Türkiye sanayi sektöründe toplumsal cinsiyetin inşası: Çorlu ve Çerkezköy Organize Sanayi Bölgelerindeki kadın mühendislerin deneyimleri
Construction of gender in the Turkish industrial sector: experiences of women engineers in the Çorlu and Çerkezköy Organized Industrial Zones
- Tez No: 998752
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ İBRAHİM FEDA ARAL
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Sosyoloji, Sociology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Kadın ve Aile Çalışmaları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu yüksek lisans tezi, Sosyal İnşacılık Kuramı çerçevesinde, Türkiye sanayi sektöründe toplumsal cinsiyetin inşa süreçlerini anlamayı amaçlamaktadır. Mühendislik gibi teknik ve kurumsal alanların, biyolojik farklılıklardan ziyade sosyal etkileşimler, dil ve kültürel pratikler aracılığıyla nasıl“erkek egemen”bir alan olarak inşa edildiği temel problematiği oluşturmaktadır. Araştırma, bu inşanın somut deneyimlerini ortaya çıkarmak üzere, Türkiye'nin önemli sanayi merkezleri olan Çorlu ve Çerkezköy Organize Sanayi Bölgelerinde (OİB) çalışan kadın mühendislerin profesyonel yaşamlarına odaklanmaktadır. Tez, bu mekânsal yapının, kadın mühendislerin hareket serbestisi, saha erişimi ve mesleki görünürlüğü üzerindeki etkilerini inceleyecektir. Çalışma, nitel araştırma deseniyle tasarlanmış olup, veriler 10 kadın mühendisle gerçekleştirilen yarı yapılandırılmış derinlemesine mülakatlar yoluyla toplanmıştır. Sosyal inşacılığın metodolojik ilkesi uyarınca, bu mülakatlar, katılımcıların işyeri gerçekliğini nasıl algıladıklarını, tanımladıklarını ve bu cinsiyetlendirilmiş sosyal yapıyı nasıl yeniden ürettiklerini veya ona nasıl direndiklerini analiz etmek için kullanılmıştır. Elde edilen veriler, tematik analiz yöntemiyle çözümlenmiştir. Analizler sonucunda, toplumsal cinsiyetin sanayi sahasında üç ana mekanizma ile inşa edildiği tespit edilmiştir. Birincisi, kadın mühendislerin teknik yeterliliğinin sürekli sorgulanması ve başarılarının cinsiyetlerine atfedilmesi gibi dilsel ve söylemsel pratiklerdir. İkincisi, cinsiyetlendirilmiş rol atıflarının (kadınların teknik rollerden çok idari veya sosyal rollere yönlendirilmesi) işyerinde bir kurumsal norm haline gelmesidir. Üçüncüsü ise, annelik ve özel hayat yükümlülüklerinin, kadınların kariyerlerini“irrasyonel”olarak etiketleyerek cam tavanı görünmez bir şekilde inşa etmesidir. Bu tez, toplumsal cinsiyet eşitsizliğinin sanayi sektöründe sadece bireysel önyargılar değil, aynı zamanda günlük etkileşimler ve kurumsal söylemler aracılığıyla nasıl sürekli ve kolektif bir şekilde inşa edilen bir gerçeklik olduğunu ortaya koymaktadır. Bulgular, TMMOB ve OİB yönetimleri başta olmak üzere, bu sosyal inşa edilmiş pratikleri hedef alan somut eşitlikçi politika önerileri sunmak ve spesifik bir sanayi coğrafyası olan Çorlu ve Çerkezköy OSB'leri üzerinden derinlemesine nitel veriler sunarak, Türkiye'deki toplumsal cinsiyet ve mühendislik üzerine olan çalışmalara katkı sağlamıştır.
Özet (Çeviri)
This master's thesis aims to understand the social construction processes of gender within the Turkish industrial sector, using the framework of Social Constructionism. The main problematic is how technical and corporate fields, such as engineering, are constructed as a“male-dominated”domain, not through biological differences, but through social interactions, language, and cultural practices. The research focuses on the professional lives of female engineers working in the Çorlu and Çerkezköy Organized Industrial Zones (OIZ), Turkey's important industrial centers, to reveal the concrete experiences of this construction. The study was designed with a qualitative research design, and data were collected through semi-structured in-depth interviews conducted with 10 female engineers. In line with the methodological principle of social constructionism, these interviews were used to analyze how the participants perceive, define, and either reproduce or resist this gendered social structure in the workplace. The acquired data were analyzed using the thematic analysis method. The analysis reveals that gender is constructed in the industrial field through three main mechanisms. The first is the linguistic and discursive practices such as the continuous questioning of female engineers' technical competence and the attribution of their successes to gender. The second is the establishment of gendered role assignments (redirecting women from technical to administrative or social roles) as an institutional norm in the workplace. The third is how maternity and private life responsibilities label women's careers as“irrational,”thereby constructing an invisible glass ceiling. This thesis demonstrates that gender inequality in the industrial sector is not merely a result of individual prejudices, but a reality that is continuously and collectively constructed through daily interactions and corporate discourses. The findings aim to offer concrete, egalitarian policy recommendations that target these socially constructed practices, primarily for professional organizations like TMMOB and OIZ managements.
Benzer Tezler
- İş kazaları ile stres, kaygı ve öfke kavramları arasındaki ilişkinin incelenmesi: 9 Türk ve 2 İngiliz tekstil fabrikasında yapılan bir araştırma
The relations between work accidents and stress, anxiety and anger: A survey at 9 Turkish and 2 English textile factories
M. HÜLYA ÜNAL KARAGÜVEN
Doktora
Türkçe
1997
Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileriİstanbul Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYŞE CAN BAYSAL
- L'articulation des stratégies de résistance et des processus de consentement chez les cols blancs
Beyaz yakalılarda direniş stratejileri ve rıza süreçlerinin eklemlenmesi
AYÇA YILMAZ
Yüksek Lisans
Fransızca
2012
SosyolojiGalatasaray ÜniversitesiSosyoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALİ ERGUR
- Hazır giyim sektöründe elektronik ticaret yapan tüketici davranışlarının analizi: Ankara ili örneği
Analysis of consumer behavior in electronic commerce in the clothing industry: The example of Ankara province
ADELA NABİZADE
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Uluslararası TicaretAnkara Hacı Bayram Veli ÜniversitesiUluslararası Ticaret Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ADEM ÜZÜMCÜ
- Kadın işgücü istihdamı ve sorunları: Konya örneği
Problems of female labour force employment: An example of Konya
SEBAHAT YAĞCIOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
EkonomiSüleyman Demirel Üniversitesiİktisat Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ CANAN ŞENTÜRK
- İnsana yakışır iş ve kadın istihdamı: Bankacılık sektöründe bir araştırma
Decent work and women employment: A study in the banking sector
ZAHİDE PEKER
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileriİstanbul ÜniversitesiÇalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MELTEM DELEN