Otizm özellikleri olan ve olmayan obsesif kompulsif bozukluk hastalarının zihin teorisi becerilerinin değerlendirilmesi
Evaluation of theory of mind skills in patients with obsessive-compulsive disorder with or without autism features
- Tez No: 999055
- Danışmanlar: PROF. DR. AHMET ATAOĞLU
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Psikiyatri, Psychiatry
- Anahtar Kelimeler: Zihin Teorisi, Otizm Spektrum Özellikleri, Obsesif Kompulsif Bozukluk, Sosyal Beyin, Kognitif ve Afektif Zihin Teorisi, Theory of Mind, Autism Spectrum Traits, Obsessive-Compulsive Disorder, Social Brain, Cognitive and Affective Theory of Mind
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Düzce Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Sosyal beyin, bireyin sosyal etkileşimleri anlamlandırmasını ve düzenlemesini sağlayan, karmaşık nörobilişsel süreçleri kapsayan bir kavramdır. Sosyal beyin kavramı içinde ele alınan Zihin Teorisi çalışmaları, özellikle şizofreni ve otizm gibi nörobiyolojik temelli psikopatolojilerde hastalıkların hem etiyopatogenezinin anlaşılmasında hem de tedavi yaklaşımlarının geliştirilmesinde yeni perspektifler sunmaktadır. Obsesif Kompulsif Bozukluk (OKB) gibi pek çok psikopatolojiye eşlik edebilen, nörobiyolojisi girift, belirgin içgörü sorunları ve sosyal işlevsellik kayıplarına yol açan ciddi bir bozuklukta Zihin Teorisi çalışmaları görece sınırlıdır. Zihin Teorisi literatürde otizm spektrumunda görülen sosyal iletişim ve etkileşim zorluklarını açıklayan temel kuramsal yaklaşımlardan biri olarak kabul edilmektedir. Otizm özelliklerinin, OKB'ye eşlik ettiği klinik durumlarda, zihin teorisi becerilerine ortaya çıkabilecek farklılıkların değerlendirilmesi; hem sosyal bilişsel süreçlerin daha iyi anlaşılmasına, hem de OKB'de kullanılan psikoterapi ve farmakoterapi müdahalelerinin kişiselleştirilmesine katkı sağlayabilir. Bu doğrultuda, bu çalışmanın amacı otizm spektrum özellikleri gösteren ve göstermeyen OKB hastalarının Zihin Teorisi becerilerini karşılaştırarak sosyal bilişsel farklılıkları ortaya koymaktır. Metod: Çalışmaya DSM-5 tanı kriterlerine göre OKB tanısı alan ve Otizm Spektrum Anketi (OSA) ile yapılan tarama sonucu ≥26 puan alan 24 hasta, <26 puan alan 24 hasta olmak üzere 48 OKB hastası alındı. Kontrol grubu olarak da 24 sağlıklı gönüllü çalışmaya dahil edildi. Katılımcılara kognitif ZT testleri olarak da Dokuz Eylül Zihin Teorisi Ölçeği (DEZTÖ) ve Çifte Blöf testi, afektif ZT testi olarak Gözlerden Zihin Okuma Testi (GZOT) uygulandı. Nöropsikolojik değerlendirmede WMS-R'nin Sayı Menzili ve Görsel Üretim alt testleri, Stroop Testi ve Sözel Kategorik Akıcılık Testi uygulandı. Hasta grubuna hastalık şiddetini değerlendirmek için Y-BOCS, OİO-44 BDÖ ve BAÖ uygulandı. Tüm katılımcılara DSM-V için SCID-5/CV uygulandı. Bulgular: Çalışmamız sonucunda Otizm özelliği olan OKB hastalarının kognitif ZT açısından hem otizm özelliği olmayan OKB hastalarına göre hem de sağlıklı kontrollere göre anlamlı olarak bozulmuş skorlar elde ettiği görüldü(p<.001). Afektif ZT açısından bir bozulma görülmedi(p=.18) OKB grubunda ZT becerilerinin obsesyon-kompulsiyon şiddetinden ve obsesif inanışlar düzeyinden etkilenmediği görüldü. Sadece hastalıkla geçen toplam sürenin bu hastalardaki ZT becerilerini negatif yönde etkilediği görüldü(p<.05). Bütün katılımcılarda kadınların erkeklere göre daha iyi afektif ZT becerilerine sahip olduğuydu(p=.017). Artan yaş ile hem kognitif(p=.01) hem de afektif(p<.001) ZT becerilerinde bozulma olduğu bulundu. Ayrıca otizm skorlarındaki artış ZT becerilerindeki azalma ile korele olduğu görüldü. Özellikle iletişim ve hayal gücü becerilerindeki azalma kognitif ZT becerilerinde bozulmaya yol açıyordu. Sonuç: Bu çalışma ile ZT becerilerindeki bozulmaların, OKB hastalarında eşlik eden Otizm spektrum özelliklerinden büyük ölçüde etkilendiği görülmektedir. OKB'deki ZT bozulmasının semptom kümelerinden, hastalık şiddetinden ziyade otizme ilişkin özelliklerinden ve bilişsel işlevlerden etkilenmesi hastalıkların ZT fenomenolojisinde eşlik eden otizm özelliklerinin önemine dair üzerinde durulması gereken bir bulgu olabilir.
