Kestanede türler arası melezleme ıslahı ve elde edilen bireylerin kestane kanserine dayanımlarının belirlenmesi
Interspecific hybridization breeding in chesnut and assesment of chestnut blight resistance of the hybrids
- Tez No: 994752
- Danışmanlar: PROF. DR. SERRA HEPAKSOY
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Ziraat, Agriculture
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ege Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Bahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Kestane kanseri (Cryphonectria parasitica), Türkiye'de ve dünyada kestane üretimini tehdit eden en önemli etmenlerden biri olup, sürdürülebilir kestane yetiştiriciliği için dayanıklı çeşitlerin geliştirilmesini zorunlu kılmaktadır. Bu çalışmada yerel C. sativa (Avrupa kestanesi) İbrahimbey Işıklar, Karasu çeşit ve EGK-1 genotipleri ile hastalıklara karşı dayanıklılık özelliğine sahip C. mollissima ve C. crenata türlerine ait Marigoule, Maraval, Bouche de Betizac hibrit ve Akyüz kompleks hibritlerle yapılan dokuz farklı melez kombinasyonu ile elde edilen melez bireylerin, kestane kanserine karşı tolerans düzeylerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla geliştirilen bireyler, Cryphonectria parasitica etmeni ile optimum koşullar altında küçük gövde testlemesi (small stem assay) yöntemi kullanılarak değerlendirilmiş ve hastalığa karşı gösterdikleri tepkiler ortaya konulmuştur. Uygulamalar yıllık sürgünler üzerinde gerçekleştirilmiş, lezyon gelişimi farklı zaman aralıklarında izlenmiş ve 68. güne kadar ölçümler ile desteklenmiştir. Bu sayede, hastalığın ilerleyişi ve bireylerin hayatta kalma performansı ayrıntılı olarak ortaya konulmuştur. Çalışma sonuçları, bireyler arasında kestane kanserine karşı geniş bir tolerans spektrumunun bulunduğunu ortaya koymuştur. EGK x MG-21 ve KS x MR-22 kombinasyonları nispeten daha düşük lezyon gelişimi ve yüksek hayatta kalma oranları ile öne çıkarken; İB x MG-22 gibi bazı kombinasyonlar yüksek duyarlılık göstermiştir. Elde edilen bulgular, kestane kanseri ile mücadelede genetik dayanıklılığın ıslah programlarına entegre edilmesinin önemini ortaya koymuş, C. sativa kökenli yerel genetik materyalin, dayanıklı türler ile yapılan türler arası melezleme programları aracılığıyla geliştirilerek üretime kazandırılabileceğini göstermektedir.
Özet (Çeviri)
Chestnut blight (Cryphonectria parasitica) is one of the most significant threats to chestnut production in Turkey and worldwide. The development of resistant cultivars has become essential to ensure sustainable chestnut cultivation. In this study, interspecific hybridization was conducted using local C. sativa (European chestnut) genotypes, namely İbrahimbey Işıklar, Karasu, and EGK-1, crossed with C. mollissima and C. crenata genotypes known for their disease resistance, including the cultivars Marigoule, Maraval, Bouche de Betizac ( hybrids), and Akyüz (a complex hybrid). A total of nine different hybrid combinations were evaluated to determine their tolerance levels against chestnut blight. The hybrid individuals developed for this purpose were assessed under optimum conditions using the small stem assay method involving inoculation with Cryphonectria parasitica. Disease progression and plant responses were monitored on annual shoots over time, and lesion development was supported with measurements up to the 68th day. This approach enabled a detailed evaluation of disease progression and survival performance of the hybrid individuals. The results revealed a wide range of tolerance among the hybrid genotypes against chestnut blight. Combinations such as EGK × MG-21 and KS × MR-22 demonstrated relatively lower lesion development and higher survival rates, whereas some combinations, such as İB × MG-22, exhibited high susceptibility. The findings underscore the importance of incorporating genetic resistance into breeding programs for chestnut blight management. They also highlight the potential of developing improved C. sativa-based plant material through interspecific hybridization with resistant cultivars, contributing to the production of blight-tolerant chestnut genotypes.
Benzer Tezler
- Bazı kestane çeşit ve genotiplerinin kestane gal arısına hassasiyetlerinin belirlenmesi
Determination of sensitivities of some chestnut cultivars and genotypes to chestnut gal wasp
YUSUF ÇİL
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
ZiraatOndokuz Mayıs ÜniversitesiBahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÜMİT SERDAR
- Karadeniz bölgesinden toplanan kestane kabağı (C. maxima Duchesne) ve bal kabağı (C. moschata Duchesne) genotiplerinin karpuza anaçlık potansiyellerinin belirlenmesi
Determination of rootstock potantial of winter squash (C. maxima Duchesne) and pumpkin (C. moschata Duchesne) genotypes selected from Black Sea region for watermelon
ONUR KARAAĞAÇ
Doktora
Türkçe
2013
ZiraatOndokuz Mayıs ÜniversitesiBahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AHMET BALKAYA
- Batı Karadeniz kayın-kestane karışık ormanlarında yaprak ölü örtüsü ayrışmasının uzun vadeli dinamiği
Long-term dynamics of leaf litter decemposition in Western Blacksea beach-chestnut mixed forests
ŞULE TEMÜR
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Ormancılık ve Orman MühendisliğiDüzce ÜniversitesiOrman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MURAT SARGINCI
- Yabancı orijinli kestane genotiplerinin Bursa koşullarında morfolojik ve biyolojik özelliklerinin belirlenmesi
Determination of morphological and biological characteristics of chestnut genotypes of foreign origin under Bursa conditions
BEYAMİ UĞUR
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
ZiraatBursa Uludağ ÜniversitesiBahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CEVRİYE MERT
- Batı Karadeniz Bölümü'nde Kurucaşile-Arıt Çayı arası vejetasyon ekolojisi
Vegetation ecology between kurucaşile-Arit Creek in Western Black Sea subregion
FERHAT TOPRAK