Tip 2 diyabetli bireylerde kalp sağlığına uygun beslenme ve sürdürülebilir beslenmeye yönelik davranışlarının değerlendirilmesi
Evaluation of heart healthy and sustainable eating behaviors in individuals with type 2 diabetes
- Tez No: 995669
- Danışmanlar: DOÇ. DR. SİNEM BAYRAM
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Beslenme ve Diyetetik, Nutrition and Dietetics
- Anahtar Kelimeler: Diabetes mellitus-tip 2, Kardiyovasküler sistem, Sağlıklı beslenme, Diabetes mellitus-type 2, Cardiovascular system, Healthy nutrition
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Başkent Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma; tip 2 diyabetli bireylerin kalp sağlığına uygun beslenmeye uyumlarını, sürdürülebilir beslenme biçimine yönelik tutumlarını ve et tüketimine olan bağlılıklarını değerlendirmeyi amaçlamıştır. Araştırma; Başkent Üniversitesi Ankara Hastanesi Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Bölümünde tedavi hizmeti alan, yaş ortalaması 60.4±10.75 olan 40-75 yaş arasındaki 120 tip 2 diyabetli erkek katılımcıyla gerçekleştirilmiştir. Veriler toplanırken; hastalara ait sosyodemografik özellikleri ve beslenme alışkanlıklarını değerlendiren anket formu, Sürdürülebilir ve Sağlıklı Beslenme Davranışları Ölçeği (SHE), Et Bağımlılığı Anketi (EBA), MEDFICTS Diyet Değerlendirme Anketi, 24 saatlik besin tüketim kaydı, biyokimyasal kan parametreleri ve antropometrik ölçümler kullanılmıştır. Besin ögelerinin diyetle karşılanma yüzdeleri incelendiğinde proteinin %149.5'i, yağın %163.7'si, karbonhidratın %74.4'ü karşılanmıştır. Posa alımının %104.1 oranında karşılandığı, selenyumun %28.7 oranında yetersiz düzeyde alındığı saptanmıştır. EBA'yla; BKİ, bel/kalça oranı, tıbbi beslenme tedavisi alma durumu, diyabet eğitimi, insülin kullanımı, diyabetik ilaç kullanımı, ailede diyabet ve kardiyovasküler hastalık (KVH) öyküsü bulunması arasında anlamlı farklılıklar gözlemlenmemiştir (p>0.05). Sigara ve alkol kullanım durumuna bakıldığında; bağımlılık alt boyutuyla aralarında anlamlı ilişkiler olduğu tespit edilmiştir (p<0.05). SHE puanlarıyla; BKİ, bel/kalça oranı, diyabet yaşı, diyabet eğitimi, diyabetik ilaç kullanımı, ailede diyabet öyküsü bulunması arasındaki ilişkiler anlamlı bulunmamıştır (p>0.05). KVH öyküsü olanların, olmayan gruba göre daha yüksek SHE puan ortalamalarına sahip olduğu saptanmıştır (p<0.05). MEDFICTS sonuçlarına göre; araştırmaya katılan bireylerin çoğu terapötik yaşam tarzı diyetine uygun beslenmektedir. Beden kütle indeksi, visseral adipozite indeksi, boy, vücut ağırlığı, bel ve kalça çevresi, bel/kalça oranı, yüksek yoğunluklu lipoprotein kolesterol (HDL-K), düşük yoğunluklu lipoprotein kolesterol (LDL-K), trigliserid, total kolesterol, glikozile hemoglobin (HbA1c) ve açlık glukozu gibi belirteçlerle MEDFICTS grupları arasında anlamlı farklılıklar saptanmamıştır (p>0.05). Günlük toplam yağ, kolesterol, doymuş yağ asidi ve potasyum alımıyla MEDFICTS skoru arasındaki ilişkiler anlamlı bulunmuştur (p<0.05). Bu bulgular, tip 2 diyabetli bireylerde sağlıklı beslenme davranışlarını etkileyen faktörlerin bulunduğunu ve kalp koruyucu diyete uyumun farklı unsurlarca belirlenebileceğini ortaya koymuştur. Diyabetli bireylerde KVH öyküsü ve tıbbi beslenme tedavisinin sürdürülebilir beslenme tutumlarını olumlu yönde etkilediği, sigara ve alkol kullanımının sağlıklı beslenme davranışlarını baskılayarak et bağımlılığı eğilimini artırdığı saptanmıştır. MEDFICTS skorlarındaki artışın diyetin yağ ve kolesterol yüküyle doğrudan ilişkili bulunması, ölçeğin diyabet yönetiminde aterojenik riskin izlenmesi açısından güvenilir bir tarama aracı olduğunu kanıtlamaktadır. Bu sonuçlar, mevcut konu başlıkları ve et bağımlılığı durumunun potansiyel rolü dahil olmak üzere ileride tasarlanacak çalışmalar için akademik tartışma zemini oluşturmuştur.