Özet (Çeviri)
Aim: The concept of the social brain encompasses complex neurocognitive processes that enable individuals to interpret and regulate social interactions, and it has gained increasing attention in psychiatric literature over the past quarter century. Theory of Mind (ToM) studies, which fall under the umbrella of the social brain, have provided new perspectives for understanding the etiopathogenesis and treatment approaches of neurobiologically based psychopathologies such as schizophrenia and autism. However, ToM has been relatively understudied in Obsessive-Compulsive Disorder (OCD)—a severe disorder characterized by complex neurobiology, impaired insight, and social dysfunction, and which can co-occur with various psychopathologies. In the literature, ToM is considered one of the key theoretical frameworks for explaining the social communication and interaction difficulties observed in individuals on the autism spectrum. In clinical presentations where autism spectrum traits co-occur with OCD, examining potential differences in ToM abilities may contribute not only to a better understanding of social cognitive processes but also to the personalization of both psychotherapy and pharmacotherapy interventions in OCD. Accordingly, this study aims to compare the ToM skills of OCD patients with and without autism spectrum traits in order to explore potential differences in social cognition. Method: A total of 48 patients diagnosed with OCD according to DSM-5 diagnostic criteria were included in the study. Based on their scores on the Autism Spectrum Assessment (OSA), 24 patients scoring above 26 and 24 patients scoring below 26 were categorized into two clinical groups. Additionally, 24 healthy volunteers were included as a control group. Participants were administered the Dokuz Eylul Theory of Mind Scale and the Double Bluff Task to assess cognitive ToM, and the Reading the Mind in the Eyes Test (RMET) to assess affective ToM. Neuropsychological evaluation included the Digit Span and Visual Reproduction subtests from the WMS-R, the Stroop Test, and the Verbal Categorical Fluency Test. The Y-BOCS, OBQ-44, BDI, and BAI were used to assess clinical variables in the patient groups. All participants were also evaluated using the SCID-5/CV for DSM-5 diagnoses. Results: The results revealed that OCD patients with autism spectrum traits scored significantly lower in cognitive ToM tasks compared to both OCD patients without such traits and healthy controls. No significant impairments were observed in affective ToM. ToM performance in the OCD groups was not associated with obsessive-compulsive symptom severity or the level of obsessive beliefs. However, longer illness duration negatively affected ToM abilities. Across all participants, women performed better in affective ToM tasks than men. Both cognitive and affective ToM abilities were found to decline with increasing age. Furthermore, higher OSA scores were correlated with lower ToM performance. Notably, difficulties in communication and imagination were specifically associated with poorer cognitive ToM skills. Conclusion: This study demonstrates that impairments in Theory of Mind (ToM) abilities in individuals with OCD are largely influenced by co-occurring autism spectrum traits. The finding that ToM impairments in OCD are more strongly related to autism-related characteristics and cognitive functions, rather than to symptom clusters or illness severity, may represent an important point that underscores the significance of accompanying autism traits in the ToM phenomenology of these disorders.
Benzer Tezler
- Yaygın gelişimsel bozukluğu (Otizm spektrumu) olan çocuklarda klinik ve elektroensefalografi bulguları.
Başlık çevirisi yok
SEMİH AYTA
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2006
Nörolojiİstanbul ÜniversitesiNöroloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEFKURE ERAKSOY
- Bilgi verici danışmanlığın otistik çocuğu olan anne-babaların kaygı düzeylerine etkisi
Başlık çevirisi yok
NESLİHAN AKSAZ KULOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
1992
PsikolojiAnkara ÜniversitesiEğitimde Psikolojik Hizmetler Ana Bilim Dalı
PROF.DR. YILDIZ KUZGUN
- Erken bebeklik otizmi olgularının etyolojik tanısında EEG ve BBT'nin önemi üzerinde bir araştırma
Başlık çevirisi yok
SEMA TANRIÖVER
- Espasa bağlı hareket ve dinamik biçim ilişkilerinde bir yöntem önerisi
Başlık çevirisi yok
HAKAN KAMIŞOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
1992
Güzel SanatlarMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiResim Ana Sanat Dalı
YRD. DOÇ. DR. GÖKHAN ANLAĞAN
- Bir grup otistik çocukta sosyodemografik özellikler ve organik etyolojinin araştırılması
Başlık çevirisi yok
ESİN ÖZATALAY