Delphi tekniği temelli sağlık okuryazarlığı yeterlikleri doğrultusunda fen bilimleri dersi öğretim programının değerlendirilmesi
Evaluation of the science curriculum based on health literacy competencies using the Delphi technique
- Tez No: 999596
- Danışmanlar: DOÇ. DR. YETER ŞİMŞEKLİ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Delphi Tekniği, Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı, Fen Eğitimi, Sağlık Okuryazarlığı, Delphi Technic, Health Literacy, Science Curriculum, Science Education
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Bursa Uludağ Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, Fen Bilimleri dersi kapsamında sağlık okuryazarlığına ilişkin yeterlikleri belirlemek ve söz konusu yeterliklerin kazandırılmasında 2024 Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı'nın (3–8. sınıflar) rolünü ortaya koymaktır. İki aşamalı olarak tasarlanan çalışma, açıklayıcı karma araştırma yöntemlerinden çok aşamalı karma desen kullanılarak yürütülmüş; süreçte iki farklı veri toplama tekniğinden yararlanılmıştır. Araştırmanın birinci aşamasında Delphi tekniği kullanılarak sağlık okuryazarlığı yeterlikleri üzerinde uzman görüş birliği sağlanmıştır. İkinci aşamada ise doküman incelemesi yöntemiyle belirlenen bu yeterliklerin, Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı ile ilişkilendirilmesi sistematik olarak analiz edilmiştir. Araştırmanın ilk aşamasında sağlık okuryazarlık yeterlikleri, üç tur şeklinde yürütülen Delphi tekniğiyle belirlenmiştir. Her turda fen ve sağlık eğitiminden uzmanların görüşleri alınmış ve bu görüşler belirlenen ölçütlere göre analiz edilmiştir. Analiz sonucunda sağlık okuryazarlığına ilişkin yeterlik maddeleri belirli kategoriler altında toplanmış ve temalar altında sistematik şekilde listelenmiştir. Araştırmanın ikinci aşamasında ise bu yeterliklerin fen bilimleri dersi öğretim programındaki yeri içerik analiziyle incelenmiştir. Araştırma bulguları, alan uzmanlarının toplumdaki sağlık okuryazarlığı düzeyini genel olarak yetersiz gördüklerini ve sağlık okuryazarlığının tüm öğrenciler için gerekli olduğunu vurguladıklarını göstermektedir. Delphi turları sonucunda, sağlık okuryazarlığı yeterliklerinin bilgi, beceri ve duyuş olmak üzere 3 boyuttan oluştuğu bilgi boyutunun;“bireysel sağlık”,“toplumsal sağlık ”,“dijital sağlık”kategorilerinden ve bunların yeterlik maddelerinden oluştuğu sonucuna ulaşılmıştır. Bireysel sağlık kategorisinde sağlığın korunması, ağız ve diş sağlığı, beslenme, bulaşıcı hastalıklardan korunma, cinsel sağlık, ergenlik dönemi, fiziksel aktivite/ spor ve fitness, hijyen, ilişki eğitimi, ilkyardım, kişisel güvenlik ve önleme yolları, sağlığa zararlı alışkanlıklar, sosyal medya/internet güvenliği ve zararları, sağlık psikolojisi, şiddet/zorbalık, uyku sağlığı, vücut sistemlerinin sağlığı, zihinsel/ruhsal sağlık ve iyilik hali olmak üzere on sekiz temanın üretildiği belirlenmiştir. Toplumsal sağlık kategorisinde aile sağlığı, okul sağlığı, çevre sağlığı, halk sağlığı olmak üzere dört temanın üretildiği belirlenmiştir. Dijital Sağlık kategorisinde sağlık hizmetleri, hasta hakları bilgisi ve teknolojinin sağlıkta uygulamaları olmak üzere üç temanın üretildiği belirlenmiştir. Bilgi boyutunda toplam yirmi beş tema üretilmiştir. Araştırma sonucunda, ortaokul düzeyine yönelik yapılacak program geliştirme çalışmalarında belirlenen sağlık okuryazarlığı yeterliklerinin dikkate alınması gerektiği önerilmiştir.
