Mecmua-yı Mukarrerat-ı Temyiziyye'de yer alan Sivas'a ait ceza davalarının değerlendirilmesi
Evolation of criminal cases from Sivas found in Mecmua-yı Mukarrerat-ı Temyiziyye
- Tez No: 998017
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ OLCAY KAHRAMAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Tarih, History
- Anahtar Kelimeler: Sivas, Tokat, Amasya, Temyiz Mahkemesi, Mecmua-yı Mukarrerât-ı Temyîziyye, Sivas, Tokat, Amasya, Court of Cassation, Mecmua-yı Mukarrerât-ı Temyîziyye
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tarih Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmanın amacı, 1911–1915 yılları arasında Sivas vilayetinden İstanbul'daki Temyiz Mahkemesine gönderilen davaların konu içeriklerini inceleyerek Sivas tarihinin söz konusu dönemi hakkında daha ayrıntılı bir değerlendirme yapılmasına katkı sunmaktır. Bu doğrultuda araştırmada öncelikle, belirtilen yıllar arasında Osmanlı Devleti'nde faaliyet gösteren Temyiz Mahkemelerinin kurumsal yapısı ve işleyişine değinilmiştir. Ardından, Temyiz Mahkemesinde görülen davaların yayımlandığı ve Mecmua-yı Mukarrerât-ı Temyîziyye adıyla bilinen eserler tanıtılmış; bu eserlerin ceza kısmında yer alan Sivas Vilayeti'ne ait davalar latinize edilerek incelemeye hazır hâle getirilmiştir. Günümüz harflerine çevirilen davalar, sistematik bir çerçevede iki aşamalı olarak değerlendirilmiştir. İlk aşamada dosyalar, verilen kararların bozma yönü esas alınarak analiz edilmiştir. İkinci aşamada ise davaların açılma süreçleri ve Temyiz Mahkemesinde karara bağlanma durumu, davaların konu dağılımı, bozma gerekçeleri, bozmaya dayanak teşkil eden Ceza Kanunu maddeleri ile bozma veya onama kararlarının hangi usulle tesis edildiği başlıkları altında ayrıntılı biçimde ele alınmıştır. Araştırmanın kaynaklarını konuya ilişkin Osmanlı süreli yayınları oluşturmuş, ayrıca değerlendirmeleri güçlendirmek amacıyla güncel literatür çalışmalarından da yararlanılmıştır. Araştırma bulguları, 1911–1915 yılları arasında Sivas vilayetinden Temyiz Mahkemesine 81 dava başvurusu yapıldığını ortaya koymuştur. Bu başvurulardan 62'sinin bozularak yerel mahkemeye iade edildiği tespit edilmiştir. Yerel mahkemelerce verilen kararların büyük çoğunluğunun Temyiz Mahkemesi tarafından bozulmuş olması, temyiz yoluna başvuranların hak arama taleplerinde yüksek düzeyde haklılık payı bulunduğuna işaret etmektedir. Bu durum; Osmanlı yargı sisteminde temyiz mekanizmasının yalnızca hukuki bir denetim aracı değil, aynı zamanda taşrada yaşayan bireyler açısından hak arama ve adaletin tesisine erişim imkânı sağlayan önemli bir süreç olduğunu göstermektedir. Dolayısıyla Temyiz Mahkemesi kararları aracılığıyla Osmanlı Devleti'nin Sivas vilayetinde adaletin sağlanmasına yönelik işleyişi güçlendirdiği, buna bağlı olarak asayişin ve toplumsal huzurun korunmasına da doğrudan katkıda bulunmayı hedeflediği anlaşılmaktadır. Bununla birlikte, Temyiz Mahkemesi tarafından verilen bozma kararlarının Sivas vilayetindeki nizamiye mahkemelerinde uygulanıp uygulanmadığının tespitine yönelik Osmanlı Arşivi'nde yapılan araştırmalarda, Sivas Bidayet ve İstinaf Mahkemesi kayıtlarına ulaşılamamıştır. Bu nedenle çalışmanın söz konusu kısmı elde olmayan gerekçelerle tamamlanamamıştır. Ancak ilerleyen dönemlerde bu defterlerin tespit edilmesi hâlinde, temyiz kararlarının yerel mahkemelerde uygulanma süreçleri izlenebilecek ve çalışmada eksik kalan bu boyut tamamlanabilecektir. Bu bağlamda ilgili arşiv kayıtlarının bulunması ve analiz edilmesi, ileride yapılacak çalışmalar için önemli bir araştırma alanı olarak öne çıkmaktadır.
