The digital and spatial mirror of the late 19th century İstanbul: Mi̇r'ât-i İstanbul
19. yüzyil sonu İstanbul'unun dijital ve mekânsal aynasi: Mir'ât-i İstanbul
- Tez No: 998015
- Danışmanlar: PROF. DR. STEFAN ROHDEWALD
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Tarih, History
- Anahtar Kelimeler: Osmanlı tarihi, İstanbul tarihi, Ottoman history, Istanbul history
- Yıl: 2024
- Dil: İngilizce
- Üniversite: Unıversıtat Leıpzıg
- Enstitü: Yurtdışı Enstitü
- Ana Bilim Dalı: Tarih Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Tarih Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada 19, yüzyıl sonları ve 20. yüzyıl başları arasında İstanbul, özellikle şehrin mimari ve kentsel durumu üzerinde odaklanılarak incelenmiştir. 1923 yılına dek Osmanlı İmparatorluğu'nun başkenti olarak, İstanbul, dönemin daha geniş anlamda sosyoekonomik ve siyasi kaymaları yansıtan önemli değişimlere uğramıştır. Bu araştırmada, şehrin kentsel planı ve mimari özelliklerini analiz etmek amacı ile, Kolağası Mehmet Raif Efendi tarafından 1898'de yayımlanmış olan Mir'ât-ı İstanbul (İstanbul'un Aynası) birincil anahtar kaynak olarak kullanılmıştır. Yardımcı kaynaklar olarak ise, Hüseyin Ayvansarâyî tarafından 18. Yüzyılda yazılmış Hadîkatü'l-Cevâmi ve John Murray'inn rehber kitabı Handbook for Travellers in Constantinople (İstanbul Seyyahları İçin El Kitabı) adlı eserlerden faydalanılmıştır. Mir'ât-ı İstanbul hem küresel hem de yerel bağlamda, bir şehir tarihi kaynağı olarak seyahat yazıları türündedir. Mehmed Râif, kitabı İstanbul'a aşina olan ve olmayanlar için bir rehber kitabı olarak tanımlamakta ve kitabın anlatı türünden daha ziyade şehrin mekânsal bilgilerini sistematik ve pratik detaylar üzerinden aktardığını ifade etmektedir. Bu yönü ile, kişisel deneyimler ve veya hikayeler yerine şehir hakkında dolaysız ve işlevsel bilgiler sunması yönüyle, kitap klasik seyahatnamelerden ayrılır. Dahası, araştırmada, Mir'ât'ın yazılmasının arkasındaki nedenler araştırılmış ve o dönemde İstanbul'da yaygın olan ve sık meydana gelen yangın ve deprem gibi doğal afetler karşısında mimari mirası koruma gerekliliği vurgulanmıştır. Bu korumacı dürtü, daha geniş anlamda antik eserleri ve tarihi yapıları korumayı amaçlayan yasal ve yönetimsel reformlara bir yanıt olarak görülmektedir. Araştırma metodu olarak, farklı yazarların İstanbul'un kentsel görünümünü nasıl algıladıkları ve belgelendirdiklerini ortaya koymak amacı ile karşılaştırmalı metin analizi kullanılmıştır. Çalışmada, başta Coğrafi Bilgi Sistemi (GIS) ve Mekân Dizimi çözümlemesi olmak üzere, şehrin tarihi kentsel dokusunu mekânsal olarak yeniden inşa etmek ve çözümlemek amacıyla, dijital ve mekânsal beşerî bilimler araçları birlikte kullanılmıştır. GIS tarihi peyzajın tam dijital görselleştirilmesine olanak sağlarken, Mekân Dizimi, cadde planları konfigürasyonu kanalı ile bağlantı ve erişilebilirlik formlarımı ortaya koyarak, tarihi kentsel iletişim ağlarının bir çözümlemesini sunar. Voronoi haritalama gibi dijital metotların uygulanması, mahalle ve camilerin etki alanlarını anlama potansiyeline sahiptir. Bu metotlar kanalı ile, araştırma, yakın ve uzak okuma metodolojilerini birleştirecek gelecek araştırmalar için bir model ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
