Türkçe derslerinde türk mitolojisinin kullanımına ilişkin uygulamalı bir çalışma
A practical study on the use of Turkish mythology in Turkish lessons
- Tez No: 993702
- Danışmanlar: PROF. DR. VAFA SAVAŞKAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Artvin Çoruh Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türkçe ve Sosyal Bilimler Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Türkçe Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Mitler, toplumların varoluşu ve evreni anlamlandırma çabasının köklü ürünleri olarak ortak hafızada yer eden anlatılardır. Mitoloji ise bu anlatıların ortaya çıkışını, taşıdığı sembolik yapıyı ve kültürel işlevleri inceleyen bir bilim dalıdır. Bu tez, Türk mitolojisine ait algı ve sembollerin Türkçe derslerinde öğrencilerin dinleme/izleme, konuşma, okuma ve yazma olmak üzere dört temel dil becerisinin geliştirilmesine destek sağlayan bir yardımcı öge olarak kullanılmasının ortaokul düzeyindeki öğrenciler üzerindeki etkilerini incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma, nitel araştırma yaklaşımıyla durum çalışması deseni temel alınarak yürütülmüş; veri analizinde ise içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini 2024-2025 eğitim öğretim yılında Artvin ili, Murgul ilçesinde yer alan bir ortaokulun 5, 6, 7 ve 8. sınıflarında öğrenim gören 27 öğrenci oluşturmaktadır. Araştırma kapsamında öğrencilerin mitoloji ve Türk mitolojisi bilgisine yönelik ön algıları ve hâkimiyet düzeyleri yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla sorgulanmıştır. Bu ön görüşme, açık uçlu soru yapıları temel alınarak yürütülmüş; öğrencilerin dünya mitolojileri ve Türk mitolojik anlatılarına dair kavramsal aşinalıkları incelenmiştir. Bu inceleme doğrultusunda dünya mitolojisine yönelik hâkimiyetin öğrencilerde daha belirgin ve geniş bir yer tuttuğu, Türk mitolojik ögelerine dair bilgi düzeyinin ise görece daha sınırlı bir çerçevede kaldığı gözlemlenmiştir. Araştırma süreci boyunca gerçekleştirilen ders içi-dışı uygulamalar ve ölçme araçlarından elde edilen veriler, Türk mitolojik anlatı ve sembollerinin öğrencilerde bağlam kurmayı destekleyen bir anlam zemini oluşturma potansiyeline sahip olduğunu göstermektedir. Öğrenciler Türk mitolojik sembol ve bilgilerini merkeze alan sözlü-yazılı anlatı, yaratıcı metin ve tasarım üretimleri gerçekleştirmiştir. Bu üretimlerin Türkçe öğretimindeki anlamlandırma ve ifade inşa süreçleriyle ilişkilendirilebilir bir karşılık bulduğu görülmüştür. Çalışma sonunda yarı yapılandırılmış görüşme formu aynı açık uçlu sorular ile tekrar uygulanmış, öğrencilerde Türk mitoloji bilgisine ilişkin ilgi ve bilgi düzeylerinde akademik inceleme sınırları içinde değerlendirilebilir belirgin bir gelişim eğilimi gözlemlenmiştir. Gözlemlenen eğilimin öğrencilerin mitolojik içeriği derste ve gündelik yaşamın anlatı pratiklerinde ilişki kurabilir biçimde yeniden ifade edebilme ve kültürel çağrışım dağarcıklarına dâhil edebilme yönüyle Türkçe öğretim süreçlerine bütünleşik bir çerçeve sağlayabildiği değerlendirilmiştir. Bu çerçevenin öğrencilerin kültürel benlik ve aidiyet duygularında güçlü bir motivasyon kaynağı olarak karşılık bulabildiği tespit edilmiştir. Bu değerlendirme zemini Türk mitolojik çerçevenin ortaokul Türkçe öğretiminde bağlamı görünür kılan, öğrenci üretimlerinde yorumlanabilir karşılıklar oluşturan ve öğrenme-ifade süreçlerini çözümlemeye açan yöntemsel açıdan tutarlı bir inceleme zemini sunduğunu göstermesi bakımından tezin açıklayıcı bütünlüğünü güçlendiren bulgu çerçevesini desteklemiştir.
