Fen bilgisi ve sınıf öğretmen adaylarının grafiklere yönelik duyuşsal özellikleri ve grafik çizme becerileri
Pre-service science and elementary education teachers' affective states toward graphs and graph drawing skills
- Tez No: 993997
- Danışmanlar: PROF. DR. MURAT BURSAL
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada, Türkiye'deki bir devlet üniversitesi eğitim fakültesinde öğrenim gören 202 fen bilgisi ve sınıf öğretmen adayının grafiklerle ilgili duyuşsal ve bilişsel özellikleri incelenmiştir. Katılımcıların grafiklere yönelik duyuşsal özelliklerinden özyeterlik inanışlarını, tutumlarını ve farklı grafik türlerine göre grafik okuryazarlık algılarını ölçmek üzere Bursal (2019) tarafından geliştirilen Grafiklere Yönelik Özyeterlik İnanışları ve Tutumları (GYÖİT) ile Grafik Türlerine Göre Okuryazarlık Algısı (GTGOA) ölçekleri ve grafik çizme becerilerini incelemek amacıyla Temiz ve Tan (2009) tarafından geliştirilen Grafik Çizme Beceri Testi (GÇBT) kullanılmıştır. Çalışma kapsamındaki ilk araştırma probleminde, ortaokul öğrencileri hedef kitlesi için geliştirilmiş olan GYÖİT ve GTGOA ölçeklerinin öğretmen adaylarına uygunluğu, faktör analizleri ve güvenirlik analizleri yoluyla araştırılmış ve her iki ölçeğin de fen bilgisi ve sınıf öğretmen adayları için bilimsel geçerlik ve güvenirlik koşullarını sağladığı sonucuna ulaşılmıştır. Çalışmanın ikinci ve üçüncü araştırma problemleri kapsamında, fen bilgisi ve sınıf öğretmen adaylarının duyuşsal açıdan grafiklere yönelik özyeterlik inanışlarının ve grafiklere yönelik tutumlarının yüksek olduğu tespit edilmiştir. Katılımcıların grafiklere yönelik bu duyuşsal özellikleri, anabilim dalı değişkenine göre anlamlı şekilde farklılaşmazken, cinsiyet değişkeni açısından grafiklere yönelik özyeterlik inanışlarının erkek öğretmen adayları lehine farklılaştığı tespit edilmiştir. Fen bilgisi ve sınıf öğretmen adaylarının grafik türlerine göre grafik okuryazarlık algılarını inceleyen dördüncü araştırma problemi kapsamında, GTGOA ölçeğinden aldıkları puanlar yoluyla grafik türlerine göre okuryazarlık algılarının incelenen üç grafik türü (çizgi, daire, sütun) için de yüksek düzeyde olduğu fakat çizgi grafiği okuryazarlık algısının daire ve sütun grafiğine göre anlamlı düzeyde daha düşük olduğu belirlenmiştir. Ayrıca eğitim gördükleri anabilim dalı değişkeninin öğretmen adaylarının farklı grafik türlerine yönelik okuryazarlık algılarında istatistiksel olarak anlamlı bir fark oluşturmazken, cinsiyet değişkeninin grafiklere yönelik genel okuryazarlık algıları üzerinde erkek öğretmenlerin lehine olmak üzere anlamlı bir fark oluşturduğu tespit edilmiştir. Fen bilgisi ve sınıf öğretmen adaylarının grafik çizme becerilerini inceleyen beşinci araştırma problemi kapsamında ise GÇBT'nde yapılan beş farklı grafik çiziminden alınan puanlar yoluyla, öğretmen adaylarının genel grafik çizme becerinin ortalama altı (%43) seviyede olduğu görülmüştür. Katılımcıların GÇBT puanlarında, cinsiyet değişkeni açısından istatistiksel olarak anlamlı bir farklılaşma bulunmazken, anabilim dalı değişkeni açısından ise sınıf öğretmen adaylarının GÇBT puanlarının fen bilgisi öğretmen adaylarına göre anlamlı düzeyde daha düşük olduğu tespit edilmiştir. Çalışmada incelenen araştırma problemlerinden elde edilen sonuçlar birlikte yorumlandığında, fen bilgisi ve sınıf öğretmen adaylarının grafiklere yönelik duyuşsal özelliklerinin genel olarak yüksek olduğu fakat buna karşın grafik çizme becerilerinin düşük düzeyde olduğu tespit edilmiştir. Bağımsız değişkenlere göre yapılan karşılaştırma analizlerinde özyeterlik inanışları ve grafik okuryazarlık algısı gibi duyuşsal özelliklerde erkekler lehine bazı anlamlı farklılıklar gözlense de bilişsel düzeydeki becerilerde her iki cinsiyet grubunun de benzer becerilere sahip olduğu tespit edilmiştir. Diğer taraftan, duyuşsal özellikler açısından fen bilgisi ve sınıf öğretmen adayları arasında herhangi bir değişkende anlamlı farklılık bulunmazken genel olarak ortalama altı düzeyde bulunan grafik çizme becerileri açısından ise sınıf öğretmen adaylarının fen bilgisi öğretmen adaylarından daha başarısız olduğu sonuçlarına ulaşılmıştır. Çalışmadan elde edilen bulgulara göre; fen bilgisi ve sınıf öğretmen adaylarının grafik çizme becerilerini artırmak ve grafiklere yönelik olumlu duyuşsal özelliklerini pekiştirmek için her iki anabilim dalındaki öğretmen adaylarının grafik deneyimlerinin ilgili temel bilim, laboratuvar ve alan eğitimi dersleri kapsamında artırılması önerilmektedir. Grafiklere yönelik duyuşsal özelliklerde erkekler lehine mevcut farklar dikkate alınarak, seçilecek grafik deneyim süreçlerinin kız öğretmen adaylarının ilgi alanlarına daha fazla hitap etmesinin grafiklere yönelik duyuşsal özelliklerini olumlu yönde etkileyeceği düşünülmektedir. Ayrıca, çalışmada elde edilen sonuçlar ışığında fen bilgisi ve sınıf eğitimi dışında grafiklerin kullanıldığı (matematik, Türkçe, sosyal bilgiler vb.) her disiplin için öğretmen adaylarının grafiklere yönelik duyuşsal özelliklerinin ve farklı grafik türlerine yönelik okuryazarlık algılarının incelenmesi önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
