Dijital hareketli çocuk kitaplarının okul öncesi dönem çocuklarının görsel algılarının gelişimine etkisi

The effect of digital animated picturebooks on the development of visual perception in preschool children

PDF İndir

Tez No: 995842
Yazar: GÖKÇEN ÇELİK ÖZBAHÇE
Danışmanlar: PROF. DR. ÖMAY ÇOKLUK BÖKEOĞLU, PROF. DR. AYŞE ÇAKIR İLHAN
Tez Türü: Doktora
Konular: Eğitim ve Öğretim, Güzel Sanatlar, Education and Training, Fine Arts
Anahtar Kelimeler: Resimli çocuk kitapları, Visual Perception, Visual Perception Development, Digital Children's Books, Digital Animated Children's Books, Digital Book Applications, Picture Book Applications, Illustrated children books
Yıl: 2026
Dil: Türkçe
Üniversite: Ankara Üniversitesi
Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
Ana Bilim Dalı: Güzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı
Bilim Dalı: Güzel Sanatlar Eğitimi Bilim Dalı
Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Okul öncesi dönem, çocukların algısal, bilişsel ve duyuşsal gelişimlerinin hızla şekillendiği kritik bir evredir. Bu dönemin nitelikli öğrenme yaşantılarıyla desteklenmesi, gelişimsel süreçlerin sağlıklı ilerlemesi açısından büyük önem taşımaktadır. Bu araştırmanın temel amacı, dijital hareketli çocuk kitapları ile desteklenen görsel algı etkinliklerinin okul öncesi dönem çocuklarının görsel algı gelişimine etkisini incelemektir. Karma araştırma deseniyle yürütülen bu çalışmada, nicel boyutta tek grup öntest–sontest–kalıcılık testi içeren zayıf deneysel desen kullanılmıştır. Nicel veriler, Frostig Görsel Algı Testi aracılığıyla elde edilmiş ve Jamovi programı kullanılarak analiz edilmiştir. Nitel boyutta ise durum çalışması deseni benimsenmiş; veriler öğretmenler ve velilerle yarı yapılandırılmış görüşmeler yoluyla toplanmış ve tematik analiz yöntemiyle çözümlenmiştir. Araştırma, Ankara ili Sincan ilçesinde yer alan bağımsız bir anaokulunda, 2024–2025 eğitim-öğretim yılında öğlenci olarak öğrenim gören beş yaşındaki 27 çocuk ile gerçekleştirilmiştir. On hafta süren uygulama sürecinde, haftada iki oturum olmak üzere toplam 20 oturumluk bir görsel algı etkinlik programı yürütülmüştür. Program kapsamında, çocuğa görelik ilkesine uygun beş dijital hareketli çocuk kitabı kullanılmıştır. Her oturumda önce dijital kitap okunmuş, ardından görsel algının beş alt boyutuna (Göz-Motor Koordinasyonu, Şekil-Zemin Ayrımı, Şekil Sabitliği, Mekânla Konumun Algılanması, Mekân İlişkilerinin Algılanması) yönelik, dijital kitapla bütünleştirilmiş etkinlikler gerçekleştirilmiştir. Etkinlikler, tüm alt boyutları dengeli biçimde kapsayacak şekilde planlanmıştır. Araştırmanın nitel boyutunda ise uygulama sürecine ilişkin olarak 14 veli ve 2 öğretmen ile yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Nicel verilerden elde edilen bulgular, çocukların toplam görsel algı puanlarında öntest–sontest karşılaştırmasında anlamlı düzeyde artış olduğunu ve bu kazanımların kalıcılık testinde de korunduğunu göstermiştir. Alt boyutlar açısından değerlendirildiğinde, tüm alt boyutlarda öntest–sontest arasında anlamlı farklar bulunmuş; Göz-Motor Koordinasyonu alt boyutu dışında tüm alt boyutlarda kazanımların kalıcılık testinde de devam ettiği