This study examines Istanbul from the late 19th to early 20th century, focusing on its architectural and urban configuration. As the capital of the Ottoman Empire until 1923, Istanbul underwent significant changes that reflected the broader socioeconomic and political shifts of the era. This research primarily utilizes Mir'ât-ı İstanbul (The Mirror of Istanbul) by Kolağası Mehmed Râif Efendi, published in 1898, as a key text for analyzing the city's urban layout and architectural features. Supplementary sources include the 18th century Hadîkatü'l-Cevâmi' by Hüseyin Ayvansarâyî and John Murray's guidebook, Handbook for Travellers in Constantinople. The Mir'ât-ı İstanbul is positioned within the travel writing genre as an urban history source, both in global and local contexts. Mehmed Râif defines the work as a guide for those familiar and unfamiliar with Istanbul, presenting the city's spatial information through systematic and practical details rather than a narrative structure. In this regard, Mir'ât differs from classical travelogues by offering direct and functional information about the city instead of personal experiences or stories. Moreover, the study investigates the reasons behind the creation of Mir'ât, emphasizing the urgency of preserving architectural heritage in the face of frequent natural disasters like fires and earthquakes, which were prevalent in Istanbul during that period. This preservationist impulse is seen as a response to the broader legal and administrative reforms aimed at safeguarding antiquities and historical structures. The study's methodology involves a comparative textual analysis to discern how different authors perceived and documented Istanbul's urban landscape. It integrates digital and spatial humanities tools, notably Geographic Information Systems (GIS) and Space Syntax analysis, to spatially reconstruct and analyze the city's historical urban fabric. GIS enable the precise digital visualization of historical landscapes, while Space Syntax offers valuable analysis of historical urban networks, revealing patterns of connectivity and accessibility through the configuration of street layouts. The application of digital methodologies, such as Voronoi mapping, also holds potential for understanding the influence zones of neighborhoods and mosques. Through these methods, the research offers a model for future research that combines close and distant reading methodologies.
Benzer Tezler
- Uydu verileri ile İstanbul Boğazı ve Haliç'de su kirliliğinin makro düzeyde belirlenmesi
Intrepretation at macro level as pollution of water resources of remotely sensed data of Bosphorus and golden horn estuary by an unsupervised and supervised classification method
H.GONCA COŞKUN
- Avmlerin fijital deneyim merkezlerine dönüşümü ve artırılmış gerçeklik tabanlı bir oyunlaştırılmış ortam önerisi:“Forus”
The transformation of the malls to the phygital experience centers and as a gamification framework for ar based phygital retail:“Forus”
ÇAĞIL ÖZALP
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiBilişim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SEMA ALAÇAM
- Distopik sinemada konut mekânları: Black Mirror dizisi konutlarının göstergebilimsel incelemesi
Domestic spaces in dystopian cinema: A semiotic analysis of the houses in the series Black Mirror
ELİF BULUT
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
İç Mimari ve DekorasyonBaşkent Üniversitesiİç Mimarlık ve Çevre Tasarımı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÖZEN GÜNER AKTAŞ
- Radyoterapide kullanılan video kamera tabanlı elektronik portal görüntüleme sistemlerinin kalite kontrolü ve elde edilen görüntülerin standartizasyonu
The quality control of video camera based electronic portal imaging systems used in radiotherapy and standardization of the obtained images
GİZEM BAKICIERLER
Yüksek Lisans
Türkçe
2013
Radyoloji ve Nükleer TıpDokuz Eylül ÜniversitesiMedikal Fizik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FADİME AKMAN
YRD. DOÇ. DR. HAKAN EPİK
- Reimagining the bosphorus: A digital ethnography of gentrification
Boğazı yeniden düşünmek: Soylulaştırmanın dijital bir etnografisi
TUBA KARA
