Türkiye'de ilkokul öğrencileriyle gerçekleştirilen disiplinlerarası sanat temelli uygulamalara ilişkin lisansüstü tezlerin incelenmesi
An examination of graduate theses concerning interdisciplinary art-based practices implemented with primary school students in Turkey
- Tez No: 993494
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ EBRU SELÇİOĞLU DEMİRSÖZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Trakya Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel Eğitim Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Sınıf Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmanın amacı, Türkiye'de ilkokul öğrencileriyle gerçekleştirilen disiplinlerarası sanat temelli uygulamalara ilişkin lisansüstü tezleri sistematik olarak inceleyerek, bu alandaki araştırma eğilimlerini ve ortaya konulan bulguları bütüncül bir çerçevede ortaya koymaktır. Bu doğrultuda, YÖK Ulusal Tez Merkezi veri tabanında 2015–2025 yılları arasında yayımlanmış ve ilkokul düzeyinde disiplinlerarası sanat temelli uygulamaları konu alan 76 lisansüstü tez araştırma kapsamına alınmıştır. Araştırma, nitel araştırma desenlerinden doküman incelemesi yöntemiyle yürütülmüştür. İncelenen tezler; yayın yılı, üniversite, enstitü, anabilim dalı, araştırma yöntemi, örneklemi, veri toplama araçları, veri analiz teknikleri, bütünleştirilen dersler, kullanılan sanat temelli yaklaşımlar, elde edilen sonuçlar ve sunulan öneriler açısından kodlanmış; elde edilen veriler frekans ve yüzde dağılımlarıyla analiz edilmiştir. Elde edilen bulgular, Türkiye'de disiplinlerarası sanat temelli araştırmaların özellikle son yıllarda belirgin bir artış gösterdiğini; çalışmaların ağırlıklı olarak yüksek lisans düzeyinde yürütüldüğünü ve en fazla tez üretiminin Anadolu Üniversitesi bünyesinde gerçekleştirildiğini ortaya koymuştur. Çalışmaların yaratıcı drama, müzik ve görsel sanatlar temelli uygulamalara odaklandığı; özellikle yaratıcı dramanın öne çıkan sanat alanı olduğu belirlenmiştir. Uygulamaların en sık Türkçe, Sosyal Bilgiler ve Matematik dersiyle ilişkilendirildiği görülmüştür. Ayrıca tezlerin önemli bir kısmında nicel ve karma yöntemlerin tercih edildiği; başarı testleri, tutum ölçekleri, rubrikler ve görüşme formlarının yaygın veri toplama aracı olarak kullanıldığı ortaya konmuştur. Tezlerde raporlanan sonuçlar, disiplinlerarası sanat temelli uygulamaların öğrencilerin akademik başarı, derse yönelik tutum, motivasyon, kalıcılık ve çeşitli beceri alanları üzerinde büyük ölçüde anlamlı ve olumlu etkiler oluşturduğunu göstermektedir. Bunun yanı sıra bu yaklaşımların, öğrenme sürecini daha bütüncül hâle getirdiğine yönelik bulgulara ulaşılmıştır. Araştırma sonuçları, disiplinlerarası sanat temelli yaklaşımların ilkokul düzeyinde etkili bir öğretim alternatifi sunduğunu ortaya koymaktadır. Bu doğrultuda, öğretim süreçlerinde sanat temelli ve disiplinlerarası etkinliklerin daha yaygın ve planlı biçimde kullanılması, öğretmen eğitiminde bu yaklaşımlara daha fazla yer verilmesi ve öğretim programlarının sanatla bütünleştirilmiş bir yapıya dönüştürülmesi önerilmektedir. Ayrıca gelecekte yapılacak araştırmalarda farklı sınıf düzeylerini, sanat alanlarını ve dersleri kapsayan, performans temelli ölçme araçlarıyla desteklenen disiplinlerarası çalışmaların artırılması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
Özet (Çeviri)
The aim of this study is to systematically examine graduate theses on interdisciplinary arts-based practices conducted with primary school students in Türkiye and to present the research trends and reported findings in this field within a holistic framework. In this context, 76 graduate theses published between 2015 and 2025 in the YÖK National Thesis Database and focusing on interdisciplinary arts-based practices at the primary school level were included in the scope of the study. The research was conducted using the document analysis method within a qualitative research approach. The reviewed theses were coded in terms of publication year, university, institute, department, research method, sample size, data collection tools, data