Geri Dön

Mekanistik yaklaşım ve tıptaki yansıması iatromekanik öğreti

The mechanistic approach and its reflection in medicine: Iathomechanical theory

PDF İndir

  1. Tez No: 996214
  2. Yazar: GÜLAY HALİDİ
  3. Danışmanlar: PROF. DR. SELİM KADIOĞLU
  4. Tez Türü: Doktora
  5. Konular: Deontoloji ve Tıp Tarihi, Medical History and Ethics
  6. Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Çukurova Üniversitesi
  10. Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Tıp Tarihi ve Etik Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Mekanistik yaklaşım ya da mekanik evren tasarımı, doğanın-evrenin bir makina olduğu ve mekanik işleyişe sahip bulunduğu bir modele ya da tasvire karşılık gelmektedir. Doğanın-evrenin-insanın birbirinden ayrılmaz bir bütün oluşturduğu; her birinin madde, ruh ve yaşam-akıl bileşenlerinden meydana geldiği, doğa yasalarına tabi bir biçimde“düzenli”ve“amaçlı”devinimler gerçekleştirdiği organik doğa anlayışından kesif biçimde ayrılan bir yaklaşımın göstergesidir. Bu dönüşümle doğa-evren özne olma konumundan nesne konumuna çekilmektedir. Mekanistik yaklaşım, on altıncı yüzyıldan itibaren şekillenmeye başlamış; Bilimsel Devrim'in gerçekleşmesine yol açarak bilimsel metodolojinin ve modern bilimlerin alt yapısını oluşturmuştur. Bu yaklaşımın geliştirilmesinde çok sayıda öncü rol oynamakla birlikte Galileo Galilei, René Descartes, Isaac Newton ön plana çıkan temsilcileridir. Mekanistik yaklaşımın tıptaki yansıması“iatromekanik öğreti”dir. Tıp ve bilim tarihçiliğindeki genel benimseyiş çerçeveside iatromekanik öğreti, on altıncı yüzyılın sonu ile on sekizinci yüzyılın başı arasındaki bir dönemle sınırlandırılmakta; insan bedeninin veya organizmasının bir makina analojisiyle ele alınması, işleyişinin mekanizma ya da mekanik ilkeler çerçevesinde çözümlenmesi anlayışına dayanmaktadır. Mekanistik yaklaşımdan neşet eden iatromekanik öğreti, tıbbın bilimsel zeminini oluşturan bir role sahiptir. Bu doktrinin pek çok öncüsü ve temsilcisi bulunmakta ancak bu tez içerisinde özellikle üç öncüye yer verilmekte; niceliksel deneyin öncüsü Santorio Sanctorius, fiziksel deneyin öncüsü William Harvey, mikroskopik anatominin öncüsü Marcello Malpighi derinlikli-incelikli ayrıntılarla mercek altına alınarak iatromekanik öğretinin parametreleri serimlenmektedir. Mekanistik yaklaşımın ve literatürde belli bir tarih aralığıyla sınırlandırılan iatromekanik öğretinin kavramsal-terminolojik-felsefi-tarihsel bağlamlarını irdeleyen bu tez, hem mekanistik yaklaşımın hem de iatromekanik öğretinin günümüzde de varlığını ve geçerliliğini sürdürdüğü ana argümanlarını primer kaynaklardan ayrıntılı aktarımlarla etraflıca ortaya koymaktadır.

Özet (Çeviri)