belirlenmiştir. Nitel verilerden elde edilen bulgulara göre ise veli görüşleri, uygulama sürecinin ev ortamına yansımasının çocuklar arasında farklılaştığını; bazı çocukların dijital hikâyeler ve etkinliklerden anne babalarına söz ederken bazılarının paylaşımda bulunmadığını göstermiştir. Paylaşımda bulunan çocukların süreci çoğunlukla olumlu duygular ve“başarma”hissiyle aktardıkları, bazı etkinlikleri evde yeniden yapabildikleri ve araştırmacıyla kurulan olumlu duygusal bağın ilgi ve isteklilikle birlikte seyrettiği belirtilmiştir. Veliler, ölçme uygulamalarının sınıf dışında yürütülmesinin bazı çocuklarda sınıf etkinliklerini kaçırma düşüncesiyle ikilem ya da duyuşsal zorlanma yaratabildiğini; pekiştireçlerin (ör. sticker) ise katılım isteğini ve başarı duygusunu desteklediğini ifade etmiştir. Süreç genel olarak olumlu değerlendirilmekle birlikte, bazı çocuklarda geçmişteki yoğun ve tekrarlayıcı etkinlik deneyimlerine bağlı isteksizlik ya da doygunluk görülebildiği vurgulanmıştır. Ayrıca bir kısım velinin dijital içeriklere temkinli yaklaşması nedeniyle uygulamanın başlangıcında endişe ve tereddüt yaşandığı belirtilmiştir. Aynı bulgular doğrultusunda öğretmen görüşleri, uygulamanın sınıf ortamına yenilikçi bir dijital okuma ve etkileşim deneyimi taşıdığını ve çocuklarda yüksek motivasyon oluşturduğunu göstermiştir. Dijital hareketli çocuk kitaplarının çok duyulu yapısının ilgi ve katılımı artırdığı; etkileşimli özelliklerin çocukları pasif izleyici konumundan çıkararak sürece aktif katılımcılar olarak dâhil ettiği ve dokunma eyleminin çocuklarda“yarış”duygusu yaratarak hikâyeyi sonuna kadar dinleme isteğini güçlendirdiği ifade edilmiştir. Öğretmenler, pekiştireçlerin ve araştırmacının destekleyici tutumunun güçlü bir güdüleyici rol oynadığını; buna karşılık grup büyüklüğü, zaman yönetimi ve bazı materyallerin fiziksel dayanıklılığı gibi koşulların uygulamayı zaman zaman zorlaştırabildiğini belirtmiştir. Ayrıca araştırmacının profesyonel hazırlığı, çocuk merkezli yaklaşımı ve pedagojik esnekliğinin uygulama kalitesini belirleyen temel unsurlar olduğu vurgulanmıştır. Müdahalenin hikâye–etkinlik bütünlüğü içinde hem motor becerileri hem de bilişsel süreçleri destekleyerek sınıf içi akışla uyumlu biçimde yürütülmesinin mesleki iş birliğini de güçlendirdiği belirtilmiştir. Araştırmanın sonuçları, dijital hareketli çocuk kitapları ile bütünleştirilmiş görsel algı etkinliklerinin okul öncesi dönem çocuklarının görsel algı gelişimini anlamlı biçimde desteklediğini göstermektedir. Özellikle Göz-Motor Koordinasyonu, Şekil-Zemin Ayrımı, Şekil Sabitliği, Mekânla Konumun Algılanması ve Mekân İlişkilerinin Algılanması alt boyutlarını kapsayan yapılandırılmış etkinliklerin, kazanımların büyük ölçüde kalıcılığını sağladığı belirlenmiştir. Bulgular, dijital hareketli çocuk kitaplarının pasif bir izleme aracı olmaktan çıkarılıp somut etkinliklerle bütünleştirildiğinde, erken çocukluk döneminde görsel algıyı destekleyici etkili bir pedagojik araç olarak kullanılabileceğini ortaya koymaktadır. Anahtar Sözcükler: Görsel Algı, Görsel Algı Gelişimi, Dijital Çocuk Kitapları, Dijital Hareketli Çocuk Kitapları, Dijital Kitap Uygulamaları, Resimli Kitap Uygulamaları