In this study, the affective and cognitive states related to graphs of 202 pre-service science and elementary education teachers studying at the faculty of education of a public university in Türkiye were examined. To measure the participants' affective states of self-efficacy beliefs and attitudes toward graphs and literacy perceptions across different graph types, the scales of Graph Self-Efficacy Beliefs and Graph Attitudes (GYÖİT) and Graph Literacy Perception according to Graph Types (GTGOA) developed by Bursal (2019) were used. To examine participants' graph-drawing skills, the Graph Drawing Ability Test (GÇBT) developed by Temiz and Tan (2009) was utilized. Within the scope of the first research question, the suitability of the GYÖİT and GTGOA scales, which were originally developed for middle school students, for use with pre-service teachers was investigated through factor analyses and reliability analyses. The results showed that both scales met the scientific validity and reliability criteria for pre-service science and elementary education teachers. In relation to the second and third research questions, it was found that the pre-service science and elementary education teachers had high self-efficacy beliefs and positive attitudes toward graphs. These affective characteristics did not significantly differ according to academic major; however, self-efficacy beliefs toward graphs differed significantly in favor of male pre-service teachers in terms of gender. Regarding the fourth research question, which focused on the pre-service science and elementary education teachers graph-type-based literacy perceptions, the GTGOA scale scores revealed that participants' literacy perceptions for all three graph types examined (line, pie, bar) were at a high level. However, line graph literacy perceptions were significantly lower compared to pie and bar graphs. Additionally, while academic major did not produce a statistically significant difference in literacy perceptions across different graph types, gender produced a significant difference in favor of male pre-service teachers in terms of overall graph literacy perceptions. For the fifth research question, which examined the graph-drawing skills of pre-service science and elementary education teachers, scores obtained from five different graph drawings in the GÇBT indicated that their overall graph-drawing skill level was below the average (43%). While no statistically significant difference was found in GÇBT scores in terms of gender, Elementary Education majors were found to score significantly lower than Science major participants. When the findings from the research problems are evaluated together, although pre-service science and elementary education teachers were found to exhibit high affective characteristics toward graphs, their graph-drawing skills were to be at low level. While significant differences were observed in their affective features such as self-efficacy beliefs and graph literacy perceptions in favor of males, both gender groups exhibited similar performance in cognitive graph skills. On the other hand, although their affective characteristics were found to be at similar levels, elementary education majors were found to be less successful than science majors in terms of graph-drawing skills. Based on the findings of the study, considering the existing knowledge about graphs of pre-service teachers, gradually exposing to a greater number of more advanced graphs is recommended in order to to enhance the graph-drawing skills and reinforce the positive affective characteristics of pre-service teachers. Additionally, selecting graphs related to the interest areas of female pre-service teachers is thought to positively affect their affective characteristics regarding graphs; therefore, it is recommended that the interests of female teacher candidates be taken into account during the planning stages of activities. In light of the results, it is recommended that future research is needed to examine pre-service teachers' affective characteristics toward graphs and their literacy perceptions regarding different graph types in other courses such as matematics, Turkish and social sciences.
Benzer Tezler
- Devrelerin büyük işaret cevaplarının bilgisayar yardımıyla bulunması
Başlık çevirisi yok
NÜKHET GÜNEYİ
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Elektrik ve Elektronik MühendisliğiUludağ ÜniversitesiElektrik-Elektronik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ERGÜR TÜTÜNCÜOĞLU
- Çimentonun sertleşmesi üzerinde kimyasal komponentlerin etkisi
Başlık çevirisi yok
NACİYE TÜRKEL
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Kimya MühendisliğiUludağ ÜniversitesiKimya Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA CEBE
- 1981 Türkiye tarımsal yapısının önemli bileşenleri ve tarımsal bölgelerin elde edilmesi
Principle components of Turkey's agricultural structure and to determine agricultural rigions in 1981
İHSAN KARABULUT
- Buğdayda farklı melezleme teknikleri kullanarak tohum tutma oranının saptanılması
Başlık çevirisi yok
İSMAİL TÜZÜN
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
ZiraatUludağ ÜniversitesiTarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HALİS RUHİ EKİNGEN
- Antakya tarihi ticaret merkezi mekansal yapı değişim ve gelişim sürecinin kent ticaret merkezi planlamasına etkinliği
The Effectiveness of spatial structural chance and development period of the historical trade center of Antakya in the urban trade planning
NEVİN TURGUT
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Şehircilik ve Bölge PlanlamaGazi ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. NURCAN UYDAŞ