Geri Dön

Multipl Skleroz Hastalarında Belirsizliğe Tahammülsüzlük, Mükemmeliyetçilik ve Bilişsel Esnekliğin Algılanan Stres Düzeyi ve Yaşam Kalitesi ile İlişkisi

The relationship between intolerance to uncertainty, perfectionism, and cognitive flexibility with perceived stress levels and quality of life in multiple sclerosis patients

  1. Tez No: 996754
  2. Yazar: SAFİYE ZEYNEP DAMANCIOĞLU
  3. Danışmanlar: PROF. DR. MEHMET HAMİD BOZTAŞ, PROF. DR. ŞULE AYDIN TÜRKOĞLU
  4. Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
  5. Konular: Nöroloji, Psikiyatri, Neurology, Psychiatry
  6. Anahtar Kelimeler: Multipl Skleroz, bilişsel esneklik, mükemmeliyetçilik, belirsizliğe tahammülsüzlük, algılanan stres, depresyon, Multiple Sclerosis, cognitive flexibility, perfectionism, intolerance of uncertainty, perceived stress, depression
  7. Yıl: 2025
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi
  10. Enstitü: Tıp Fakültesi
  11. Ana Bilim Dalı: Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Tıp Eğitimi Bilim Dalı
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Amaç: Multipl Skleroz yaygın görülen, ilerleyici ve merkezi sinir sistemi tutulumu olan bir hastalık olduğu için beyin fonksiyonları ve bilişsel- yürütücü işlevler üzerine etkisini inceleyen çalışmalar bilişsel esneklik açısından tutarlı sonuçlar göstermemektedir. Bilişsel esnekliğin belirsizliğe tahammülsüzlük ile ilişkisi yaygın anksiyete bozukluğu, panik bozukluk, otizm spektrumu bozuklukları; mükemmeliyetçilik ile ilişkisi yeme bozuklukları (anoreksiya, ortoreksiya nervoza), obsesif kompulsif bozukluk gibi hasta gruplarında incelenmiş olmasına karşın MS hastalarında bu ilişki incelenmemiştir. Bu çalışmanın amacı, MS hastalarında bilişsel esnekliğin etkilenip etkilenmediğini araştırmak; mükemmeliyetçilik ve belirsizliğe tahammülsüzlükle olan ilişkisinin sağlıklı bireylerle farklılaşıp farklılaşmadığını incelmektir. Ayrıca bilişsel esnekliğin MS tanısı alan bireylerin algılanan stres düzeyleri ve yaşam kaliteleri üzerindeki etkilerini araştırmak hedeflenmektedir. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya MS tanısı alan 41 hasta ve 41 sağlıklı kontrol olmak üzere toplam 82 kişi dahil edilmiştir. Çalışma grupları yaş, cinsiyet ve eğitim yılı açısından eşleştirilmiştir. MS hastaları grubundan son üç ay içerisinde MS atağı geçiren, kortikostreoid tedavisi alan, bilinen başka nörolojik hastalığı olan ve DSM-5 tanı kriterlerine göre psikotik bozukluk, alkol-madde kullanım bozukluğu tanıları bulunan kişiler dışlanmıştır. Çalışma gruplarının sosyodemografik verileri oluşturulan sosyodemografik veri formu ile değerlendirilmiştir. Ayrıca çalışma gruplarının anksiyete ve depresyon düzeyini değerlendirmek için