Özet (Çeviri)

The preschool period constitutes a critical stage during which children's perceptual, cognitive, and affective development undergoes rapid formation. Supporting this period with quality learning experiences is of considerable importance for the healthy progression of developmental processes. The primary aim of this study is to examine the effect of visual perception activities supported by digital animated picturebooks on the visual perception development of preschool children. Employing a mixed-methods research design, the quantitative component utilised a pre-experimental design incorporating a single-group pretest–posttest–retention test. Quantitative data were collected through the Frostig Developmental Test of Visual Perception and analysed using the Jamovi statistical software. The qualitative component adopted a case study design; data were gathered through semi-structured interviews conducted with teachers and parents and analysed through thematic analysis. The study was conducted with 27 five-year-old children enrolled in the afternoon session at an independent kindergarten located in the Sincan district of Ankara province during the 2024–2025 academic year. Over a ten-week implementation period, a visual perception activity programme comprising a total of 20 sessions—two sessions per week—was carried out. Within the programme, five digital animated picturebooks designed in accordance with the principle of age-appropriateness were employed. In each session, the digital picturebook was first read aloud, followed by activities integrated with the digital picturebook and targeting the five sub-dimensions of visual perception: Eye–Motor Coordination, Figure–Ground Discrimination, Form Constancy, Perception of Position in Space, and Perception of Spatial Relationships. The activities were planned to cover all sub-dimensions in a balanced manner. In the qualitative component of the study, semi-structured interviews were conducted with 14 parents and 2 teachers regarding the implementation process. Findings derived from the quantitative data indicated a statistically significant increase in the children's total visual perception scores in the pretest–posttest comparison and demonstrated that these gains were maintained in the retention test. When evaluated across sub-dimensions, statistically significant differences were found between pretest and posttest scores in all sub-dimensions; with the exception of Eye–Motor Coordination, the gains in all sub-dimensions were sustained in the retention test. Findings from the qualitative data revealed that, according to parental reports, the extent to which the implementation process was reflected in the home environment varied among children; while some children shared their experiences of the digital stories and activities with their parents, others did not. Parents indicated that the children who did share their experiences predominantly conveyed the process with positive emotions and a sense of accomplishment, were able to replicate certain activities at home, and that the positive emotional bond established with the researcher was accompanied by interest and eagerness. Parents noted that conducting the assessment sessions outside the classroom may have created a sense of dilemma or affective strain in some children who felt they were missing classroom activities, whereas reinforcers (e.g., stickers) supported participation willingness and a sense of achievement. While parents evaluated the process positively overall, they highlighted that reluctance or saturation could be observed in some children due to prior experiences with intensive and repetitive activities, and that some parents had initially experienced concern and hesitation regarding the nature of the digital content to be used. In line with these findings, teacher reports indicated that the implementation brought an innovative digital reading and interaction experience to the classroom environment and generated high levels of motivation among the children. The multisensory nature of the digital animated picturebooks was reported to have enhanced interest and engagement; interactive features were noted to have shifted the children from a passive viewer role to active participants in the process, and the act of touching was described as creating a sense of“competition”that strengthened the desire to listen to the story through to its conclusion. Teachers stated that the reinforcers and the researcher's supportive attitude played a strong motivational role, whereas conditions such as group size, time management, and the physical durability of certain materials occasionally posed challenges to implementation. Furthermore, the researcher's professional preparation, child-centred approach, and pedagogical flexibility were emphasised as fundamental elements determining the quality of the implementation. It was noted that conducting the intervention in an integrated story–activity format that supported both motor skills and cognitive processes in alignment with the classroom flow also strengthened professional collaboration. The results of the study demonstrate that visual perception activities integrated with digital animated picturebooks significantly support the visual perception development of preschool children. In particular, the structured activities encompassing the sub-dimensions of Eye–Motor Coordination, Figure–Ground Discrimination, Form Constancy, Perception of Position in Space, and Perception of Spatial Relationships were found to ensure the retention of gains to a considerable extent. The findings indicate that when digital animated picturebooks are transformed from a passive viewing medium into a tool integrated with concrete activities, they can serve as an effective pedagogical instrument for supporting visual perception in early childhood.

Benzer Tezler

Tez No
151
Devrelerin büyük işaret cevaplarının bilgisayar yardımıyla bulunması
Başlık çevirisi yok
NÜKHET GÜNEYİ
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Elektrik ve Elektronik Mühendisliği Uludağ Üniversitesi
Elektrik-Elektronik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ERGÜR TÜTÜNCÜOĞLU
Tez No
154
Osilaskoplar için dijital hafıza ünitesi sentezi
Başlık çevirisi yok
ZİHNİ LİMAN
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Elektrik ve Elektronik Mühendisliği Uludağ Üniversitesi
Elektronik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ERGÜR TÜTÜNCÜOĞLU
Tez No
156
Analog dijital çeviricilerin analiz ve sentezi
Başlık çevirisi yok
ALİ ÇAPRAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Elektrik ve Elektronik Mühendisliği Uludağ Üniversitesi
Elektronik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ERGÜR TÜTÜNCÜOĞLU
Tez No
159
Örnekle-tut ve analogtan dijitale çevirme devrelerinin analiz ve sentezi
Başlık çevirisi yok
ERTUĞRUL İPEK
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Elektrik ve Elektronik Mühendisliği Uludağ Üniversitesi
Elektronik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ERGÜR TÜTÜNCÜOĞLU
Tez No
80
Digital alan kalp hastalarının ilaç kullanımına uyumu ve uyumu etkileyen faktörler
The Drug adaptability of heart patients taking digitalis and factors affecting the adaptability
MÜYESSER ERDEM
Yüksek Lisans
Türkçe
1987
Hemşirelik Cumhuriyet Üniversitesi
Hemşirelik Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. YUSUF SARIOĞLU

Geri Dön