Özet (Çeviri)
Myths are foundational narratives that emerge from societies' efforts to comprehend existence and interpret the universe, gaining continuity within collective memory through intergenerational transmission. Mythology is the field of study that examines the origin of these narratives, their symbolic structures, and their cultural functions. This thesis aims to investigate the effects of using narratives and symbols from Turkish mythology as a contextual and pedagogical support framework to reinforce students' core language processes and creative outputs in Turkish language education, focusing on middle school learners. The research was carried out within a qualitative research approach, structured on a case study design and data were analyzed through content analysis methodology. The sample of the study consists of 27 students enrolled in grades 5, 6, 7 and 8 at a middle school located in Murgul district, Artvin province, during the 2024-2025 academic year. Within the scope of the thesis, students' prior knowledge and perceptions regarding mythology - with a particular focus on Turkish mythology -were examined through semi-structured interview forms. The interview process was based on open-ended, interpretive question formats allowing students to construct meaning and express associations rather than measuring direct factual recall. Findings obtained from classroom and extracurricular implementations indicate that Turkish mythological narratives and symbols provide a meaningful contextual foundation that can support students' narrative construction and expression processes in Turkish language education. Throughout the study, students produced oral and written narratives, creative texts, and visual design outputs centered on Turkish mythology. These outputs demonstrated that mythological symbols were not only adopted as teaching references supporting lesson context but were also reflected in students everyday communication and meaning-making practices, strengthening cultural awareness. Overall, the data patterns reveal that the Turkish mythological framework supported students' engagement, curiosity, and motivation while enhancing their ability to form culturally anchored meaning connections. These patterns suggest that Turkish mythology can be positioned as a supportive pedagogical source in Turkish language instruction, enabling students to integrate symbolic references into both lesson contexts and daily narrative practices.
Benzer Tezler
- Türk mitolojisindeki sembollerin ortaokul görsel sanatlar dersinde kullanılmasının kültürel miras öğrenme alanında bulunan kazanımlarla ilişkilendirilmesi
The correlation of utilizing symbols from Turkish Mythology in Middle school visual arts classes with the achievements found in the cultural heritage learning domain
AYBÜKE ERKAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimOndokuz Mayıs ÜniversitesiGüzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SELMA KARAAHMET BALCI
- Görsel sanatlar öğretmenlerinin derslerinde Türk mitolojisi ve Türk kozmolojisine yer vermeye yönelik tutumlarının değerlendirmesi
Visual arts teachers' courses to include Turkish mythology and Turkish cosmology assessment of attitudes towards
MERYEM KIVILCIM
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Eğitim ve ÖğretimMarmara ÜniversitesiGüzel Sanatlar Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TAYFUN AKKAYA
- Destanlarda afetler“Dede Korkut”üzerine bir çalışma
Disasters in epics: A study on“Dede Korkut”
MAHMUT MARAP
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Eğitim ve ÖğretimTrabzon ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYŞEGÜL ŞEYİHOĞLU
- Georges Dumèzil'in Üç İşlev Teorisinin Manas Destanı'na uygulanması
Başlık çevirisi yok
EDA GELGÖR
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Türk Dili ve Edebiyatıİstanbul Kültür ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUHARREM KAYA
- Klasik Türk edebiyatı metinlerinin sekizinci sınıf Türkçe derslerinde öğretilebilirliğinin incelenmesi: Doğa ve evren teması örneği
An investigation of the teachability of classical texts of Turkish literature in 8th grade Turkish courses: The sample of nature and universe
MUKİME GÜLEN CANLI
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
Eğitim ve ÖğretimAtatürk ÜniversitesiTürkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HALİL AHMET KIRKKILIÇ