Farklı beden kütle indekslerine sahip yetişkinlerde koku alma fonksiyonu ve hedonik açlık arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between olfactory function and hedonic hunger in adults with different body mass indexes
- Tez No: 995266
- Danışmanlar: DOÇ. DR. SİNEM BAYRAM
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Beslenme ve Diyetetik, Nutrition and Dietetics
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Başkent Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, farklı beden kütle indekslerindeki yetişkinlerdeki koku fonksiyonunu ve hedonik açlık durumunu değerlendirmektedir. Araştırma, Nisan – Kasım 2025 tarihleri arasında özel bir beslenme danışmanlık merkezinde yapılmıştır. Katılımcıların yaşları 18 ile 64 yaş aralığında olan gönüllü 160 katılımcıdan oluşmaktadır. Katılımcılara demografik özellikleri, antropometrik ölçümleri ve genel bilgilerini içeren sorular yöneltilmiş; ayrıca Koku Alma Fonksiyonunu ve Koku ile İlişkili Yaşam Kalitesini Değerlendiren 12 Maddeli Öz Değerlendirme Ölçeği (ASOF), Besin Gücü Ölçeği (BGÖ), Görsel Analog Skalası (VAS ölçeği) uygulanmış ve“24 Saatlik Hatırlatma”ile besin tüketim kaydı alınmıştır. Verilerin istatistiksel analizi“SPSS v27 (IBM Inc., Chicago, IL, USA)”paket programında yapılmıştır. Analizler sonucunda, ASOF alt faktör puanları, BGÖ alt faktörleri ve toplam puanı ile VAS bileşenleri ve toplam puanları açısından farklı beden kütle indeksleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmadığı saptanmıştır (p>0,05). VAS bileşenleri ele alındığında, farklı beden kütle indeksine sahip bireylerin,“Kremalı Pasta ve Pastane Ürünleri”bileşen puanları arasında (H=9,681; p<0,05),“Patates Kızartması”bileşen puanları arasında (H=6,927; p<0,05),“Ekmek Çeşitleri”bileşen puanları arasında (H=6,240; p<0,05) ve“VAS Toplam”puanları arasında (H=9,126; p<0,05) istatistiksel olarak anlamlı fark olduğu bulunmuştur. ASOF alt faktör puanları ile BGÖ alt faktör ve toplam puanları arasındaki korelasyonlar değerlendirildiğinde araştırmaya katılan bireylerin zayıf ve normal, hafif şişman ve obez grupta olan bireylerin ASOF alt faktör puanları ile BGÖ alt faktör ve toplam puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki olmadığı (p>0,05) görülmüştür. VAS toplam puanları ile BGÖ'nün alt faktörleri arasındaki korelasyonlar incelendiğinde ise, araştırmaya katılan hafif şişman grupta olan bireylerin VAS toplam puanları ile“BGÖ Toplam”puanları arasında anlamlı pozitif yönlü zayıf ilişki (r=0,396; p<0,05) belirlenmiştir. Obez grupta olan bireylerin VAS toplam puanları ile“BGÖ Toplam”puanları arasında anlamlı pozitif yönlü orta derecede ilişki (s=0,470; p<0,05) olduğu bulunmuştur. Sonuç olarak, bu çalışma farklı beden kütle indekslerinde hedonik açlığın koku fonksiyonundan ziyade besinlere verilen hedonik yanıtlarla daha güçlü bir ilişki gösterdiğini ortaya koymaktadır. Gelecekte yapılacak çalışmalarda, farklı BKİ gruplarında hedonik açlık ile besinlere verilen hedonik yanıtlar arasındaki ilişkinin daha iyi anlaşılabilmesi için uzunlamasına ve objektif ölçüm yöntemlerini içeren çalışmaların yapılması önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
The aim of this study was to evaluate olfactory function and hedonic hunger status in adults with different body mass index levels. The study was conducted between April and November 2025 at a private nutrition counseling center. The participants consisted of 160 voluntary individuals aged between 18 and 64 years. Participants were asked questions regarding their demographic characteristics, anthropometric measurements, and general information; additionally, the 12-Item Self-Assessment Scale for Evaluating Olfactory Function and Odor-Related Quality of Life (ASOF), the Power of Food Scale (PFS), the Visual Analog Scale (VAS), and a“24-Hour Dietary Recall”were administered to record food consumption. Statistical analyses of the data were performed using the“SPSS v27 (IBM Inc., Chicago, IL, USA)”software