Kâdî İyâz'ın Şifa-i Şerif adlı eseri ve tarihçiliği
The work Shifa al-Sharif by Qadi Iyad and his historiography
- Tez No: 997996
- Danışmanlar: PROF. DR. CAFER ACAR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez, Endülüs-Mağrib ilim havzasının önde gelen âlimlerinden biri olan Kâdî İyâz'ın hayatı, ilmî şahsiyeti ve özellikle Şifâ adlı eseri çerçevesinde tarihçiliğini incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışma, giriş ve sonuç bölümlerine ek olarak iki bölümden oluşmaktadır. Tezin birinci bölümünde, Endülüs-Mağrib coğrafyasının Kâdî İyâz'ın ilmî kimliğinin teşekkülündeki rolü ortaya konulmuş; Sebte ve Endülüs yılları başta olmak üzere ilim tahsili süreci ayrıntılı biçimde incelenmiştir. Çalışmada, Kâdî İyâz'ın yaşadığı dönemin sosyal, siyasi ve ilmî yapısı dikkate alınarak biyografisi bütüncül bir bakışla ele alınmış; müellifin ilim tahsili, ailesi, kadılık görevi ve telif faaliyetleri tarihsel bağlamı içerisinde değerlendirilmiştir. Ayrıca Kâdî İyâz'ın günümüze ulaşan ve ulaşmayan eserleri tasnif edilerek tanıtılmıştır. İkinci bölüm, çalışmanın merkezini teşkil eden Şifâ adlı eser ve bu eser bağlamında Kâdî İyâz'ın tarihçilik anlayışına ayrılmıştır. Bu çerçevede eserin telif sebebi, literatürdeki yeri, etrafında oluşan şerh, ihtisar, tercüme ve tahkik faaliyetleri ele alınmış; esere yöneltilen eleştiriler ve bu eleştirilerin mahiyeti değerlendirilmiştir. Bunun yanı sıra Şifâ'nın kaynakları ve muhtevası ayrıntılı biçimde analiz edilmiştir. Tezin temel odak noktalarından biri, Kâdî İyâz'ın tarihe yaklaşımıdır. Bu bağlamda, müellifin rivayetleri muhtasar biçimde ele alması, rivayetler arasında tercihte bulunması, meseleleri değerlendirirken yorumlayıcı bir tutum sergilemesi ve dilin imkânlarını etkin biçimde kullanması üzerinde durulmuştur. Ayrıca Kâdî İyâz'ın tenkit metodu, rivayetlerin güvenilirliği ve tarihî verilerin sunuluş biçimi bakımından incelenmiştir.
Özet (Çeviri)
This thesis aims to examine the life and scholarly profile of Qadi Iyad, one of the prominent scholars of the Andalusian–Maghribi intellectual milieu, with particular emphasis on his historiographical approach as reflected in his work al-Shifa. The study consists of two main chapters, in addition to an introduction and a conclusion. The first chapter investigates the role of the Andalusian–Maghribi geographical and intellectual context in the formation of Qadi Iyad's scholarly identity. In this framework, his educational background, especially his years in Ceuta and al-Andalus, is examined in detail. Taking into account the social, political, and intellectual conditions of his time, the chapter offers a comprehensive analysis of his biography, addressing his scholarly training, family background, judicial career, and literary activity within their historical context. In addition, Qadi Iyad's extant and non-extant works are classified and introduced. The second chapter, which constitutes the core of the thesis, is devoted to al-Shifa and, through this work, to Qadi Iyad's understanding of historiography. In this context, the circumstances surrounding the composition of the work, its place within the scholarly literature, and the commentarial, abridgment, translation, and critical edition activities related to it are examined. Furthermore, the criticisms directed at al-Shifa and the nature of these critiques are evaluated. The sources and thematic content of the work are also analyzed in detail. One of the main focuses of the thesis is Qadi Iyad's approach to history. Accordingly, attention is given to his practice of presenting reports in a concise manner, his preference among transmitted narratives, his interpretive stance in addressing historical issues, and his effective use of language. Moreover, his critical method is examined with respect to the reliability of reports and the manner in which historical data are presented.
Benzer Tezler
- Gümülcinevî Mehmed Efendi'nin Risâletü't-ta'rîf fî Tercemeti'l-Mevlidi'ş-Şerîf Adlı Eseri
Gümülcinevî Mehmed Efendi's work called as Risâletü't-Ta'rîf fî Tercemeti'l-Mevlidi'ş-Şerîf
MÜBERRA PEKTAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Türk Dili ve EdebiyatıMarmara Üniversitesiİslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AHMET KARATAŞ
- Kâdî İyâz'ın Kitâbü'ş-Şifâ adlı eseri ve Osmanlı'da şifâhânlık geleneği
Kitab Ash-Shifa of Qadi Iyad and Shifahânizm tradition at Ottoman
AHMET YILMAZ
Doktora
Türkçe
2015
DinMarmara ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. MEHMET EFENDİOĞLU
- Kadı Iyâz ve Şifâ adlı eserinde peygamber tasavvuru
Qâdî İyad and the imagination of prophet in his work al-Shifâ
MURAT GÖKALP
- Hz. Peygamberin Allah katındaki kıymeti ve sahip olduğu üstünlükler bağlamında İbrahim Hanîf Efendi'nin Türkçe Şifa şerhi (İnceleme-metin)
The value of the Prophet in the sight of Allah and his superior qualities in the context of Ibrahim Hanif Efendi's Turkish commentary on al-Shifa (Analysis-text)
ZEYNEP CEVAHİR ALTINTAŞ AYDIN
Doktora
Türkçe
2024
Türk Dili ve Edebiyatıİstanbul Üniversitesiİslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BÜNYAMİN AYÇİÇEĞİ
- الأوامر والنواهي المتعلقة بذات النبي عليه الصلاة والسلام
Hz. Peygamber'in (S.A.V) şahsına ilişkin emirler ve nehiyler: Usûlî bir yaklaşım - The orders and prohibitions related to thecharacter of the Prophet himself PBUH.
ABDUL MALEK RASLAN
