İslâm düşüncesinde felsefî kelâm geleneği: Seyfüddîn Âmidî örneği
Philosophical theology tradition in Islamic thought: The example of Seyfüddin Âmidî
- Tez No: 997233
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ADEM ERYİĞİT
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Iğdır Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, İslâm düşüncesinde felsefî kelâm geleneğinin teşekkülünü ve bu geleneğin Seyfüddîn Âmidî'nin kelâm sistemindeki özgün görüşlerini ve katkılarını ele almaktadır. İlk olarak kelâm ilminin oluşum ve gelişim süreci mütekaddimûn ve müteahhirûn dönemler bağlamında ele alınmaktadır. Özellikle müteahhirûn dönemde kelâmın konu ve yöntem açısından felsefe ile kurduğu ilişkinin mahiyeti Âmidî'nin kelâm yöntemi üzerinden analiz edilmektedir. Bu bağlamda felsefî kelâm, kelâm ilminin klasik savunmacı karakterini aşarak nazar ve istidlâle dayalı bir yöntem benimsemesi, mantığı sistematik bir yöntem aracı olarak kullanması ve bilgi teorisi ile metafiziğe ilişkin felsefî kavramları kelâmî çerçeveye dâhil etmesi suretiyle teşekkül eden bir düşünce tarzı şeklinde ele alınmaktadır. Âmidî'nin epistemolojik yaklaşımı, delil teorisi ve varlık anlayışı bu yöntemin temel unsurları ve somut tezahürleri olarak değerlendirilmektedir. Bu doğrultuda onun kelâm sisteminin tutarlı ve bütüncül yapısı araştırma konusu yapılmaktadır. Çalışma, Âmidî'nin kelâm yöntemini ortaya koymada onu temelde Eş'arî gelenek içinde konumlandırmakla birlikte, Mâtürîdî ve Mu'tezilî düşünceyle kurduğu ilişkileri de dikkate almaktadır. Âmidî'nin felsefî kelâmı, kelâm ile felsefe arasındaki ilişkinin tarihsel süreç içerisindeki yerini ve bu geleneğe sağladığı yöntemsel katkıyı ortaya koymayı amaçlamaktadır.
Özet (Çeviri)
This study explores the formation of the philosophical theology (kalām) tradition in Islamic thought, as well as the original views and contributions of Sayf al-Dīn al-Āmidī to this tradition. Firstly, the emergence and developmental stages of the science of kalām are examined within the context of the mutaqaddimūn and muta'akhkhirūn periods. Specifically, the nature of the relationship established between kalām and philosophy in terms of subject matter and methodology during the muta'akhkhirūn period is analyzed through Āmidī's theological method. In this context, philosophical kalām is treated as a mode of thought that emerged by transcending the classical apologetic character of the science of kalām. It adopted a methodology based on discursive reasoning (nazar) and inference (istidlāl), utilized logic as a systematic methodological tool, and integrated philosophical concepts regarding epistemology and metaphysics into the theological framework. Āmidī's epistemological approach, theory of evidence, and conception of existence are regarded as the fundamental elements and concrete manifestations of this method. Accordingly, the consistent and holistic structure of his theological system is the subject of this research. While the study positions al-Āmidī primarily within the Ash'arite tradition in demonstrating his theological method, it also takes into account his relations with Māturīdī and Mu'tazilite thought. Āmidī's philosophical kalām aims to reveal the position of the relationship between theology and philosophy within the historical process and the methodological contribution he offered to this tradition.
Benzer Tezler
- İslam düşüncesinde iletişim biliminin gelişimi ve önemi
The development and importance of communication science in Islamic thought
RÜMEYSA TOPCU
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
GazetecilikSelçuk ÜniversitesiGazetecilik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ABDULKADİR GÖLCÜ
- İbn Nefis'te insanın zihinsel tekamülü
The evolution of the human intellect according to Ibn al-Nafis
ALİ KÜRŞAT TURGUT
- Fazlurrahman'da din ve felsefe
Philosophy and religion at the thought of Fazlurrahman
HAMDULLAH TAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
DinHarran ÜniversitesiFelsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SAMİ ŞEKEROĞLU
- Ebû Şekûr es-Sâlimî'de akıl-vahiy ilişkisi
The relationship between reason and revelation in Abû Shakûr al-Sâlimî
RÜMEYSA KURT
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
DinAkdeniz ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SABRİ YILMAZ
- Mehmed Emin el-Üsküdârî ve Telhîsu Tehâfüti'l-Hukemâ adlı eseri
Mehmed Emin al-Uskudarî and his Talhîsu Tahâfut al-Hukamâ
KAMURAN GÖKDAĞ