İlkokul 3. sınıf Hayat Bilgisi ders kitabındaki karakterleri nitelendiren değerlerin incelenmesi
Examination of the values characterizing the characters in the 3rd grade primary school Life Studies textbook
- Tez No: 995010
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ NUSRETTİN YILMAZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Eğitsel değerler, Hayat bilgisi dersi, Karakter, Educational values, Life science lesson, Character
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel Eğitim Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Sınıf Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, Millî Eğitim Bakanlığı tarafından yayımlanan ilkokul 3. sınıf Hayat Bilgisi ders kitabında yer alan karakterlerin hangi kök değerleri temsil ettiğini ve bu değerlerin alt tutum/davranışlar bağlamında nasıl yansıtıldığını incelemeyi amaçlamaktadır. Nitel araştırma deseninde yürütülen çalışmada doküman analizi yöntemi kullanılmış; ders kitabındaki metin, diyalog ve olay örgüsü içinde yer alan karakterlerin söylem ve davranışları sistematik biçimde çözümlenmiştir. Analizler sonucunda kitapta toplam 101 benzersiz karakter tespit edilmiş; karakterlerin önemli bir kısmının öğrenciler için olumlu örnek oluşturacak biçimde kurgulandığı ve %87'sinin rol model niteliği taşıdığı belirlenmiştir. Değerlerin temsili açısından, öğretim programında yer alan on kök değerin tamamının ders kitabında bulunduğu; ancak değerlerin üniteler ve karakterler arasında dengeli dağılmadığı görülmüştür. En sık vurgulanan değerler sorumluluk (f=119) ve vatanseverlik (f=66) olurken; saygı (f=52), yardımseverlik (f=46) ve özdenetim (f=40) değerleri de belirgin düzeyde işlenmiştir. Buna karşılık adalet (f=7), dürüstlük (f=4) ve sabır (f=8) değerlerinin görece düşük sıklıkta yer aldığı saptanmıştır. Ünite temelli incelemede“Okulumuzda Hayat”ve“Ülkemizde Hayat”üniteleri değer ve karakter çeşitliliği bakımından öne çıkarken,“Sağlıklı Hayat”ve“Doğada Hayat”ünitelerinde daha sınırlı içerik gözlenmiştir. Değerlerin aktarımında karakterlerin davranışları, problem çözme süreçleri ve günlük yaşam bağlamları işlevsel araçlar olarak kullanılmıştır. Sonuç olarak ders kitabı, kök değerlerin aktarımında güçlü bir potansiyel taşımakla birlikte, az temsil edilen değerlerin daha görünür kılınması ve değerlerin ünitelere daha dengeli dağıtılması yönünde geliştirmeye açıktır.
Özet (Çeviri)
This study aims to examine which core values are represented by the characters in the 3rd grade Life Science textbook published by the Turkish Ministry of National Education and how these values are reflected through associated attitudes and behaviors. Conducted within the framework of a qualitative research design, the study employs the document analysis method. The discourse and actions of characters featured in the textbook—within texts, dialogues, and narrative structures—were systematically analyzed. As a result of the analysis, a total of 101 unique characters were identified. It was determined that a significant portion of these characters were designed to serve as positive examples for students, with 87% functioning as role models. In terms of value representation, all ten core values defined in the national curriculum were found to be included in the textbook; however, these values were not evenly distributed across units and characters. The most frequently emphasized values were responsibility (f=119) and patriotism (f=66), followed by respect (f=52), helpfulness (f=46), and self-control (f=40). In contrast, justice (f=7), honesty (f=4), and patience (f=8) were found to be represented less frequently. A unit-based analysis revealed that the units“Life in Our School”and“Life in Our Country”stood out in terms of character and value diversity, while“Healthy Living”and“Life in Nature”featured more limited content. In the transmission of values, characters' behaviors, problem-solving processes, and real-life contexts were utilized as functional tools. In conclusion, while the textbook demonstrates strong potential for conveying core values, it also presents areas for improvement, particularly in making underrepresented values more visible and ensuring a more balanced distribution of values across the curriculum units.
Benzer Tezler
- Erken Hristiyan ve ilk Bizans resim ve kabartma sanatında kaynak ve okullar (2 cilt)
Sources and school of painting and sculpture during the early Christian and first Byzantine period
AHMET MEHMET KİPMEN
- İlkokul üçüncü sınıf hayat bilgisi dersi kılavuz kitabındaki okul heyecanım temasında yer alan etkinliklerin ara disiplin kazanımları açısından öğretmen görüşlerine göre değerlendirilmesi
Evaluation of activities in school excitement theme at elementary school third-grade life science course regarding teachers' views towards cross-curriculum objectives
PINAR AKYOL
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Eğitim ve ÖğretimÇukurova ÜniversitesiSınıf Öğretmenliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AKIN EFENDİOĞLU
- İlkokul hayat bilgisi ve sosyal bilgiler ders kitaplarında yer alan coğrafi kavramların incelenmesi
The examination of geographical concepts in elementary school life studies and social sciences coursebooks
EBRU GEZER
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Eğitim ve ÖğretimKırşehir Ahi Evran ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. YURDAL DİKMENLİ
- İlköğretim 3. sınıf öğrencilerinin -dün, bugün, yarın- temasındaki zaman kavramlarına ilişkin görüşlerinin nitel analizi
The qualitative analysis of third-grade elementary school students' opinions on the concept of time in terms of the theme yesterday, today, tomorrow
SERDAR SARIYAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2013
Eğitim ve ÖğretimDumlupınar Üniversitesiİlköğretim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. TURAN TEMUR
- Hayat bilgisi ders kitaplarının öğrenme yaklaşımlarına göre değerlendirilmesi
Evaluation of life studies textbooks acording to learning approaches
ASLIHAN SEZGİN APLAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimMarmara ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NURCAN ŞENER