Özet (Çeviri)
This study aimed to evaluate the adherence of individuals with type 2 diabetes to a heart-healthy diet, their attitudes toward sustainable eating patterns, and their commitment to meat consumption. The research was conducted with 120 male participants with type 2 diabetes, aged between 40 and 75 years, with an average age of 60.4±10.75, who were receiving treatment at the Endocrinology and Metabolic Diseases Department of Baskent University Ankara Hospital. While collecting data, a questionnaire form evaluating the sociodemographic characteristics and dietary habits of the patients, Sustainable and Healthy Eating Habits Scale (SHE), Meat Addiction Questionnaire (MAQ), MEDFICTS Diet Assessment Questionnaire, 24-hour dietary recall, biochemical blood parameters and anthropometric measurements were used. When examining the percentage of nutrients met through diet 149.5% of protein, 163.7% of fat and 74.4% of carbohydrates were met. It was determined that fiber intake was met at a rate of 104.1% while selenium intake was found to be insufficient at a rate of 28.7%. No significant differences were observed between MAQ and BMI, waist-to-hip ratio, medical nutrition therapy status, diabetes education, insulin use, diabetic medication use, family history of diabetes and cardiovascular disease (CVD) (p>0.05). Regarding smoking and alcohol use, significant relationships were found with the addiction subscale (p<0.05). No significant relationships were found between SHE scores and BMI, waist-to-hip ratio, age at diabetes diagnosis, diabetes education, use of diabetic medication or family history of diabetes (p>0.05). It was determined that those with a history of CVD had higher mean SHE scores than those without a history (p<0.05). According to MEDFICTS results, most individuals participating in the study are following a therapeutic lifestyle diet. No significant differences were found between MEDFICTS groups in terms of body mass index, visceral adiposity index, height, body weight, waist and hip circumference, waist-to-hip ratio, high-density lipoprotein cholesterol (HDL-C), low-density lipoprotein cholesterol (LDL-C), triglycerides, total cholesterol, glycated hemoglobin (HbA1c), and fasting glucose. Relationships between daily total fat, cholesterol, saturated fatty acid, and potassium intake and MEDFICTS score were found to be significant (p<0.05). These findings reveal that factors affecting healthy eating behaviors exist in individuals with type 2 diabetes and that adherence to a heart-protective diet may be determined by different elements. It was determined that a history of CVD and medical nutrition therapy positively affected sustainable dietary attitudes in individuals with diabetes, while smoking and alcohol consumption suppressed healthy eating behaviors and increased the tendency toward addiction. The direct correlation between increased MEDFICTS scores and dietary fat and cholesterol load demonstrates that the scale is a reliable screening tool for monitoring atherogenic risk in diabetes management. These results have laid the groundwork for academic discussion on future studies, including the current topics and the potential role of meat dependency.
Benzer Tezler
- Obez hastalarda serum renalaz ve Ürotensin-2 düzeylerinin incelenmesi
Serum renalase and Urotensin-2 levels in obese patients
ESRA GENÇ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2020
Endokrinoloji ve Metabolizma HastalıklarıDüzce Üniversitesiİç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ATTİLA ÖNMEZ
- Vejetaryen beslenmenin insanlara olan etkileri üzerine bir araştırma
A study on the effects of a vegetarian diet on humans
DAMLA ÖĞRETMEK ŞAHİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Beslenme ve Diyetetikİstanbul Nişantaşı ÜniversitesiGastronomi ve Mutfak Sanatları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İBRAHİM GÖNEN
- Selenyum ve ateroskleroz: Gaziemir'de bir hastanede olgu kontrol çalışması
Başlık çevirisi yok
ÇAĞLA YÜKSEK
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Halk SağlığıEge ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İSABEL RAİKA DURUSOY ONMUŞ
- Metabolik sendromun belirginleştiği vücut kitle indeksi sınırı nedir?
What ıs the body mass ındex threshold value for children that metabolic syndrome develops?
TUBA PEKACAR
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2009
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıAnkara ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. PELİN BİLİR
- Birinci basamakta 65 yaş üstü hastalarda stopp versiyon-2 kriterlerinin polifarmasiye etkisi
Polypharmacy effect of stopp version-2 criteria in patients over 65 years in primary care
BURCU ÖĞDEM
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SÜLEYMAN ERSOY