Uzaktan algılama ve CBS yöntemleri ile Akgöl (Burdur) sedimanlarının hidromanyezit içeriğinin haritalanması
Mapping the hydromagnesite content of Akgöl (Burdur) sediments using remote sensing and GIS techniques
- Tez No: 993642
- Danışmanlar: PROF. DR. HULUSİ KARGI
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Jeoloji Mühendisliği, Geological Engineering
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Pamukkale Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Jeoloji Mühendisliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez çalışmasında, Türkiye'nin güneybatısında yer alan kurak kuşakta gelişmiş, hidrolik olarak kapalı bir göl havzası olan Akgöl' de göl tabanı sedimanlarından alınan 70 adet örnek X-Işını Floresans (XRF), X-Işını Difraksiyonu (XRD) ve spektroradyometre ile analiz edilmiştir. Akgöl havzasındaki mineralojik bileşimin uzaktan algılama (UA) temelli modellenmesi kapsamında, ASTER çok bantlı uydu görüntüleri ile bütünleştirilmiş; ArcGIS ortamında çoklu doğrusal regresyon ve Kriging enterpolasyon tekniklerinin birlikte uygulanmasıyla 13.293 piksel için mineral dağılım yüzeyleri oluşturulmuştur. Bu aşamada çoklu regresyon yöntemi ile Akgöl havzasındaki hidromanyezit (Mg₅(CO₃)₄(OH)₂4H₂O) haritası çıkartılmıştır. İkinci aşama olarak ASTER verilerinin mineral haritlamasında daha doğru sonuç verdiğini kanıtlamak için LandSAT-8 OLI, Sentinel-2A ve ASTER uydu görüntüleri kullanılarak kapsamlı bir makine öğrenmesi analizi gerçekleştirilmiştir. Çalışmada, sahadan elde edilen XRD ve XRF verileri referans alınmış; her üç uydu verisiyle Random Forest regresyon modelleri üretilerek başta hidromanyezit (Mg₅(CO₃)₄(OH)₂4H₂O), dolomit (CaMg(CO₃)₂), biyotit (K(Mg,Fe)3(Al,Fe)Si3O10(OH,F)2), klorit (Şamozit) ((Fe2+;Mg;Fe3+)5 Al(Si3Al)O10(OH;O)8), MgO, CaO, Al₂O₃, SiO₂ ve Fe₂O₃ olmak üzere çeşitli mineral ve oksitlerin raster verileri üretilmiştir. LandSAT-8 OLI geniş bant yapısı nedeniyle özellikle Fe-oksitler ve CaO için orta düzeyde başarı sağlarken, Sentinel-2A daha dar bant genişliği sayesinde Fe₂O₃ ve Al₂O₃ gibi oksitlerde daha yüksek ayrıştırma gücü göstermiştir. ASTER ise güçlü SWIR ve TIR bantları sayesinde hidromanyezit, MgO, dolomit ve klorit (Şamozit) gibi karbonat ve Mg/Fe-OH minerallerinin modellenmesinde diğer uydu görüntülerine nazaran daha başarılı sonuçlar vermiştir. Bu sonuçlar ışığında, oluşturulan mekânsal modelleme çıktıları, havza mineral dağılımlarının yorumlanabileceğini göstermektedir. Akgöl'ün jeomorfolojik ve hidrojeokimyasal yapısı, Salda ve Acıgöl gibi diğer endoreik evporitik sistemlerle yüksek düzeyde benzerlik göstermekte olup, çalışmada kullanılan yaklaşımın kurak ve yarı kurak ortamlarda yer alan benzer kapalı havzalara da metodolojik olarak aktarılabilir nitelikte olduğunu ortaya koymaktadır. Bu yönüyle çalışma, yalnızca bölgesel mineral potansiyelinin sınırlandırılmasına katkı sunmakla kalmayıp, aynı zamanda spektroskopik, jeokimyasal ve jeoistatistiksel veri kümelerinin bütüncül kullanımı üzerinden mineral araştırmalarında yöntemsel derinliği güçlendirmektedir.
