Afyonkarahisar'ın İscehisar ilçesindeki halk inanışları ve halk hekimliği
Folk beliefs and folk medicine in the İscehisar district of Afyonkarahisar
- Tez No: 993940
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ZEKİYE SÖNMEZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Halk Sağlığı, Halk Bilimi (Folklor), Religion, Public Health, Folklore
- Anahtar Kelimeler: Dinler Tarihi, Afyonkarahisar-İscehisar, Halk İnanışları-Halk Hekimliği, Batıl İnanç, Ocaklık, History of Religions, Afyonkarahisar-İscehisar, Folk Beliefs-Folk Medicine, Superstition, Ocak Tradition
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Afyon Kocatepe Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Felsefe ve Din Bilimleri Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Çalışmada; Afyonkarahisar'ın İscehisar ilçesinde yürütülen saha araştırması, tarihî kaynaklar ve sözlü ya da mülakata dayanan veriler ışığında bölge halkının inanışları ve şifa pratikleri ya da halk hekimliği incelenmiştir. İlçede günlük yaşama yön veren halk inanışlarının başında türbe ziyaretleri, adaklar, nazar uygulamaları ve batıl inançlar yer almaktadır. Elde edilen bulgular, yöresel inanışların/inançların Şamanik/Gök Tanrı kalıpları ile Yahudi, Hıristiyan ve İslâmî unsurların etkileşiminden biçimlendiğini göstermektedir. Ayrıca İscehisar'daki inanışların bir bölümünün İslâm'ın öğretileriyle uyumlu, diğer bir kısmının ise hurafe veya batıl inanç niteliğinde olduğu anlaşılmaktadır. Bu durum, yeni dinî aidiyete rağmen tarihî inanç ve kültürel bağların kopmadığını veya hâlâ devam ettiğini göstermektedir. Bunların yanı sıra insanoğlunun tarihsel süreç içinde karşılaştığı sağlık sorunlarına ilişkin çözümler, yaşanılan çevrenin gözlemlenmesi ve doğadaki nesnelerin deneme yanılma yoluyla değerlendirilmesi sonucunda geliştirilmiştir. Bu çerçevede halk hekimliği, özellikle de Türk kültüründe, bitkisel, hayvansal ve dinsel uygulamaları içeren yaygın bir pratik alan oluşturmaktadır. Bu pratik alanın İscehisar'da da bitkisel ilaçlar, ocaklı tedaviler, üfürükçülük ve manevî temizleme pratikleri ya da uygulamaları şeklinde devam ettiği görülmektedir. Bütün bunların yanı sıra modern tıbbın yetersiz kaldığı durumlarda bu uygulamalara başvurulmasının yalnızca fiziki iyileşme amacı taşımadığı aynı zamanda psikolojik rahatlama ve toplumsal dayanışma işlevi gördüğü anlaşılmaktadır. Sonuç olarak, bölgedeki halk inanışları ve halk hekimliği uygulamalarının çok katmanlı bir kültürel yapı teşkil ettiği tarafımızca tespit edilmiştir. Bu anlamda çalışmamız Dinler Tarihi alanına bir katkı mahiyeti taşımaktadır. Bununla birlikte İscehisar'daki halk inanışları ve halk hekimliğinin disiplinler arası yaklaşımlarla belgelenmesi, eleştirel olarak analiz edilmesi hem akademik hem de toplumsal bilinç bağlamında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Özet (Çeviri)
This study examines the beliefs and healing practices, or folk medicine, of the local population in the İscehisar district of Afyonkarahisar, based onİscehisar, Afyonkarahisar, based on field research, historical sources, and data derived from interviews. Among the daily-life guiding folk beliefs in the district, shrine visits, vows, the evil eye practices, and superstitions are prominent. The findings indicate that regional beliefs have been shaped through the interaction of shamanic/Tengri patterns with Jewish, Christian, and Islamic elements. Furthermore, it has been observed that some of the beliefs in İscehisar align with Islamic teachings, while others take the form of superstitions or folk beliefs. This demonstrates that despite new religious affiliations, historical beliefs and cultural ties have not been entirely severed and continue to persist.Additionally, solutions to health problems encountered throughout human history have been developed through observation of the surrounding environment and trial-and-error evaluation of natural resources. Within this context, folk medicine, particularly in Turkish culture, constitutes a widespread practice area encompassing herbal, animal-based, and spiritual applications. In İscehisar, these practices continue in the form of herbal remedies, ocak-based treatments, spiritual cleansing, and exorcism rituals.Moreover, resorting to these practices when modern medicine proves insufficient serves not only the purpose of physical healing but also provides psychological relief and fosters social solidarity. In conclusion, it has been determined that local beliefs and folk medicine practices in the region constitute a multi-layered cultural structure. In this respect, the study contributes to the field of the History of Religions. Nonetheless, documenting and critically analyzing the folk beliefs and folk medicine of İscehisar through interdisciplinary approaches is necessary for both academic and societal awareness.
Benzer Tezler
- Critical analysis of tensile strength determination methods
Başlık çevirisi yok
TÜRKER ZORLUBAŞ
Yüksek Lisans
İngilizce
1989
Maden Mühendisliği ve MadencilikOrta Doğu Teknik ÜniversitesiPROF. DR. A. GÜNHAN PAŞAMEHMETOĞLU
- Afyon-Döğer Kervansarayı'nın restitüsyonu ve restorasyonu
Restitution and restoration of Döğer Caravanserai in Afyon-Döğer
HAYATİ BİNLER
- Milli Mücadele döneminde Afyon ve havalisi (1919-1922).
Başlık çevirisi yok
AHMET ALTINTAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
1990
Türk İnkılap Tarihiİstanbul ÜniversitesiTürkiye Cumhuriyeti Tarihi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ALİ İHSAN GENCER
- Seydişehir-Hadim-Sandıklı yöresi kambriyen kayaçlarının asit kalıntısı mikrofaunası
Başlık çevirisi yok
TÜLİN ERDEM