package. As a result of the analyses, no statistically significant differences were found between different body mass index groups in terms of ASOF subfactor scores, PFS subfactor and total scores, and VAS component and total scores (p>0.05). When VAS components were examined, statistically significant differences were found between individuals with different body mass index levels in the subcomponent scores of“Creamy Cake and Pastry Products”(H=9.681; p<0.05),“French Fries”(H=6.927; p<0.05),“Bread Varieties”(H=6.240; p<0.05), and in“VAS Total”scores (H=9.126; p<0.05). When correlations between ASOF subfactor scores and PFS subfactor and total scores were evaluated, no statistically significant relationships were observed between ASOF subfactor scores and PFS subfactor and total scores in individuals who were normal weight and underweight, overweight, and obese (p>0.05). When correlations between VAS total scores and PFS subfactors were examined, a significant positive weak correlation was found between VAS total scores and“PFS Total”scores in individuals in the overweight group (r=0.396; p<0.05). In individuals in the obese group, a significant positive moderate correlation was found between VAS total scores and“PFS Total”scores (r=0.470; p<0.05). In conclusion, this study demonstrates that hedonic hunger shows a stronger association with hedonic responses to foods rather than olfactory function across different body mass index levels. Future studies are recommended to include longitudinal designs and objective measurement methods to better understand the relationship between hedonic hunger and hedonic responses to foods in different BMI groups.
Benzer Tezler
- Masabaşı çalışan ve beden kütle indeksi farklı olan yetişkinlerde hedonik açlık ve beslenme bilgisinin değerlendirilmesi
The investigation of hedonic hunger and nutrition knowledge in adults working desktop and having different body mass index
YAĞMUR SATIROĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Beslenme ve Diyetetikİstanbul Atlas ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ BİLGE NUR ÇÖL ÇETİNKAYA
- Farklı vücut kitle indeksine sahip yetişkinlerin beslenme bilgi düzeyleri ile sağlıklı yaşam biçimi davranışlarının değerlendirilmesi
Evaluation of nutritional knowledge levels and healthy lifestyle behaviors of adults with different body mass index
MEHMET ALİ EKİNCİOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Halk SağlığıGaziantep ÜniversitesiBeden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BEKİR MENDEŞ
- Üniversitenin sağlık bilimleri fakültesi ve diğer fakülte öğrencilerinin beslenme bilgilerinin ve alışkanlıklarının, fiziksel aktivitelerinin, uyku kalitelerinin antropometrik ölçümleri üzerine etkilerinin karşılaştırılması
Comparison of the effects of nutritional knowledges and status, physi̇cal activities, sleep qualities of health sciences faculty and other faculty students at a university about anthropometric measurements
MERVE KAHRAMAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Beslenme ve Diyetetikİstanbul Sabahattin Zaim ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SABİHA ZEYNEP AYDENK KÖSEOĞLU
- Yetişkin bireylerin beden kütle indeksleri ile serum D vitamini düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
To investigate the relationship between body mass index and serum 25-hydroxyvitamin D levels in adults
FATMA NUR GENÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
Beslenme ve DiyetetikGazi ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MAKBULE GEZMEN KARADAĞ
- Düzenli olarak spor yapan bireylerde beslenme bilgi düzeyinin ve ortoreksiya nervozanın incelenmesi
Evaluation of nutritional information level and orthorexia nervosa in individuals WHO regularly participate in sports
AYŞENUR ŞAHİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
Beslenme ve Diyetetikİstanbul Okan ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
PROF. MÜVEDDET EMEL ALPHAN