The mechanistic approach, or the mechanical conception of the universe, corresponds to a model or depiction according to which nature–the universe is a machine and possesses a mechanical mode of operation. It represents an approach that sharply diverges from the organic conception of nature, according to which nature–the universe–the human being forms an inseparable whole; each consists of matter, soul, and life–reason, and performs“orderly”and“purposeful”motions in accordance with the laws of nature. With this transformation, nature–the universe is drawn from the position of subject into the position of object. The mechanistic approach began to take shape from the sixteenth century onward; by leading to the realization of the Scientific Revolution, it formed the foundation of scientific methodology and the modern sciences. Although many pioneers played a role in the development of this approach, Galileo Galilei, René Descartes, and Isaac Newton stand out as its prominent representatives. The reflection of the mechanistic approach in medicine is the“iatromechanical doctrine.”Within the framework of the general acceptance in the historiography of medicine and science, the iatromechanical doctrine is confined to a period between the late sixteenth century and the early eighteenth century; it is based on an understanding in which the human body or organism is addressed through a machine analogy, and its functioning is analyzed within the framework of mechanisms or mechanical principles. Emerging from the mechanistic approach, the iatromechanical doctrine has a role in forming the scientific basis of medicine. Although this doctrine has many pioneers and representatives, this dissertation focuses in particular on three pioneers; by examining in depth and with fine-grained detail Santorio Sanctorius, the pioneer of quantitative experimentation, William Harvey, the pioneer of physical experimentation, and Marcello Malpighi, the pioneer of microscopic anatomy, the parameters of the iatromechanical doctrine are set forth. By examining the conceptual, terminological, philosophical, and historical contexts of the mechanistic approach and the iatromechanical doctrine, which is confined to a specific historical period in the literature, this dissertation comprehensively presents—through detailed accounts based on primary sources—the main arguments demonstrating that both the mechanistic approach and the iatromechanical doctrine continue to maintain their existence and validity in the present day.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    667874

    Mekanistik-ampirik yaklaşım ve ömür boyu maliyet analizi ile Türkiye'de kullanılan tipik esnek kaplama kesitlerinin değerlendirilmesi

    Evaluation of Turkish standard flexible pavement sections using mechanistic-empirical approach and life cycle cost analysis

    SAADOON OBAID EYADA EYADA

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2021

    İnşaat MühendisliğiSelçuk Üniversitesi

    İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. OSMAN NURİ ÇELİK

  2. Tez No

    990080

    A comparative study of peroxynitrite-responsive and uncaged phenoselenazine photosensitizers: Mechanistic barriers in activatable PDT

    Peroksinitrite duyarlı ve açık formdaki fenoselenazin fotosensitizerlerinin karşılaştırmalı incelenmesi: Aktivasyona dayalı fotodinamik terapide mekanistik engeller

    İREM HARPUTLUOĞLU

    Yüksek Lisans

    İngilizce

    İngilizce

    2025

    BiyokimyaOrta Doğu Teknik Üniversitesi

    Biyokimya Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. EMRULLAH GÖRKEM GÜNBAŞ

  3. Tez No

    830708

    Prognostic biomarker identification and classification of colorectal cancer patients: A dual gene-based and sample-based approach

    Kolorektal kanser hastalarında prognostik biyomarkör belirleme ve sınıflandırma: İkili gen-temelli ve örnek-temelli yaklaşım

    RONAK NAEEMAEE

    Yüksek Lisans

    İngilizce

    İngilizce

    2023

    Moleküler Tıpİhsan Doğramacı Bilkent Üniversitesi

    Moleküler Biyoloji ve Genetik Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. ALİ OSMAY GÜRE

  4. Tez No

    991149

    Multi Scale Multi Domain Approach for Modeling of the PEM fuel cell and Li-Ion Batteries

    Pem yakıt pili ve li-iyon bataryaların modellenmesinde çok ölçekli ve çok alanlı yaklaşım

    ONGUN BORA SABAN

    Doktora

    İngilizce

    İngilizce

    2026

    Makine MühendisliğiGebze Teknik Üniversitesi

    Makine Mühendisliği Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. MEHMET ALİ ARSLAN

    DOÇ. DR. MUSTAFA FAZIL SERİNCAN

  5. Tez No

    955908

    Scalable multi-omics data-driven modeling of metabolism: a systems approach to simulate metabolic reprogramming

    Ölçeklenebilir, çoklu-omik veriye dayalı metabolizma modellemesi: hücresel yeniden programlamayı simüle etmek için sistemsel bir yaklaşım

    EZGİ TANIL

    Doktora

    İngilizce

    İngilizce

    2025

    BiyomühendislikYeditepe Üniversitesi

    Genetik ve Biyomühendislik Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. İLKEM EMRAH NİKEREL

Geri Dön