Sağlıklı yetişkin kadınlarda vegan ve omnivor kahvaltı tüketiminin postprandiyal glisemi ve iştah üzerine etkileri
Effects of vegan and omnivorous breakfast consumption on postprandial glycemia and appetite in healthy adult women
- Tez No: 999448
- Danışmanlar: PROF. DR. ALEV KESER
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Beslenme ve Diyetetik, Nutrition and Dietetics
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Kahvaltıda tüketilen protein kaynağı ve besin bileşimi, postprandiyal glisemik yanıt ve iştah regülasyonu üzerinde önemli rol oynamaktadır. Bu randomize kontrollü çapraz çalışma, sağlıklı yetişkin kadınlarda izokalorik, makro besin ögeleri eşleştirilmiş vegan ve omnivor kahvaltıların postprandiyal glukoz, insülin, Glukagon-Benzeri Peptid-1 (GLP-1) ve subjektif iştah parametreleri üzerindeki etkilerini karşılaştırmayı amaçlamıştır. Çalışmaya, 25-45 yaş arası, sağlıklı, normal beden kütle indeksine (BKİ) sahip ve düzenli menstrüel döngüsü olan 14 kadın dahil edilmiştir. Kahvaltılar, protein kaynağını manipüle ederek standardize edilmiş; inek sütü yerine soya sütü, lor peyniri yerine tofu kullanılmıştır. Her iki kahvaltı 404 kkal olup, karbonhidrat (Vegan:%56,4; Omnivor:%55,5), protein (Vegan: %19,7; Omnivor: %20,6) ve yağ (Vegan: %23,9; Omnivor: %23,9) dağılımları eşleştirilmiştir. Her katılımcı, vegan ve omnivor kahvaltıları rastgele atanan sırayla, iki ayrı müdahale gününde tüketmiş; bu iki müdahale günü arasında 1 haftalık ara verilmiştir. Müdahale günü 0., 30., 60., 90., 120., 150. ve 180. dakikalarda olmak üzere toplam 7 venöz kan örneği alınmış; aynı zaman noktalarında iştah düzeyleri görsel analog skala (VAS) ile değerlendirilmiştir. Katılımcıların yaş ortalaması 33,4±6,38 yıl, BKİ ortalaması 21,6±1,67 kg/m² olup, başlangıç biyokimyasal parametreleri referans sınırlar içinde olduğu bulunmuştur. Çalışma sonucunda kahvaltı türleri arasında bazal glukoz, insülin ve GLP-1 düzeyleri açısından istatistiksel olarak anlamlı fark gözlenmemiştir. Postprandiyal seyir genel olarak benzer olmakla birlikte, 120. dakikada glukoz düzeyi vegan kahvaltı koşulunda istatistiksel anlamlı olarak daha yüksek bulunmuştur (p<0,05). Toplam eğri altında kalan alan (AUC) değerleri açısından gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmamıştır (p>0,05). Subjektif iştah parametrelerinde gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı fark gözlenmemiştir(p>0,05). Karma model analizlerinde, biyokimyasal kan parametreleri ve VAS skorları üzerinde yalnızca zamanın etkisi istatistiksel olarak anlamlı bulunmuş (tümü p<0,05), kahvaltı türü ve tür×zaman etkileşiminin istatistiksel olarak anlamlı bir etkisi bulunmamıştır (tümü p>0,05). Lezzet değerlendirmesi açısından omnivor kahvaltı, vegan kahvaltıya kıyasla istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha yüksek puan almıştır (p<0,05). Kahvaltı müdahalelerini takiben günün geri kalanında katılımcıların toplam enerji ve besin ögesi alımları bakımından kahvaltı koşulları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık saptanmamıştır (p>0,05). Bununla birlikte, omnivor kahvaltı tüketimi sonrasında toplam yağ alımı vegan kahvaltı tüketimi sonrasına kıyasla istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha yüksek bulunmuştur (p<0,05). Müdahale öncesi, vegan kahvaltı ve omnivor kahvaltı günü karşılaştırıldığında enerji ve makro besin ögelerinin büyük çoğunluğu açısından istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmamış; yalnızca çözünmez posa alımı günler arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık gözlenmiştir (p<0,05). Müdahale öncesi, vegan kahvaltı ve omnivor kahvaltı günü arasında bitkisel protein alımı ve yüzdesi ile hayvansal protein alımı ve yüzdesi bakımından istatistiksel olarak anlamlı farklılık belirlenmiştir (p<0,05). Mikro besin ögelerinde E vitamini, tiamin, magnezyum, potasyum, demir, riboflavin, B5 vitamini ve kalsiyum alımları günler arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık göstermiştir (p<0,05). Elde edilen bulgular, izokalorik ve makro besin ögeleri eşleştirilmiş vegan ve omnivor kahvaltının, sağlıklı kadınlarda benzer postprandiyal metabolik ve iştah yanıtları oluşturduğunu göstermektedir. Günlük beslenme planı dikkatli bir şekilde oluşturulduğunda vegan kahvaltıların postprandiyal metabolik yanıtlar açısından omnivor kahvaltıya benzer bir etki gösterdiği ve hayvansal ürün tüketmeyen bireyler için uygulanabilir bir kahvaltı alternatifi olarak sunabileceği sonucuna varılmıştır.