Hastane Anksiyete ve Depresyon (HAD) ölçeği ve Beck Depresyon Ölçeği (BDÖ) uygulanmıştır. Bilişsel esnekliği değerlendirmek için Wisconsin kart eşleme testi (WCST), Stroop, İz Sürme testleri ve Bilişsel Kontrol ve Esneklik (BKE) Ölçeği uygulanmıştır. Mükemmeliyetçiliği değerlendirmek için Büyük Üçlü Mükemmeliyetçilik Ölçeği (BÜMÖ), belirsizliğe tahammülsüzlük için Belirsizliğe Tahammülsüzlük Ölçeği (BTÖ) , stres algısını değerlendirmek için Algılanan Stres Ölçeği (ASÖ) ve MS hastalarında hastalığın şiddetini değerlendirmek için Genişletilmiş Engellilik Durum Ölçeği (GEDÖ), yaşam kalitesini değerlendirmek için Multiple Skleroz Hastalarında Yaşam Kalitesi Ölçeği-54 (MSQoL-54) uygulanmıştır. Bulgular: Performansa dayalı yürütücü işlevler- bilişsel esneklik testlerinde MS tanısı alan bireylerde sağlıklı kontrollere kıyasla istatistiksel olarak anlamlı bozulma saptanmıştır. MS hastalarında sağlıklı kontrollere kıyasla mükemmeliyetçilik, belirsizliğe tahammülsüzlük ve algılanan stres düzeyleri açısından anlamlı fark saptanmamıştır. MS hastalarında hem depresyon hem de anksiyete skorları sağlıklı kontrollere göre daha yüksek olarak saptanmıştır. Belirsizliğe tahammülsüzlük, WCST de perseveratif hata, tamamlanan kategori sayısı ve kavramsal öğrenme alt testleriyle ilişkili bulunmuştur. Ek olarak BT, mükemmeliyetçiliğin tüm alt boyutları ile anlamlı korelasyon göstermiştir. Mevcut çalışmada mükemmeliyetçilik (özellikle öz eleştirel mükemmeliyetçilik alt boyutu) ve BT'nin algılanan stresi arttırdığı ve algılanan stres puanlarındaki artışın da MS hastalarında yaşam kalitesinde düşüşle korelasyon gösterdiği bulunmuştur. Bilişsel kontrolün/esnekliğin azalması da algılanan stres ve depresif semptomların artması ve yaşam kalitesinin azalmasıyla ilişkili bulunmuştur. Bilişsel esneklik üzerinde, diğer bütün değişkenlerin etkisi dışlandığında, depresyonun bilişsel katılık üzerinde anlamlı etkisi olduğu bulunmuştur. Sonuç: Mevcut çalışma görülebildiği kadarıyla MS hastalarında bilişsel esneklik, mükemmeliyetçilik ve belirsizliğe tahammülsüzlük özelliklerini sağlıklı kontrollerle kıyaslayan ve stres ile yaşam kalitesiyle ilişkisini inceleyen ilk çalışmadır. Çalışmanın örnekleminde erken MS olguları çoğunlukta bulunmasına karşın bilişsel esneklik testlerinde MS hastalarının sağlıklı kontrollerden daha bozuk olması MS'de yürütücü işlevlerin erken dönemde etkilendiğinin bir göstergesi olabilir. Diğer bütün değişkenlerin etkisi dışlandığında, depresyonun bilişsel katılık üzerinde anlamlı yordayıcı olması MS hastalığının aksine, depresyonun tedavi edilebilir bir hastalık olması nedeniyle değerlidir; bu bulgu depresyonun kontrol altına alındığı MS hastalarında bilişsel işlevlerin de düzeleceğini düşündürmektedir.

