Geri Dön

Sinyalleme modeli bağlamında Turgut Özal dönemi Türk dış politikası (1983-1993)

Turkish foreign policy during the Turgut Özal era (1983-1993) in the context of the signaling model

PDF İndir

  1. Tez No: 998125
  2. Yazar: ZAFER ÖZTÜNÇ
  3. Danışmanlar: PROF. DR. CEM KARADELİ
  4. Tez Türü: Yüksek Lisans
  5. Konular: Siyasal Bilimler, Uluslararası İlişkiler, Political Science, International Relations
  6. Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Ufuk Üniversitesi
  10. Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Uluslararası İlişkiler Bilim Dalı
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Bu çalışma, 1983-1993 yılları arasında Turgut Özal liderliğinde şekillenen Türk dış politikasını, uluslararası ilişkiler literatüründe önemli bir yere sahip olan Sinyalleme Modeli çerçevesinde incelenmektedir. Sinyalleme modeli, dış politika incelemelerinde devletlerin yalnızca aldıkları kararları değil, bu kararlar aracılığıyla uluslararası aktörlere verdikleri niyet, kararlılık ve kapasite mesajlarının nasıl üretildiğini ve algılandığını analiz etmeyi mümkün kıldığı için kritik bir teorik araçtır. Bu kapsamda çalışmanın temel amacı, Özal dönemi dış politikasının Türkiye'nin Cumhuriyet'ten itibaren benimsediği statükocu, güvenlik merkezli ve ihtiyatlı dış politika geleneğiyle hangi noktalarda süreklilik gösterdiğini, hangi yönleriyle ise bu gelenekten ayrıştığını, sinyalleme modeli çerçevesinde ortaya koymaktır. Bu bağlamda dış politika kavramı kuramsal olarak ele alınmakta; Türk dış politikasını etkileyen temel faktörler ile statükoculuk, Batıcılık ve meşruiyetçilik gibi ana ilkeler analitik bir çerçeve içinde değerlendirilmektedir. Çalışmada, Özal dönemi öncesi Türk dış politikası 1960-1980 aralığında tarihsel bir perspektifle incelenmiş; Türkiye-ABD ilişkileri, SSCB ile ilişkiler, Avrupa Ekonomik Topluluğu süreci, Kıbrıs Barış Harekâtı ve ABD silah ambargosu gibi kritik gelişmeler ele alınmıştır. Bu tarihsel arka plan aracılığıyla, Özal döneminde ortaya çıkan dış politika anlayışının hangi yapısal ve konjonktürel koşullar üzerinde şekillendiği ortaya konulmuştur. Böylece Özal'ın dış politika tercihleri, yalnızca bireysel liderlik özellikleriyle değil, aynı zamanda uluslararası sistemdeki dönüşümler ve Türkiye'nin iç siyasalekonomik dinamikleriyle birlikte analiz edilmiştir. Özal döneminde dış politikanın ekonomi merkezli bir yaklaşımla yeniden tanımlandığı; dışa açılma, serbest piyasa ekonomisi ve küresel entegrasyon hedeflerinin dış politika karar alma süreçlerinde belirleyici hâle geldiği görülmektedir. Bu dönemde Türkiye, yalnızca Batı ittifakı içinde konumlanan bir güvenlik aktörü olmaktan çıkarak Orta Doğu, Balkanlar, Kafkasya ve Orta Asya gibi bölgelerde daha aktif ve çok yönlü bir dış politika izlemeye başlamıştır. Körfez Savaşı sürecinde benimsenen proaktif tutum, Türkiye'nin bölgesel gelişmeler karşısında daha iddialı bir aktör olma arayışını açık biçimde yansıtmaktadır. v Sonuç olarak bu çalışma, Özal dönemi Türk dış politikasının, bireysel liderlik faktörü ile uluslararası sistemde yaşanan yapısal dönüşümlerin kesişiminde şekillendiğini ortaya koymaktadır. Özal'ın dış politika anlayışı, Türkiye'nin geleneksel dış politika ilkelerini tamamen terk etmeksizin, bu ilkeleri daha esnek, pragmatik ve ekonomik öncelikleri gözeten bir çerçevede yeniden yorumlamıştır. Bu yönüyle Özal dönemi, Türk dış politikasında hem süreklilik hem de değişimi birlikte barındıran özgün bir dönem olarak değerlendirilmektedir.