Özet (Çeviri)
The protein source and nutrient composition consumed at breakfast play an important role in postprandial glycemic response and appetite regulation. This randomized controlled crossover study aimed to compare the effects of isocaloric, macronutrient-matched vegan and omnivorous breakfasts on postprandial glucose, insulin, glucagon-like peptide-1 (GLP-1), and subjective appetite parameters in healthy adult women. Fourteen women aged 25–45 years who were healthy, had a normal body mass index (BMI), and had regular menstrual cycles were included in the study. The breakfasts were standardized by manipulating the protein source; soy milk was used instead of cow's milk and tofu was used instead of curd cheese. Both breakfasts provided 404 kcal, with matched distributions of carbohydrate (Vegan: 56.4%; Omnivorous: 55.5%), protein (Vegan: 19.7%; Omnivorous: 20.6%), and fat (Vegan: 23.9%; Omnivorous: 23.9%). Each participant consumed the vegan and omnivorous breakfasts in a randomized order on two separate intervention days, with a one-week washout period between interventions. On each intervention day, a total of seven venous blood samples were collected at 0, 30, 60, 90, 120, 150, and 180 minutes; appetite levels were assessed at the same time points using a visual analogue scale (VAS). The participants' mean age was 33.4±6.38 years and mean BMI was 21.6±1.67 kg/m², and baseline biochemical parameters were within reference ranges. No statistically significant differences were observed between breakfast types in basal glucose, insulin, or GLP-1 levels. Although the overall postprandial trajectories were generally similar, glucose concentration at 120 minutes was significantly higher in the vegan breakfast condition (p<0.05). No statistically significant differences were found between groups in total area under the curve (AUC) values (p>0.05). No statistically significant between-group differences were observed for subjective appetite parameters (p>0.05). In mixed-model analyses, only time had a statistically significant effect on biochemical blood parameters and VAS scores (all p<0.05), whereas neither breakfast type nor the type×time interaction had a significant effect (all p>0.05). In terms of palatability, the omnivorous breakfast received significantly higher scores than the vegan breakfast (p<0.05). Following the breakfast interventions, no statistically significant differences were identified between breakfast conditions in participants' total energy and nutrient intakes for the remainder of the day (p>0.05); however, total fat intake after the omnivorous breakfast was significantly higher than after the vegan breakfast (p<0.05). When the pre-intervention day, vegan breakfast day, and omnivorous breakfast day were compared, no statistically significant differences were found for most energy and macronutrient intakes; only insoluble fiber intake differed significantly across days (p<0.05). Significant differences were also detected across days in plant protein intake and percentage, as well as animal protein intake and percentage (p<0.05). Among micronutrients, intakes of vitamin E, thiamine, magnesium, potassium, iron, riboflavin, vitamin B5, and calcium differed significantly across days (p<0.05). Overall, these findings indicate that isocaloric, macronutrient-matched vegan and omnivorous breakfasts elicit similar postprandial metabolic and appetite responses in healthy women. It was concluded that when daily meal planning is carefully designed, vegan breakfasts can produce postprandial metabolic responses comparable to those of an omnivorous breakfast and may serve as a feasible breakfast alternative for individuals who do not consume animal products.
Benzer Tezler
- Sağlıklı yetişkin kadınlarda uygulanan 8 haftalık mat pilates egzersizinin, düşünme stilleri, psikososyal uyum ile mizaç ve karakter üzerine etkisi
The effect of pilates exercise on thinking styles, psychosocial adaptation, temperament and character on healthy adult women
EMRE OZAN TİNGAZ
Doktora
Türkçe
2018
SporGazi ÜniversitesiBeden Eğitimi ve Spor Öğretmenliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUHSİN HAZAR
- Sağlıklı yetişkin kadınlarda menstrual döngünün vestibüler sistem üzerine etkisi
The effect of the menstrual CYCLE on the vestibular system in HEALTHY adult women
MERYEM MUTLU
Doktora
Türkçe
2022
Kulak Burun ve BoğazBaşkent ÜniversitesiKulak Burun Boğaz Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ALPER KÖYCÜ
- Sağlıklı yetişkin obez kadınlarda farklı diyet modellerinin; beslenme durumu, serum ileri glikasyon son ürünleri, inflamatuar ve oksidatif stres belirteçleri düzeyine etkileri
The effects of different diet models on nutritional status , serum advanced glycation end-products, levels of inflammation and oxidative stress marker in obese healthy females
BÜŞRA TOTAN DÖYEN
Doktora
Türkçe
2025
Beslenme ve DiyetetikGazi ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YASEMİN AKDEVELİOĞLU
- 8 haftalık mat pilates egzersizlerinin sağlıklı yetişkin kadınlarda sosyal fizik kaygı ve öz güven üzerine etkisinin incelenmesi
Examining the effects of 8-week mat pilates exercises on social physique anxiety and self-confidence in healthy adult women
İPEK CEYLAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
SporHatay Mustafa Kemal ÜniversitesiBeden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NESLİŞAH AKTAŞ ÜSTÜN
- Özel bir zayıflama merkezine devam eden yetişkin kadınlarda sağlıklı yaşam biçimi davranışlarının ağırlık kaybına yansımasının değerlendirilmesi
The evaluation of healthy life behaviours' effect on weight loss for the adult females attending a private weight loss consultancy center
SELEN ALEMDAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
Beslenme ve DiyetetikBaşkent ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. EMİNE AKSOYDAN