Özet (Çeviri)
The purpose of this research is to determine the competencies related to health literacy within the scope of the Science curriculum and to reveal the role of the 2024 Science Curriculum (grades 3–8) in imparting these competencies. Designed in two phases, the research was conducted using a multi-stage mixed-methods design from among explanatory mixed research methods; two different data collection techniques were utilised in the process. In the first phase of the research, expert consensus on health literacy competencies was achieved using the Delphi technique. In the second phase, the competencies identified through document review were systematically analysed in relation to the Science Curriculum. In the first phase of the research, health literacy competencies were determined using the Delphi technique, conducted in three rounds. In each round, the opinions of experts in science and health education were obtained and analysed according to the criteria set. As a result of the analysis, the competency statements related to health literacy were grouped under specific categories and systematically listed under themes. In the second phase of the research, the place of these competencies in the Science Curriculum was examined through content analysis. The research findings show that field experts generally consider the level of health literacy in society to be inadequate and emphasise that health literacy is necessary for all students. As a result of the Delphi meetings, it was concluded that health literacy competencies consist of three dimensions: knowledge, skills and attitudes. The knowledge dimension consists of the categories of 'individual health', 'public health' and 'digital health' and their sub-statements. In the individual health category, it was determined that eighteen themes were produced: health protection, oral and dental health, nutrition, protection from infectious diseases, sexual health, adolescence, physical activity/sport and fitness, hygiene, relationship education, first aid, personal safety and prevention methods, harmful habits, social media/internet safety and harms, health psychology, violence/bullying, health of sleep, health of body systems, mental/psychological health and well-being. In the social health category, it was determined that four themes were produced: family health, school health, environmental health, and public health. In the digital health category, it was determined that three themes were produced: health services, patient rights information, and the applications of technology in health. A complete total of twenty-five themes have been produced on the subject of the knowledge dimension. As a result of the research, it was recommended that the health literacy competencies identified should be taken into account in curriculum development studies for secondary school level.
Benzer Tezler
- Türkiye'de sağlıklı yaşam turizminin (wellness-wellbeing) ihtiyaçları ve gelişimi için öneriler: Delphi metodu
Needs assessment and development recommendations for wellness tourism in Türkiye: A Delphi study
SALİH KENAN ŞAHİN
Doktora
Türkçe
2026
Sağlık Yönetimiİstanbul Medipol ÜniversitesiSağlık Yönetimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YETER DEMİR USLU
- İş yeri hemşirelerinin eğitimleri, nitelikleri, görev, yetki ve sorumlulukları: Delphi analizi çalışması
Training, qualifications, duties, authorities and responsibilities of workplace nurses: Delphi analysis study
ZEHRA GÖK METİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Halk SağlığıHacettepe ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALİ NACİ YILDIZ
- Mezuniyet sonrası acil tıp eğitiminde simülasyon temelli örnek bir eğitim müfredatı oluşturma
Creating a sample simulation-based training curriculum in postgraduate emergency medicine education
MEVLÜT OKAN AYDİN
Doktora
Türkçe
2024
Acil TıpMarmara ÜniversitesiTıp Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SİNEM YILDIZ İNANICI
- Optimization of weights and features in use of ahp for SNP prioritization
SNP önceliklendirme amaçlı ahp kullanımında ağırlıkların ve özniteliklerin eniyilenmesi
ARİF YILMAZ
Doktora
İngilizce
2018
BiyomühendislikOrta Doğu Teknik ÜniversitesiSağlık Bilişimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. YEŞİM AYDIN SON
- Ortognatik cerrahi hastalarına yönelik perioperatif dönem beslenme protokol önerisi geliştirme: Bir Delphi çalışması
Development of a perioperative nutritional care protocol proposal for orthognathic surgery patients: A Delphi study
ALEYNA AYYÜCE UZUNOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Beslenme ve DiyetetikMarmara ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ŞULE AKTAÇ
DOÇ. DR. FERİT BAYRAM