Dijital feodalizmde hegemonya ve direniş: X ve Mastadon platformlarının mahremiyet ve ifade özgürlüğü bağlamında karşılaştırmalı analizi
Hegemony and resistance in digital feudalism: A comparative analysis of X and Mastodon platforms in the context of privacy and freedom of expresson
- Tez No: 996240
- Danışmanlar: PROF. DR. MERİH TAŞKAYA
- Tez Türü: Doktora
- Konular: İletişim Bilimleri, Communication Sciences
- Anahtar Kelimeler: Sosyal medya, Social media
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Akdeniz Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İletişim Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez, merkezi ve merkeziyetsiz sosyal medya platformlarının kullanıcıların mahremiyet ve ifade özgürlüğü üzerindeki etkilerine ilişkin kullanıcı değerlendirmelerini/görüşlerini Antonio Gramsci'nin hegemonya kuramı temelinde incelenmektedir. Sosyal medya yalnızca bir iletişim aracı değil, aynı zamanda bir ideolojik aygıt olarak işlev görmekte ve gözetime elverişli yapısı onu egemen ideolojinin yayılması, pekiştirilmesi ve yeniden üretilmesi sürecinde önemli bir hegemonya aracına dönüştürmektedir. Çalışmamızda kültürel ve politik rıza üretiminin dijital aygıtları olan merkezi sosyal medya platformlarının hegemonik yapısının, kullanıcıların dijital ortamdaki haklarını, özellikle de gizlilik ve ifade özgürlüğü haklarını olumsuz etkilediği ön kabulü ile yola çıkılmıştır. Merkezi yapıya sahip sosyal medya platformlarının yarattığı bu sorunlar, kullanıcıların veri güvenliğini, mahremiyetini ve ifade özgürlüğünü savunan alternatif sosyal medya platformlarına olan ihtiyacı ve ilgiyi arttırmıştır. Tez kapsamında, merkezi yapıya sahip sosyal medya platformu X (Twitter) ve merkeziyetsiz yapıya sahip Mastodon platformu incelenmiş; bu platformlar, gizlilik sözleşmeleri, algoritmik mimarileri, veri toplama politikaları, kullanıcı arayüzleri ve kullanıcı deneyimleri üzerinden mahremiyet ve ifade özgürlüğü bağlamında karşılaştırmalı olarak analiz edilmiştir. Nitel yöntem ile yürütülen bu araştırmada veriler, her iki platformu da kullanmış/kullanan öznelerle gerçekleştirilen yarı yapılandırılmış görüşmelerden ve bu platformların gizlilik sözleşmelerinin yer aldığı metinlerden elde edilmiştir. Bu verilerden elde edilen bulgular, merkezi yapıya sahip X platformunun hegemonik yapıları güçlendirdiğini, kullanıcı davranışlarını algoritmik olarak yönlendirdiğini ve bu sürecin sonunda kullanıcıların mahremiyet ve ifade özgürlüğü alanlarını daralttığını ortaya koymaktadır. Merkeziyetsiz bir platform olan Mastodon ise daha topluluk odaklı, özerk ve dirençli bir dijital alan olarak kullanıcıların mahremiyet ve ifade özgürlüğü haklarını koruyan ve güçlendiren bir platform olma potansiyelini taşımaktadır.
Özet (Çeviri)
This thesis examines user evaluations regarding the effects of centralized and decentralized social media platforms on users' privacy and freedom of expression, based on Antonio Gramsci's theory of hegemony. Social media functions not only as a communication tool but also as an ideological apparatus; its structure, which is conducive to surveillance, transforms it into a significant instrument of hegemony in the process of disseminating, consolidating, and reproducing the dominant ideology. The study proceeds from the premise that the hegemonic structure of centralized social media platforms—which act as digital apparatuses for the production of cultural and political consent—negatively affects users' rights in the digital environment, particularly their rights to privacy and freedom of expression. These problems created by centralized social media platforms have increased the need for and interest in alternative social media platforms that uphold users' data security, privacy, and freedom of expression. Within the scope of the thesis, the centralized social media platform X (Twitter) and the decentralized platform Mastodon were examined; these platforms were analyzed comparatively in the context of privacy and freedom of expression through their privacy policies, algorithmic architectures, data collection policies, user interfaces, and user experiences. In this research conducted using a qualitative method, data were obtained from semi-structured interviews with subjects who have used or are currently using both platforms, as well as from the texts containing the privacy policies of these platforms. The findings obtained from these data reveal that the centralized platform X reinforces hegemonic structures, algorithmically steers user behaviors, and ultimately constricts users' spheres of privacy and freedom of expression. Conversely, Mastodon, as a decentralized platform, holds the potential to be a platform that protects and strengthens users' rights to privacy and freedom of expression as a more community-oriented, autonomous, and resilient digital space.
Benzer Tezler
- Dijital eve iş verme sistemi olarak çevrimiçi çalışma modeli
Online working model as digital putting out system
FATİH GENÇER
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileriAnkara Üniversitesiİktisat Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALTUĞ YALÇINTAŞ
- Dijital resmin yeniden şekillendirilmesi ve değerlendirilmesi
Başlık çevirisi yok
AYŞE UĞUZAVCI
Yüksek Lisans
Türkçe
1989
Elektrik ve Elektronik MühendisliğiAnadolu ÜniversitesiElektrik-Elektronik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DR. ERDENER ILDIZ
- Dijital mültimetrelerde doğruluğu artıran bir yöntem
A Method to improve accuracy in digital multimeters
SERHAT İKİZOĞLU
- Dijital işaret işleme ve FIR filtre tasarımı algoritmaları
Digital signal processing and FIR filter design algorithms
METİN KALAYCI
Yüksek Lisans
Türkçe
1992
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve Kontrolİstanbul Teknik ÜniversitesiDOÇ. DR. MEHMET BÜLENT ÖRENCİK
- Dijital görüntü işleme sisteminde görüntü düzgünleştirilmesi ve görüntü zenginleştirilmesi
Başlık çevirisi yok
ABDÜSSELAM YILMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
1992
Elektrik ve Elektronik MühendisliğiAnadolu ÜniversitesiElektronik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HAMDİ ATMACA