Van Gölü kıyı jeomorfolojisi
Van Lake coastal geomorphology
- Tez No: 993232
- Danışmanlar: PROF. DR. MUSTAFA TANER ŞENGÜN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Coğrafya, Geography
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Fırat Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Coğrafya Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Fiziki Coğrafya Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Türkiye'nin en büyük gölü olan Van Gölü'nün kıyı morfolojisi, bölgeyi karakterize eden karmaşık jeolojik yapı, yoğun tektonik süreçler ve paleoklimatik etkenlerin kontrolü altında gelişen dinamikleri nedeniyle büyük bir öneme sahiptir. Bugüne dek Van Gölü kıyılarının jeomorfolojik özelliklerini bütüncül bir yaklaşımla ele alan kapsamlı bir akademik çalışmaya rastlanılmamıştır. Bu eksiklik, bölgenin morfodinamik süreçlerinin, kıyı evriminin ve insan-çevre etkileşiminin tam olarak anlaşılmasını zorlaştırmaktadır. Bu araştırma, söz konusu çerçevede Van Gölü kıyılarının jeomorfolojik yapısını sistematik biçimde incelemeyi amaçlamıştır. Araştırma sürecinde, farklı yıl ve mevsimlerde gerçekleştirilen kapsamlı saha çalışmaları, detaylı bir literatür taraması ile büro çalışmaları bünyesinde birleştirilmiştir. Bu metodolojik yaklaşımla Van Gölü kıyılarına ait birçok jeomorfolojik oluşum haritalandırılmış, oluşum süreçlerine yönelik değerlendirmeler yapılmış ve her bir jeomorfolojik birim görsel olarak kayıt altına alınmıştır. Çalışmanın bulguları, Van Gölü kıyılarının oluşumunda karmaşık ve çok aşamalı jeomorfolojik süreçlerin belirleyici olduğunu göstermektedir. Kıyı çizgisinin evriminde, dönemsel olarak tektonizmanın baskın süreç olduğu, bazı dönemlerde ise klimatik faktörlerin öne çıktığı belirlenmiştir. Yaklaşık 575 km uzunluğa sahip Van Gölü kıyılarının, alçak kıyı olarak nitelendirilen bölümleri daha çok akarsu ve derelerin şekillendirici etkisi altındadır. Bu kesimler Yam, Göründü, Van, Karasu ve Zilan Lagünü gibi önemli sulak alanları barındırmakta olup bölgeye özgü endemik canlı türleri için yaşam alanı sunarak Van Gölü kıyılarını ulusal düzeyde önemli bir biyolojik rezervuar alanı yapmaktadır. Van Gölü kıyılarının yaklaşık 230 km'lik kısmı, plaj turizmi açısından yüksek potansiyele sahiptir. Bölgenin değişen sosyoekonomik koşulları bağlamında, bu potansiyelin Van Gölü'nü sadece ulusal düzeyde değil, aynı zamanda sınır komşuları için de önemli bir cazibe merkezine dönüştüreceği öngörülmektedir. Ancak bu durum, kontrolsüz insan baskısıyla (antropojenik etkiler) birleştiğinde, jeolojik veya jeomorfolojik miras özelliğine sahip doğal oluşumların tahrip olma riskini ortaya çıkarmaktadır. Çalışma kapsamında, bu antropojenik etkilere bağlı oluşan değişimler, Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) tabanlı haritalar ve görsel materyallerle desteklenerek bilimsel olarak belgelendirilmiştir. Ayrıca, kıyıya yakın doğal tehlike kaynakları (sel, taşkınlar, heyelanlar, depremler) ve antropojenik tehlikeler (hava ve su kirliliği gibi) derinlemesine irdelenmiş, kıyı çizgisindeki zamansal değişimler ve bu değişimlerin oluşturacağı potansiyel tehlike ve riskler tartışılmıştır. Bu araştırmanın orijinal çıktılarından biri, antropojenik baskı altındaki jeomorfolojik miras niteliğindeki doğal oluşumların lokasyonlarının hassasiyetle belirlenmesi ve haritalanarak kayıt altına alınmasıdır. Bu çıktı, kıyı ve kıyı kullanımı ile ilgili gerek planlama gerekse koruma amaçlı gerçekleştirilecek bilimsel çalışmalar için güvenilir bir kaynak oluşturacaktır. Çalışmanın sonuçlarının kıyı alanlarında yerleşme uygunluk analizlerine, doğa kökenli tehlike kaynaklarının değerlendirilmesine ve sürdürülebilir kıyı yönetimi yaklaşımlarının geliştirilmesine bilimsel katkı sunması beklenmektedir. Ayrıca Van Gölü kıyılarının sahip olduğu morfolojik çeşitliliğin ortaya konulmasıyla bölgeye ait coğrafi çalışmalara katkı sunularak toplumsal farkındalığın artırılması hedeflenmektedir.