Özet (Çeviri)

Objective: Multiple Sclerosis (MS) is a common, progressive disease with central nervous system involvement, and numerous studies have examined its impact on brain functions and executive functions. However, findings regarding cognitive flexibility remain inconsistent. The relationship between cognitive flexibility and intolerance of uncertainty has been studied in groups such as generalized anxiety disorder, panic disorder, autism spectrum disorders, as well as in healthy university students, pregnant women, and breast cancer patients. Similarly, the relationship between cognitive flexibility and perfectionism has been investigated in clinical groups such as eating disorders (anorexia nervosa, orthorexia nervosa) and obsessive-compulsive disorder. Nevertheless, this relationship has not yet been examined in MS patients. The aim of this study is to investigate whether cognitive flexibility is impaired in MS patients, to explore its association with perfectionism and intolerance of uncertainty, and to determine whether these relationships differ from those observed in healthy controls. In addition, the study aims to examine the effects of cognitive flexibility on perceived stress levels and quality of life in individuals diagnosed with MS. Materials and Methods: The study included a total of 82 participants, consisting of 41 patients diagnosed with MS and 41 healthy controls. The groups were matched in terms of age, sex, and years of education. Patients who had experienced an MS relapse in the past three months, were receiving corticosteroid treatment, had another known neurological disorder, or met DSM-5 diagnostic criteria for psychotic disorders or alcohol/substance use disorders were excluded from the study. Sociodemographic data were collected using a structured sociodemographic form. Anxiety and depression levels were assessed with the Hospital Anxiety and Depression Scale (HADS) and the Beck Depression Inventory (BDI). Cognitive flexibility was evaluated using the Wisconsin Card Sorting Test (WCST), Stroop Test, Trail Making Test, and the Cognitive Control and Flexibility Questionnaire (CCFQ). Perfectionism was assessed with the Big Three Perfectionism Scale (BTPS), intolerance of uncertainty with the Intolerance of Uncertainty Scale (IUS), perceived stress with the Perceived Stress Scale (PSS), disease severity in MS patients with the Expanded Disability Status Scale (EDSS), and quality of life with the Multiple Sclerosis Quality of Life-54 (MSQoL-54). Results: Compared to healthy controls, MS patients showed statistically significant impairments in performance-based executive function and cognitive flexibility tests. No significant differences were observed between MS patients and healthy controls in terms of perfectionism, intolerance of uncertainty, or perceived stress levels. Depression and anxiety scores, however, were significantly higher in MS patients compared to healthy controls. Intolerance of uncertainty was found to be associated with WCST perseverative errors, number of completed categories, and conceptual learning subtests. Furthermore, intolerance of uncertainty showed significant correlations with all subdimensions of perfectionism. In the present study, both perfectionism (particularly self-critical perfectionism) and intolerance of uncertainty were found to increase perceived stress, and higher perceived stress scores were associated with lower quality of life in MS patients. Reduced cognitive control/flexibility was also linked to higher perceived stress and depressive symptoms, as well as to lower quality of life. Importantly, when the effects of all other variables were controlled for, depression was identified as a significant predictor of cognitive rigidity. Conclusion: To the best of our knowledge, this is the first study to compare cognitive flexibility, perfectionism, and intolerance of uncertainty between MS patients and healthy controls, and to examine their relationship with stress and quality of life. Although early-stage MS patients constituted the majority of the sample, the presence of impaired cognitive flexibility in MS patients compared to healthy controls suggests that executive functions may be affected even in the early stages of the disease. The finding that depression remained a significant predictor of cognitive rigidity after controlling for other variables is noteworthy, given that unlike MS, depression is a treatable condition. This result suggests that improvement in cognitive functions may be possible in MS patients if depression is effectively managed.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    533064

    Multiple skleroz hastalarında belirsizliğe tahammülsüzlük ile aile iletişimi arasındaki ilişki

    The relationship between intolerance uncertainty and family communication in multiple sclerosis patients

    MELİS TUNÇEL

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2018

    PsikolojiÜsküdar Üniversitesi

    Klinik Psikoloji Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ HABİB ERENSOY

  2. Tez No

    350290

    Multiple skleroz hastalarında belirsizliğe tahammülsüzlüğün intihar düşüncesine etkisi

    The effect of intolerance of uncertainty in multiple sclerosis patients on suicidal ideation

    KÜBRA GÜMÜŞ

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2012

    HemşirelikOndokuz Mayıs Üniversitesi

    Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    YRD. DOÇ. DR. SERAP SEZGİN

  3. Tez No

    883605

    Multiple skleroz'da inflamasyon ve merkezi sinir sistemi ilişkisi

    The relationship between inflammation and central nervous system in multiple sclerosis

    GAMZE ANSEN

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2024

    Anatomiİstanbul Medipol Üniversitesi

    Anatomi Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. BAYRAM UFUK ŞAKUL

  4. Tez No

    757341

    Ağır hastalarda dinî başa çıkma

    Religious coping in severely ill patients

    RABİA COŞGUN

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2022

    DinAnkara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi

    Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. BEHLÜL TOKUR

  5. Tez No

    617606

    Evde sağlık birimine kayıtlı hastalarda üriner kateterizasyona bağlı sorunlar ve etkileyen faktörlerin değerlendirilmesi

    Evaluation of urinary catheterization-related problems and effecting faktors in patients registered to home healt care

    MURAT KOÇ

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2019

    Hemşirelikİstanbul Okan Üniversitesi

    Hemşirelik Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZLEM YAZICI

Geri Dön