İşitme kayıplı çocukların sayı hissi ve dil becerilerinin değerlendirilmesi
Assessment of number sense and language skills in children with hearing loss
- Tez No: 998196
- Danışmanlar: PROF. DR. PELİN PİŞTAV AKMEŞE
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Odyoloji, Audiology
- Anahtar Kelimeler: Çocuk dili, Öyküleyici anlatım, İşitme kaybıyla birlikte görülen yetersizlik, Child language, Narrative expression, Disability in addition to hearing loss
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ege Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Odyoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Sayı hissi erken dönemde kazanılan ve ilerleyen matematiksel yeterliklerin temelini oluşturan önemli bir bilişsel beceridir. Sayı hissi aynı zamanda sayı sözcüklerinin edinimi, sözel sembollerin niceliksel temsillerle eşleştirilmesi ve sözel yönergelerin anlaşılması gibi dilsel süreçlerle yakından ilişkili bir yapı olarak gelişmektedir. Bu araştırmanın amacı, işitme kayıplı ve normal işiten çocukların sayı hissi performansları ve dil becerilerinin karşılaştırılmasıdır. Yöntem: Araştırma grubu 5;00-6;00 yaşları arasında 30 İK'lı ve 30 Nİ çocuktan oluşmaktadır. Çocukların sayı hissi performanslarının değerlendirilmesi amacıyla Anaokulu Öğrencilerine Yönelik Sayı Hissi Testi, dil gelişimlerinin değerlendirilmesi amacıyla Türkçe Okul Çağı Dil Testi (TODİL) ve öyküleme aracılığıyla dil becerilerinin değerlendirilmesi amacıyla The Edmonton Narrative Norms Instrument (ENNI) öyküleme aracı kullanılmıştır. Bulgular: Çalışmada sayı hissi testinin sayıların anlam ve büyüklüklerini anlama, esnek hesaplama ve sayma stratejileri alt boyutlarında; TODİL kapsamında değerlendirilen resim sözcük dağarcığı, ilişkili sözcük dağarcığı, sözcük betimleme, cümle anlama, biçimbirim tamamlama, cümle tekrar etme ile sözel dil bileşke ve indeks puanlarında; ayrıca A1 ve A3 düzeylerinde Ortalama Sözce Uzunluğu (OSU), Farklı Sözcük Sayısı (FSÖZS), Toplam Sözcük Sayısı (TSÖZS) ve öykü yapısı puanlarını içeren sözcük ve biçimsel yapı ölçümlerinde normal işiten çocukların işitme kayıplı çocuklara göre anlamlı düzeyde daha yüksek performans sergilediği ve aradaki farkın istatiksel olarak anlamlı olduğu saptanmıştır. Cinsiyet değişkenine göre ise hem işitme kayıplı hem de normal işiten gruplarda sayı hissi, TODİL ve öyküleme ölçütlerinin tüm alt boyutları ile toplam puanlarında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunmamıştır. Ayrıca korelasyon analizleri, işitme kayıplı çocuklarda sayıların anlam ve büyüklüklerini anlama becerisi ile dil ve öyküleme ölçütlerinin bazı alt boyutları arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişkiler bulunduğunu göstermiştir. Sonuç: Çalışmanın sonucunda, işitme kayıplı çocukların sayıların anlam ve büyüklüklerini anlama, sözel dil, öykü yapısı ve alanlarında normal işiten akranlarına kıyasla belirgin güçlükler yaşadığı görülmüştür. Çocukların yaşadığı bu güçlükler dilin yüzeysel bileşenlerinin ötesinde öykü üretimi ve sayısal kavramların yapılandırılması gibi üst düzey bilişsel süreçleri de kapsamaktadır. Elde edilen bulgular sonucunda, işitme kayıplı çocukların değerlendirilmesinde standart dil ölçümleriyle sınırlı kalınmaması, öyküleme ve sayı hissi alanlarını da birlikte ele alan bütüncül yaklaşımların benimsenmesi gerekliliği ortaya konulmuştur.