Özet (Çeviri)

This study examines Türkiye's foreign policy, shaped under the leadership of Turgut Özal between 1983 and 1993, within the framework of the Signaling Model, which holds an important place in the literature of international relations. The Signaling Model is a critical theoretical tool in foreign policy analysis because it allows for the examination of not only the decisions made by states but also how the messages they convey to international actors regarding their intentions, determination, and capabilities are produced and perceived through these decisions. In this context, the main objective of this study is to reveal, within the framework of the signaling model, the points of continuity between Özal-era foreign policy and the status quo-oriented, security-centered, and cautious foreign policy tradition adopted by Türkiye since the founding of the Republic, as well as the aspects in which it diverged from this tradition. In this context, the concept of foreign policy is addressed theoretically; the fundamental factors influencing Turkish foreign policy and key principles such as conservatism, Westernization, and legitimacy are evaluated within an analytical framework. The study first provides a historical background by analyzing Turkish foreign policy prior to the Özal era, particularly during the periods of 1960-1970 and 1970-1980. Key developments such as Türkiye-United States relations, relations with the Soviet Union, the European Economic Community process, the Cyprus Peace Operation, and the U.S. arms embargo are discussed to highlight the structural and contextual conditions that shaped subsequent policy choices. This historical perspective enables an assessment of Özal's foreign policy not merely as a product of individual leadership, but as an outcome of broader domestic and international dynamics. During the Özal era, foreign policy was increasingly redefined through an economycentered perspective, with economic liberalization, outward orientation, and global integration becoming decisive elements of decision-making processes. Türkiye adopted a more proactive and multidimensional foreign policy stance, extending its engagement beyond the Western alliance to regions such as the Middle East, the Balkans, the vii Caucasus, and Central Asia. In particular, Türkiye's policies during the Gulf War reflected an ambition to move from a reactive foreign policy posture toward a more assertive regional role. In conclusion, this study argues that Turkish foreign policy during the Özal period was shaped at the intersection of individual leadership and structural transformations in the international system. While maintaining core traditional principles, Özal reinterpreted Turkish foreign policy in a more flexible, pragmatic, and economy-oriented manner. Accordingly, the Özal era represents a distinctive period in which continuity and change coexisted within Turkish foreign policy.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    1005348

    Sukuk in the realm of sustainable finance: Institutionalising ESG through analytical triangulation

    Sürdürülebilir finans bağlamında Sukuk: Analitik üçgenleme ile ESG'nin kurumsal yapıya entegrasyonu

    MOHAMAD HANDI KHALIFAH

    Doktora

    İngilizce

    İngilizce

    2026

    EkonomiSakarya Üniversitesi

    İslam Ekonomisi ve Finansı Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. HAKAN ASLAN

  2. Tez No

    941104

    Nonlinear solver-aided estimation filter based geostationary satellite navigation with available GNSS signals

    Mevcut küresel uydu navigasyon sistemleri sinyalleri ile yer sabit yörünge uyduları için doğrusal olmayan çözücü destekli kestirim filtresi tabanlı navigasyon

    FURKAN ŞEVİK

    Yüksek Lisans

    İngilizce

    İngilizce

    2025

    Havacılık ve Uzay Mühendisliğiİstanbul Teknik Üniversitesi

    Uçak ve Uzay Mühendisliği Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ DEMET ÇİLDEN GÜLER

  3. Tez No

    382774

    Investigation of thermal comfort parameters in bus design

    Otobüs tasarımında ısıl konfor değişkenlerinin incelenmesi

    ÜZEYİR PALA

    Doktora

    İngilizce

    İngilizce

    2014

    BiyoteknolojiFatih Üniversitesi

    Biyoteknoloji Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. HALİL RIDVAN ÖZ

    PROF. DR. NADER NADA

  4. Tez No

    800702

    Fault detection of a planetary gear system based on non-linear dynamic modeling and vibration signals via non-stationary time series models

    Doğrusal olmayan dinamik modelleme ve titreşim sinyallerine dayalı bir planet dişli sisteminin durgun olmayan zaman serisi modelleri ile hata tespiti

    BEHRANG HOSSEINIAGHDAM

    Doktora

    İngilizce

    İngilizce

    2023

    Makine MühendisliğiOrta Doğu Teknik Üniversitesi

    Makine Mühendisliği Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. ENDER CİĞEROĞLU

  5. Tez No

    864655

    Selection and characterization of immune-resistant acute myeloid leukemia cells

    İmmün-dirençli akut miyeloid lösemi hücrelerinin seçilimi ve karakterizasyonu

    MUBAIDA PARVEEN

    Doktora

    İngilizce

    İngilizce

    2024

    BiyolojiHacettepe Üniversitesi

    Temel Onkoloji Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. GÜNEŞ ESENDAĞLI

Geri Dön