Üsküdar Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Psikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma Türkiye'de aktif olarak psikoterapi uygulayan profesyonellerin (N=202) tükenmişlik düzeylerini ve sosyodemografik, mesleki ve yaşam tercihlerine ilişkin faktörlerle ilişkisini incelemiştir. Araştırmada Psikolojik Danışman Tükenmişlik Envanteri (PDTE) ve araştırmacı tarafından hazırlanmış Sosyodemografik Bilgi Formu, Mesleki Bilgi Formu ve Yaşam Tercihleri Formu kullanılmıştır. Bağımsız t-test ve Anova testi sonuçlarına göre bekar psikoterapistlerin evlilere kıyasla daha yüksek oranda tükenmişlik yaşadığı; düşük gelir düzeyine sahip olanların diğer gruplara oranla anlamlı düzeyde yüksek tükenmişlik puanı aldığı ve daha önce psikoterapi sürecinden geçen ve süpervizyon alan terapistlerin diğerlerine oranla tükenmişlik düzeylerinin anlamlı derecede düşük olduğu görülmüştür. Yapılan çoklu regresyon analizinde tükenmişliği en güçlü ve anlamlı düzeyde yordayan iki değişken sırasıyla danışan seçme imkanının olmaması (β=0.37, p < .001) ve süpervizyon alma imkanının olmaması (β= 0.27, p=<.001) olarak belirlenmiştir. Diğer anlamlı yordayıcılar arasında yaşın genç olması (β=0.12, p=.043) ve daha önce psikoterapi sürecinden geçmemiş olmak (β=0.13, p=.040) yer almaktadır. Bu bulgular, psikoterapistlerde tükenmişliğin temel olarak bireysel zayıflıktan ziyade, özerklik, sosyal destek ve dinlenme gibi kritik mesleki kaynakların yetersizliğinden kaynaklandığını desteklemektedir. Sonuçlar, psikoterapistlerin mesleki refahının sürdürülebilirliği için kurumsal destek sistemlerinin güçlendirilmesi ve genç psikoterapistlere yönelik koruyucu müdahalelerin önceliklendirilmesini önermektedir.
Özet (Çeviri)
(BURN OUT IN PSYCHOTHERAPISTS AND ITS RELATION TO SOCIODEMOGRAPHIC CHARACTERISTICS) This study investigated the burnout levels of active psychotherapists in Turkey (N=202) and the relationship between these levels and sociodemographic and professional factors. Data were collected using the Counselor Burnout Inventory (CBI) (adapted as PDTE) and a sociodemographic information form, professional information form and life choices form. Initial analyses (independent samples t-tests and ANOVA) indicated that single therapists reported higher burnout than married therapists, and those in the low-income group had significantly higher burnout scores. Conversely, therapists who had previously undergone personal psychotherapy or received supervision reported lower burnout levels. Correlation analyses confirmed that burnout was negatively associated with age and positively associated with daily client load and weekly working days. The two strongest and most significant predictors of burnout were: lack of client selection autonomy (β = 0.37, p < .001) and lack of access to supervision (β = 0.27, p < .001). Other significant predictors included younger age (β = -0.12, p = .043) and no previous personal therapy experience (β = 0.13, p = .040). These findings suggest that burnout in psychotherapists is primarily driven by the lack of critical professional resources, such as autonomy, social support, and adequate rest, rather than solely individual characteristics. The results strongly advocate for prioritizing institutional support systems (supervision and autonomy) and implementing protective interventions aimed at young therapists to ensure the sustainability of professional well-being.
Benzer Tezler
- Psikoterapistlerde öz şefkat ve tükenmişlik düzeyleri arasındaki ilişkide duygu düzenlemenin aracı rolü
The mediating role of emotion regulation in the relationship between self compassion and burnout among psychotherapists
BETÜL DENKTAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
PsikolojiHasan Kalyoncu ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SAADET ÖZTÜRK
- Psikoterapistlerde tükenmişliğin, psikolojik sağlamlık, stresle başa çıkma mekanizması, kontrol odağı ve kişilik eğilimleri ile ilişkisi
The relationship of burnout with resilience, stress coping mechanisms, locus of control and personality tendencies in psychotherapists
BÜŞRA DİLARA GÖRGÜLÜ
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
PsikolojiFatih Sultan Mehmet Vakıf ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ FİLİZ KUMOVA
- Psikoterapistlerin birikimli travma geçmişi ve profesyonel yaşam kalitesi: Türkiye ve İsveç örneklemlerinde bireysel ve mesleki kaynakların aracı ve düzenleyici rolleri
Cumulative trauma history and professional quality of life among psychotherapists: The mediating and moderating roles of individual and professional resources in the Turkish and Swedish samples
SELEN ELTAN ÇILDIR
Doktora
Türkçe
2025
PsikolojiAnkara ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYŞEGÜL DURAK BATIGÜN
- Negatif duygulanım ve çaba gerektiren kontrol mizaç özellikleri ile psikoterapistlerin tükenmişliği arasındaki ilişkide öz bilincin düzenleyici rolünün incelenmesi
Examining the regulatory role of self-consciousness in the relationship between negative affectiveness and effortful control temperament traits and burnout of psychotherapists
MERVE KARTAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
PsikolojiTobb Ekonomi ve Teknoloji ÜniversitesiKlinik Psikoloji Ana Bilim Dalı
DR. İLKNUR DİLEKLER ALDEMİR
- The Association of psychotherapists' trauma history with countertransference experiences while working with trauma
Psikoterapistlerin travma geçmişinin travma ile çalışırken yaşadıkları karşı aktarım deneyimleri ile ilişkisi
İREM MUTLU
Yüksek Lisans
İngilizce
2024
Psikolojiİstanbul Bilgi ÜniversitesiKlinik Psikoloji Bilim Dalı
DOÇ. DR. ALEV ÇAVDAR