Özet (Çeviri)
Aim: Number sense is a fundamental cognitive skill acquired in early childhood and forms the basis of later mathematical competencies. It is also closely related to linguistic processes such as the acquisition of number words, the mapping of verbal symbols onto quantitative representations, and the comprehension of verbal instructions. The aim of this study was to compare number sense performance and language abilities of children with hearing loss and typically hearing children. Method: The study group consisted of 30 children with hearing loss and 30 typically hearing children aged between 5;0 and 6;0 years. Number sense performance was assessed using the Number Sense Test for Preschool Children. Language development was evaluated using the Turkish School-Age Language Development Test (TODİL), and narrative-based language skills were assessed using The Edmonton Narrative Norms Instrument (ENNI). Results: The results indicated that typically hearing children demonstrated significantly higher performance than children with hearing loss in all subcomponents of the number sense test, including number magnitude understanding, flexible calculation, and counting strategies. Similarly, significantly higher scores were observed in typically hearing children for all TODİL measures, including picture vocabulary, relational vocabulary, word definition, sentence comprehension, morpheme completion, sentence repetition, as well as verbal language composite and index scores. In addition, for narrative measures at both A1 and A3 levels, typically hearing children outperformed children with hearing loss in lexical and morphological structure measures, including Mean Length of Utterance (MLU), Number of Different Words (NDW), Total Number of Words (TNW), and story structure scores. No statistically significant differences were found between groups based on gender across any number sense, TODİL, or narrative measures. Furthermore, correlation analyses revealed statistically significant associations between number magnitude understanding and selected language and narrative subcomponents in children with hearing loss. Conclusion: The findings indicate that children with hearing loss experience marked difficulties in number magnitude understanding, verbal language, and narrative structure compared to their typically hearing peers. These difficulties extend beyond surface-level linguistic components and involve higher-order cognitive processes such as narrative production and the construction of numerical concepts. The results emphasize the necessity of adopting comprehensive assessment approaches that go beyond standard language measures and integrate narrative and number sense domains when evaluating children with hearing loss.
Benzer Tezler
- İşitme kayıplı çocukların ve normal işiten çocukların çalışma belleği ve kısa süreli bellek yönünden incelenmesi
Woking memory and short term memory processes in children with normal hearing
MURAT DOĞAN
Doktora
Türkçe
2011
Eğitim ve ÖğretimAnadolu ÜniversitesiÖzel Eğitim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. UMRAN TÜFEKÇİOĞLU
- İşitme kayıplı bireylerde işitsel reaksiyon süresi ve dinleme dikkati ilişkisinin incelenmesi
Investigation of the relationship between auditory reaction time and listening attention in individuals with hearing loss
SARE NUR KAYACIK
Doktora
Türkçe
2025
Kulak Burun ve Boğazİstanbul Üniversitesi-CerrahpaşaOdyoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ESRA ÖZCEBE
DR. HALİDE ÇETİN KARA
- Erken okul çağı işitme kayıplı ve normal işiten çocuklarda dil gelişimi ve bellek uzamının değerlendirilmesi
Evaluation of language development and memory span in early school age children with hearing loss and normal hearing
ATİYE BÜTÜN
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Kulak Burun ve BoğazEge ÜniversitesiKulak Burun Boğaz Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. PELİN PİŞTAV AKMEŞE
- Koklear implantlı çocuklarda e-müzikal kognitif dil ve işitme eğitimi modülünün (e-müzikodem) geliştirilmesi ve etkisinin değerlendirilmesi
Development of e-musical cognitive language and auditory education module (e-musicolem) and evaluation of its effect in children with cochlear implants
HÜLYA OSMANOĞLU
Doktora
Türkçe
2024
Kulak Burun ve Boğazİstanbul Aydın ÜniversitesiOdyoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SEZER KÜLEKÇİ
- İşitme kaybının derecesine göre işitme kayıplı bireylerin ve normal işiten kardeşlerinin yaşam kalitesinin incelenmesi
Examination of the quality of life of hearing-loss individuals and their normal hearing siblings according to the degree of hearing loss
ÖYKÜ ÖKTEM
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Kulak Burun ve Boğazİstanbul Aydın ÜniversitesiOdyoloji Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ŞENGÜL TERLEMEZ
DR. ÖĞR. ÜYESİ HÜLYA GÖÇMENLER