Özet (Çeviri)
The aim of this study is to contribute to a more detailed assessment of the history of Sivas during the period in question by examining the subject matter of the cases submitted from the Province of Sivas to the Court of Cassation in Istanbul between 1911 and 1915. Accordingly, the study first addresses the institutional structure and functioning of the Courts of Cassation operating in the Ottoman Empire during the specified years. It then introduces the works known as the Mecmua-yı Mukarrerât-ı Temyîziyye, in which the cases heard by the Court of Cassation were published, and prepares the cases from the Province of Sivas included in the criminal section of these works for analysis by transliterating them into the modern alphabet. The cases converted into the modern script were systematically evaluated in two stages. In the first stage, the case files were analyzed with a focus on reversal decisions. In the second stage, the cases were examined in detail under the following headings: the initiation of the cases and their adjudication by the Court of Cassation, the distribution of cases by subject, the grounds for reversal, the articles of the Penal Code forming the legal basis for the reversals, and the procedures through which reversal or affirmation decisions were rendered. Ottoman periodicals constituted the primary sources of the study, and contemporary scholarly literature was also consulted in order to strengthen the analysis. The findings reveal that 81 cases were submitted from the Province of Sivas to the Court of Cassation between 1911 and 1915. Of these, 62 were reversed and remanded to the local courts. The fact that the majority of the decisions rendered by local courts were overturned by the Court of Cassation indicates that appellants who resorted to the cassation process had a high degree of legitimacy in their claims. This demonstrates that, within the Ottoman judicial system, cassation functioned not only as a legal mechanism of review but also as an important process that enabled individuals in provincial areas to seek justice and gain access to the effective administration of justice. Therefore, it can be inferred that, through the decisions of the Court of Cassation, the Ottoman state strengthened the operation of justice in the Province of Sivas and, accordingly, aimed to contribute directly to the preservation of public order and social stability. However, archival research conducted in the Ottoman Archives to determine whether the reversal decisions issued by the Court of Cassation were implemented in the Nizamiye courts of the Province of Sivas did not yield access to the registers of the Sivas Courts of First Instance (Bidayet) and Appeal (İstinaf). For this reason, this part of the study could not be completed due to factors beyond the researcher's control. Nevertheless, if these registers are identified in the future, it will be possible to trace whether cassation decisions were implemented by the local courts, thereby completing the missing dimension of the study. In this respect, locating and analyzing the relevant archival records stands out as an important area for future research.
Benzer Tezler
- Mecmûa-yı Letâif fî Sandukatiel-Meârif (metin ve değerlendirme)
Mecmûa-yi Letâif fî Sandukatiel-Meârif (text and evaluation)
ERDAL KILIÇ
- İran Kitabhane-i şûrâ-yı millî 8577'deki mecmua-i Türkî (Vr. 1-21)(İnceleme - çeviri yazılı metin - dil içi çeviri)
Başlık çevirisi yok
ELİF KARACA
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Türk Dili ve EdebiyatıMarmara ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÜZEYİR ASLAN
- Millet Kütüphanesi Ali Emiri manzum 717 numarada kayıtlı Mecmû'a-yı Eş'âr (1b-25a) (İnceleme-metin-çeviri)
Millet Library Ali Emiri poetry mecmua, registration number: 717 (Pages: 1b-25a) (Research-text-translation)
GÜLHAN YILDIZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Türk Dili ve EdebiyatıMarmara ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HAKAN TAŞ
- Millet Kütüphanesi Ali Emiri Manzum 717 numarada kayıtlı Mecmû'a-yı Eş'âr (50b-75a) (İnceleme-metin-çeviri ve MESTAP'a göre tasnif)
Millet Library Ali Emiri poetry mecmua, registration number: 717 (pages: 50b-75a) (Research-text-translation and classification according to MESTAP)
BİLGE SENA KARATAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Türk Dili ve EdebiyatıMarmara ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HAKAN TAŞ
- İstanbul Büyükşehir Belediyesi Atatürk Kitaplığı Bel_Yz_K.000707'de kayıtlı Mecmū'a-yı Eş'ār (İnceleme - Metin)
Mecmū'a-yi Eş'ār registered at İstanbul Metropolitan Municipality Atatürk Library Bel_Yz_K.000707 (Analysis - Text)
CANSEL ER
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Türk Dili ve EdebiyatıMarmara ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HAKAN TAŞ