analysis techniques, integrated subjects, arts-based approaches used, reported results, and recommendations; the data obtained were analyzed using frequency and percentage distributions. The findings indicate that interdisciplinary arts-based research in Türkiye has shown a marked increase in recent years; that most of the studies were conducted at the master's level; and that the highest number of theses was produced at Anadolu University. The studies were found to focus mainly on creative drama, music, and visual arts-based practices, with creative drama emerging as the most prominent arts domain. The applications were most frequently integrated with Turkish language, Social Studies, and Mathematics courses. In addition, a large proportion of the theses employed quantitative and mixed-methods designs, and achievement tests, attitude scales, rubrics, and interview forms were commonly used as data collection tools. The results reported in the theses demonstrate that interdisciplinary arts-based practices have significant and positive effects on students' academic achievement, attitudes toward the course, motivation, retention, and various skill domains. Furthermore, evidence was found that these approaches contribute to making the learning process more holistic. Overall, the research results indicate that interdisciplinary arts-based approaches offer an effective instructional alternative at the primary school level. Accordingly, it is recommended that arts-based and interdisciplinary activities be used more widely and systematically in instructional processes, that greater emphasis be placed on these approaches in teacher education, and that curricula be transformed into structures integrated with the arts. Moreover, future research should expand interdisciplinary studies that include different grade levels, arts domains, and subject areas and that are supported by performance-based assessment tools.
Benzer Tezler
- Matematik öğretmenlerinin 5. sınıf düzeyinde kullandıkları problem çözme stratejileri ve karşılaştıkları zorluklar
Mathematics teachers' problem solving strategies and the difficulties they encounter in fifth grade
ÖNDER EĞERCİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Eğitim ve ÖğretimSakarya ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ NURAY ÇALIŞKAN DEDEOĞLU
- İlköğretim Türkçe dersi (6-7-8. sınıflar) öğretim programında yer alan temel becerilerin kazandırılmasında çocuk edebiyatı ürünlerinin etkisi(21. yüzyıl örneklemi)
The effect of works in children literature on the realization of basic skills studied in primary school Turkish language courses (6th-7th-8th grades) of the ministry of national education (The sample of 21st century)
MÜZEYYEN ALTUNBAY
Doktora
Türkçe
2015
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiTürkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GIYASETTİN AYTAŞ
- Ortaokul 6. sınıf öğrencilerinin kariyer seçiminde STEM mesleklerine yönelmelerine okul dışı (Informal) öğrenme ortamlarının etkililiğinin araştırılması
Investigation of the effectiveness of out-of-school (informal) learning environments on the orientation of secondary school 6th grade students to STEM professions in career choice
SELDA TOPAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Eğitim ve ÖğretimEskişehir Osmangazi Üniversitesiİlköğretim Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SAADET DENİZ KORKMAZ
- Türkiye ve Fransa`da sınıf öğretmeni yetiştiren kurum programlarının karşılaştırılması
The comparison of curricula of elementary education teacher training schools in Turkey and France
ERİMAN TOPBAŞ
Doktora
Türkçe
2001
Eğitim ve ÖğretimAbant İzzet Baysal ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF.DR. ALİ GÜLER
- Erken yaşta İngilizce konuşma becerisi öğretimi ve öğrenme: Bir karma desen araştırması
Teaching and learning English speaking skills at early ages: A mixed design study
GÖZDE AKDENİZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Eğitim ve ÖğretimHacettepe ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SEVİNÇ GELMEZ BURAKGAZİ