Özet (Çeviri)
The coastal morphology of Lake Van, Turkey's largest lake, is of great importance due to its complex geological structure, intense tectonic processes, and dynamics influenced by paleoclimatic factors that characterize the region. To date, a comprehensive academic study addressing the geomorphological features of Lake Van's shores with a holistic approach has not been found. This deficiency makes it difficult to fully understand the morphodynamic processes, coastal evolution, and human-environment interaction of the region. This research aims to systematically examine the geomorphological structure of Lake Van's shores within this framework. In the research process, extensive field studies conducted in different years and seasons were combined with a detailed literature review and office work. With this methodological approach, many geomorphological formations of Lake Van's shores were mapped, evaluations were made regarding their formation processes, and each geomorphological unit was visually recorded. The findings of the study show that complex and multi-stage geomorphological processes are decisive in the formation of Lake Van's shores. It was determined that tectonism was the dominant process in the evolution of the coastline during certain periods, while climatic factors came to the fore in others. The sections of the approximately 575 km long Van Lake shoreline, which are classified as low-lying shores, are mostly shaped by rivers and streams. These sections contain important wetlands such as Yam, Göründü, Van, Karasu, and Zilan Lagoon, providing a habitat for endemic species unique to the region and making the shores of Lake Van a nationally important biological reservoir area. Approximately 230 km of the shores of Lake Van have high potential for beach tourism. In the context of the region's changing socioeconomic conditions, this potential is expected to transform Lake Van into an important attraction not only at the national level but also for its neighbors. However, when combined with uncontrolled human pressure (anthropogenic impacts), this situation raises the risk of destruction of natural formations with geological or geomorphological heritage characteristics as a current observation. Within the scope of the study, the changes caused by these anthropogenic impacts have been scientifically documented with the support of Geographic Information Systems (GIS)-based maps and visual materials. Furthermore, natural hazards near the coast (floods, landslides, earthquakes) and anthropogenic hazards (such as air and water pollution) have been examined in depth, and temporal changes in the coastline and the potential hazards and risks these changes may pose have been discussed. One of the original outputs of this research is the precise determination and mapping of the locations of natural formations that constitute geomorphological heritage under anthropogenic pressure. This output will form a reliable basis for scientific studies to be carried out for both planning and protection purposes related to the coast and coastal use. The results of the study are expected to contribute scientifically to settlement suitability analyses in coastal areas, the assessment of natural hazard sources, and the development of sustainable coastal management approaches. Furthermore, by revealing the morphological diversity of the Van Lake coastline, the study aims to contribute to geographical studies of the region and increase social awareness.
Benzer Tezler
- Van Gölü seviye değişimleri ve kıyılar üzerindeki etkileri
Van Lake level changes and the effects of these changes on the coasts
FUNDA ALTAN AYDIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
CoğrafyaYüzüncü Yıl ÜniversitesiCoğrafya Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALİ FUAT DOĞU
- Karasu Vadisi'ndeki (Van Gölü Doğusu) geç kuvaterner yaşlı akarsu ve göl çökellerinin sedimantolojisi, jeomorfolojisi ve yapısal özelliklerinin incelenmesi
Investigation of sedimentologic, geomorphologic, and structural features of late quaternary fluvial and lacustrine deposits in Karasu Valley (East of Lake Van)
CANSU OKULDAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
Jeoloji MühendisliğiYüzüncü Yıl ÜniversitesiGenel Jeoloji Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. SERKAN ÜNER
- Van Gölü Güneydoğu kıyılarında Gevaş ile Deveboynu yarımadası arası kıyı kesiminde antropojen faaliyetlerin rölyefe etkisi
The effect of anthropological events to relief happenning on the southeast coast of Van Lake ,Gevas and the Deveboynu peninsula
ADNAN ALKAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2008
CoğrafyaYüzüncü Yıl ÜniversitesiCoğrafya Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALİ FUAT DOĞU
- Van Gölü ve çevresi (Van-Edremit) kıyı şeridi toprak numunelerinden streptomyces bakterilerinin izalasyonu ve teşhisi
The isolation and identification of streptomyces species from soil samples colected from the shore line (Van-Edremit) of Van lake
GÜL GÜRAY
Yüksek Lisans
Türkçe
2006
BiyolojiYüzüncü Yıl ÜniversitesiBiyoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. EKREM ATALAN
- Van gölü kıyı şeridi boyunca notonecta viridis (Hemiptera: Notonectidae) ve chironomid türlerinin popülasyon değişimi ve gösterge değerleri
Population change and indication values of notonecta viridis (Hemiptera: Notonectidae) and chironomidae along lake Van coastline
HALİL DİLMEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2013
Su ÜrünleriYüzüncü Yıl ÜniversitesiBitki Koruma Ana Bilim Dalı
PROF. DR. M.SALİH ÖZGÖKÇE