Sürdürülebilir lojistikte atık geri dönüşümü: Tüketiciler üzerinde deneysel bir araştırma
Waste recycling in sustainable logistics: An experimental study on consumers
- Tez No: 997285
- Danışmanlar: PROF. DR. FAHRİYE MERDİVENCİ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: İşletme, Business Administration
- Anahtar Kelimeler: Sürdürülebilir Lojistik, Tersine Lojistik, Atık Yönetimi, Geri Dönüşüm, Deneysel Tasarım Yöntemi, Geri Dönüşüm Tutumu, Geri Dönüşüm Niyeti, Sustainable Logistics, Reverse Logistics, Waste Management, Recycling, Experimental Design Method, Recycling Attitude, Recycling Intention
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Akdeniz Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Uluslararası Ticaret ve Lojistik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Küresel çevre sorunlarının derinleşmesi, doğal kaynakların tüketiminin hızlanması ve iklim krizinin etkilerinin artması, sürdürülebilirlik kavramını hem akademik hem de uygulamalı alanlarda öncelikli bir konu haline getirmiştir. Bu gelişmeler doğrultusunda sürdürülebilir lojistik uygulamaları, çevresel etkilerin azaltılması ve kaynakların daha verimli kullanılması açısından giderek daha fazla önem kazanmaktadır. Bununla birlikte geleneksel atık bertaraf yöntemleri çevresel riskleri nedeniyle yetersiz kalmakta ve artan küresel atık miktarı, geri dönüşüm uygulamalarına geçişi zorunlu kılmaktadır. Dünya genelinde ve Türkiye'de geri dönüşüm oranları artmakla birlikte, BM'nin belirlediği sürdürülebilirlik hedeflerinin gerisinde kalınmaktadır. Diğer taraftan geri dönüşümün başarısının büyük ölçüde tüketici davranışlarına bağlı olduğu belirtilmekte, bireylerin süreçlere katılımını artırmak için teşvik mekanizmalarının gerekli olduğu ve bu teşviklerin geri dönüşüm davranışını olumlu yönde etkilediği ortaya konulmaktadır. Dolayısıyla sürdürülebilir lojistik kapsamında ele alınan atık yönetimi ve geri dönüşüm süreçlerinin etkinliğini artırmak, bireylerin bu süreçlere aktif katılımını teşvik edecek politika ve stratejilerin geliştirilmesini gerekli kılmaktadır. Bu nedenle bu çalışma, sürdürülebilir lojistik bağlamında tüketicilerin atık geri dönüşümüne yönelik tutum ve niyetlerini belirli deneysel tasarım senaryoları çerçevesinde analiz etmeyi amaçlamaktadır. Araştırmada, geri dönüşüm noktalarına olan mesafe ile ekonomik ve sosyal teşviklerin, bilgi türleriyle birlikte geri dönüşüm tutumu ve geri dönüşüm niyeti üzerindeki etkileri değerlendirilmiştir. Çalışmada, tüketici davranışı teorik temeli çerçevesinde deneysel tasarım yaklaşımı benimsenmiş olup senaryo geliştirme tekniğine dayalı anket formu aracılığıyla Türkiye'de yaşayan 18 yaş ve üzeri bireylerden kolayda örnekleme yöntemiyle toplam 955 veri elde edilmiştir. Toplanan veriler istatistiksel analizlerle değerlendirilmiştir. Araştırma bulguları, farklı teşvik stratejilerinin tüketicilerin geri dönüşüm tutumu ve geri dönüşüm niyeti üzerinde anlamlı farklılıklar yarattığını ortaya koymuştur. Ayrıca katılımcıların cinsiyet ve medeni durum değişkenlerine göre geri dönüşüm tutumu ve geri dönüşüm niyetlerinde anlamlı farklılıklar saptanmıştır. Çalışma, bireylerin geri dönüşüm tutumunu ve geri dönüşüm niyetini etkileyen faktörleri bütüncül bir şekilde ele alarak literatüre özgün katkılar sunmaktadır. Elde edilen bulguların özellikle geri dönüşüm politikalarının teşvik mekanizmaları, bilgi kampanyalarının içeriği ve geri dönüşüm altyapısının planlanması gibi alanlarda daha hedefe yönelik ve etkili stratejiler geliştirilmesine katkı sağlaması beklenmektedir. Ayrıca çalışma, Türkiye'de yaygınlaştırılması planlanan Depozito Yönetim Sistemi, Akıllı Geri Dönüşüm Otomatı, Sıfır Atık Projesi, Atık Getirme Merkezi gibi ulusal geri dönüşüm politikaları için bilimsel bir temel sunarak, politika yapıcılar ve yerel yönetimler açısından yol gösterici nitelikte olduğu değerlendirilmektedir.
