Dindarlık ve satın alma niyeti ilişkisinde materyalizmin aracılık rolü: İPhone erken benimseyenleri (early adopters) üzerine bir araştırma
The mediating role of materialism in the relationship between religiosity and purchase intention: A research on IPhone early adopters
- Tez No: 997081
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MURAT ARSLANDERE
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Uluslararası Ticaret, Ekonomi, International Trade, Economics
- Anahtar Kelimeler: Uluslararası pazarlama, International marketing
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Uluslararası Ticaret ve Lojistik Yönetimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Türkiye'de iPhone markasına ait yeni modelleri piyasaya çıktığı yıl içerisinde satın alan erken benimseyen tüketiciler arasında dindarlığın satın alma niyeti üzerindeki etkisinde materyalizmin aracılık rolünü incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma, yüksek marka bağlılığına sahip ve yenilikleri erken benimseme eğilimi gösteren bireylerle sınırlandırılmıştır. Veriler, Ocak 2025–Haziran 2025 döneminde çevrimiçi anket yöntemiyle toplanmış olup, 18 yaş üzeri toplam 201 iPhone kullanıcısından elde edilmiştir. Çalışmada nicel araştırma yöntemi benimsenmiş; dindarlık, materyalizm ve satın alma niyeti değişkenlerini ölçmek amacıyla geçerliliği ve güvenilirliği daha önce test edilmiş ölçekler kullanılmıştır. Dindarlık, inanç ve bağlılık boyutlarıyla; materyalizm ise başarı, merkeziyetçilik ve mutluluk boyutlarıyla ele alınmıştır. Ölçekler 7'li Likert tipinde düzenlenmiş, verilerin analizi SPSS 22 ve SmartPLS 4 yazılımları kullanılarak PLS-SEM yaklaşımıyla gerçekleştirilmiştir. Elde edilen bulgular, dindarlığın inanç boyutunun materyalizmin merkeziyetçilik boyutunu pozitif yönde, bağlılık boyutunun ise merkeziyetçilik boyutunu negatif yönde anlamlı biçimde etkilediğini göstermektedir. Materyalizmin yalnızca merkeziyetçilik boyutunun satın alma niyeti üzerinde anlamlı ve pozitif bir etkiye sahip olduğu tespit edilmiştir. Başarı ve mutluluk boyutlarının satın alma niyeti üzerindeki etkileri ise anlamlı bulunmamıştır. Aracılık analizleri sonucunda, materyalizmin merkeziyetçilik boyutunun dindarlık ile satın alma niyeti arasındaki ilişkide kısmi aracı rol üstlendiği belirlenmiştir. Diğer materyalizm boyutlarına ilişkin anlamlı bir aracılık etkisi saptanmamıştır. Elde edilen bulgular, belirli bir marka ve tüketici grubu özelinde, dini yönelimlerin tüketim davranışlarıyla olan karmaşık ilişkisini ortaya koyarak literatüre katkı sağlamaktadır.
Özet (Çeviri)
This study aims to investigate the mediating role of materialism in the effect of religiosity on purchase intention among early adopters of new iPhone models within the year of their release in Türkiye. The research is limited to individuals exhibiting high brand loyalty and a tendency for early adoption of innovations. Data were collected through an online survey conducted between January and June 2025 from 201 iPhone users aged eighteen and above. A quantitative research method was employed using previously validated and reliable scales to measure religiosity, materialism, and purchase intention. Religiosity was examined through belief and commitment dimensions, while materialism was addressed through success, centrality, and happiness dimensions. All scales were structured on a 7-point Likert format and analyzed using PLS-SEM approach via SPSS 22 and SmartPLS 4 softwares. Results show that the belief dimension of religiosity significantly and positively influences the centrality dimension of materialism, whereas the commitment dimension exerts a significant negative effect on the centrality. Only the centrality dimension of materialism significantly predicts purchase intention, while success and happiness dimensions display no significant effects. Mediation analysis revealed that the centrality dimension of materialism plays a partial mediating role in the relationship between religiosity and purchase intention. No significant mediating effect was detected for the other dimensions of materialism. These findings contribute to the literature by clarifying complex relationship between religious orientations and consumption behavior within a specific brand and consumer group.
Benzer Tezler
- Dindarlık ve tesettür modası eğiliminin satın alma niyeti üzerindeki rolü
Başlık çevirisi yok
MEDİNE ÖZKAYNAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
İşletmeKaramanoğlu Mehmetbey Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MURAT ÖZ
- Milliyetçilik, dindarlık ve materyalizmin yerli ve yabancı ürünlerin satın alma niyeti üzerine etkisi
The effect of nationalism, religiosity and materialism on the purchase intention of domestic and foreign products
İLKNUR KORKMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
İşletmeBurdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ NİL ESRA DAL
- Dindarlık ve faydacılığın faizsiz finansal ürünleri satın alma davranışlarıyla etkileşimi: Kuşakların farklılığı
Interaction with the purchasing behaviors of the interest-free financial products in the religion and the benefit: The variety of generations
KAYHAN AHMETOĞULLARI
- Dindarlık ve yaşam tarzı faktörlerinin helal ürün satın alma niyeti üzerindeki etkileri
The effects of religiousness and lifestyle factors on the intention to buy halal products
BEGÜM NUR ÖZDEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
İşletmeMarmara Üniversitesiİşletme Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. CEYDA AYSUNA TÜRKYILMAZ
- X, Y ve Z kuşağı tüketicilerinin helal sertifikalı gıda ürünlerini satın alma niyetlerinin incelenmesi: Türkiye–Almanya karşılaştırması
An investigation of the intentions of X, Y and Z generation consumers to buy halal certified food products: Turkey–Germany comparison
İSMAİL CAN ALBAYRAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
İşletmeSamsun ÜniversitesiUluslararası İşletmecilik ve Ticaret Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUSTAFA KEMAL YILMAZ