Özet (Çeviri)
This thesis study analyzes 70 samples collected from the lake-bottom sediments of Akgöl, a hydraulically closed lake basin located in the arid zone of southwestern Türkiye, using X-Ray Fluorescence (XRF), X-Ray Diffraction (XRD), and a spectroradiometer. Within the scope of remote sensing–based modelling of the mineralogical composition of the Akgöl Basin, ASTER multispectral satellite images were integrated into the workflow, and mineral distribution surfaces for 13,293 pixels were produced by jointly applying multiple linear regression and Kriging interpolation techniques in the ArcGIS environment. At this stage, a hydromagnesite (Mg₅(CO₃)₄(OH)₂4H₂O) map of the Akgöl Basin was generated using the multiple regression method. As a second stage, in order to demonstrate that ASTER data provide more accurate results in mineral mapping, a comprehensive machine learning analysis was conducted using LandSAT-8 OLI, Sentinel-2A, and ASTER satellite images. In the study, XRD and XRF data obtained from the field were used as reference values, and Random Forest regression models were produced for all three satellite datasets to generate raster outputs of various minerals and oxides, including hydromagnesite (Mg₅(CO₃)₄(OH)₂4H₂O), dolomite (CaMg(CO₃)₂), biotite (K(Mg,Fe)3(Al,Fe)Si3O10(OH,F)2), chamosite ((Fe2+;Mg;Fe3+)5 Al(Si3Al)O10(OH;O)8), MgO, CaO, Al₂O₃, SiO₂, and Fe₂O₃. While LandSAT-8 OLI, due to its broad spectral bands, produced moderate levels of accuracy particularly for Fe-oxides and CaO, Sentinel-2A demonstrated higher discrimination power for oxides such as Fe₂O₃ and Al₂O₃ thanks to its narrower spectral bandwidth. ASTER, on the other hand, yielded more successful results in the modelling of carbonates and Mg/Fe-OH minerals such as hydromagnesite, MgO, dolomite, and chamosite due to its strong SWIR and TIR bands, when compared to the other satellite images. In light of these results, the spatial modelling outputs indicate that the mineral distributions within the basin can be reliably interpreted. The geomorphological and hydrogeochemical characteristics of Akgöl show a high degree of similarity to other endorheic evaporitic systems such as Salda and Acıgöl, and the approach used in this study demonstrates methodological transferability to similar closed basins located in arid and semi-arid environments. In this respect, the study not only contributes to constraining the regional mineral potential but also strengthens methodological depth in mineral research through the integrated use of spectroscopic, geochemical, and geostatistical datasets.
Benzer Tezler
- Landsat uydusu aracılığı ile elde edilen görüntülerin sınıflandırılmaları ve bunlara ilişkin bilgisayar programlarının hazırlanması
Başlık çevirisi yok
G. FERZAN KÜÇÜKA
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve KontrolEge ÜniversitesiBilgisayar Bilimleri ve Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HALİS PÜSKÜLCÜ
- Landsat uyduları aracılığı ile elde edilen görüntülerin işlenmesinde kontrast artırma tekniklerinin tanımı ve bu tekniklere ilişkin bilgisayar programlarının hazırlanması üzerine bir çalışma
Başlık çevirisi yok
BİLHAN TABAK
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve KontrolEge ÜniversitesiBilgisayar Bilimleri ve Mühendisliği Ana Bilim Dalı
- Development, design and realization of a television transposer test unit employing microprocessor for remote measurement and testing
Başlık çevirisi yok
HASAN HÜSEYİN TEZCAN
Yüksek Lisans
İngilizce
1987
Elektrik ve Elektronik MühendisliğiOrta Doğu Teknik ÜniversitesiPROF. DR. HALİL BENGİ
- Anizometrop ve monoküler afak olgularda binoküler tek görme
Başlık çevirisi yok
ZELAL ÖKTEN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
1986
Göz HastalıklarıTrakya ÜniversitesiGöz Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SAİT ERDA
- Peyami Safa'nın romanlarının yapı ve anlatım teknikleri bakımından incelenmesi
Başlık çevirisi yok
MEHMET TEKİN