Özet (Çeviri)
The deepening of global environmental problems, accelerated consumption of natural resources and the intensifying effects of the climate crisis have rendered sustainability a priority topic in both academic and practical domains. In this context, sustainable logistics practices are gaining increasing importance for reducing environmental impacts and promoting more efficient use of resources. Additionally traditional waste disposal methods are inadequate due to environmental risks, and the increasing amount of global waste necessitates the transition to recycling practices. Although recycling rates are increasing worldwide and in Turkey, they fall short of the sustainability targets set by the UN. On the other hand, it is stated that the success of recycling depends largely on consumer behavior, and it is revealed that incentive mechanisms are necessary to increase the participation of individuals in the processes and that these incentives positively affect recycling behavior. Therefore, increasing the effectiveness of waste management and recycling processes within the scope of sustainable logistics requires the development of policies and strategies that will encourage the active participation of individuals in these processes. Therefore, this study aims to analyze consumers' attitudes and intentions toward waste recycling within the context of sustainable logistics through specific experimental design scenarios. In the study, the effects of distance to recycling points and economic and social incentives, together with types of information, on recycling attitudes and recycling intentions were evaluated. In the study, an experimental design approach was adopted within the framework of the theoretical basis of consumer behavior, and a total of 955 data were obtained from individuals aged 18 and over living in Turkey by convenience sampling method through a questionnaire form based on scenario development technique. The collected data were evaluated with statistical analysis. The findings reveal that different incentive strategies produce significant differences in consumers' recycling attitudes and recycling intentions. Also, significant differences were observed in participants' recycling attitudes and recycling intentions based on their gender and marital status. By examining the factors influencing individuals' recycling attitudes and recycling intentions in a holistic manner, this study offers original contributions to the literature. The findings are expected to contribute to the development of more targeted and effective strategies particularly in areas such as the incentive mechanisms of recycling policies, the content of information campaigns and the planning of recycling infrastructure. In addition, the study is considered to be guiding for policy makers and local governments by providing a scientific basis for national recycling policies such as the Deposit Management System, Smart Recycling Automat, Zero Waste Project and Waste Bringing Center, which are planned to be expanded in Turkey.
Benzer Tezler
- Sustainable development strategy in regional planning and a case study on Seyfe region
Başlık çevirisi yok
AYŞE ÖZNUR ÖZER
Yüksek Lisans
İngilizce
1990
Şehircilik ve Bölge PlanlamaOrta Doğu Teknik ÜniversitesiBölge Planlama Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYDA ERAYDIN
- Transformation of E. coli by electroporation
Elektrogözenek yöntemi ile E.coli transformasyonu
EMEL EREN
Yüksek Lisans
İngilizce
1990
BiyolojiOrta Doğu Teknik ÜniversitesiBiyoloji Bilimleri ve Biyomühendislik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. UFUK GÜNDÜZ
- Tek fazlı şebekeden beslenen üç fazlı asenkron motorun dinamik davranışı
Dynamic behaviour of a three phase induction motor with single phase supply
ENGİN YALÇIN
Yüksek Lisans
Türkçe
1991
Elektrik ve Elektronik MühendisliğiKaradeniz Teknik ÜniversitesiY.DOÇ.DR. CEMİL GÜRÜNLÜ
- Physical, social and economic carrying capacity concepts in tourism planning for environmentally sustained development
Başlık çevirisi yok
DİLEK POSTACIOĞLU
Yüksek Lisans
İngilizce
1991
Şehircilik ve Bölge PlanlamaOrta Doğu Teknik ÜniversitesiDOÇ.DR. AYDA ERAYDIN
- Sürdürülebilir kalkınma modeli ve azgelişmiş ülkeler (Türkiye açısından bir değerlendirme)
Başlık çevirisi yok
ŞABAN UYAR