Anadolu Beylikleri'nde zaviyeler çevresinde oluşan ilmî ve kültürel hayat
Scientific and cultural life formed around zawiyas in the Anatolian Beyliks
- Tez No: 993169
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ İSMAİL TURAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Tarih, History
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tarih Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Tarih boyunca zaviyeler; toplumların sosyal, kültürel, dinî ve ekonomik yapılarının şekillenmesinde önemli bir rol oynamıştır. Bu kurumlar, yalnızca dinî hayatın merkezlerinden biri olmakla kalmamış aynı zamanda ilmî faaliyetlerin, sosyal dayanışmanın ve kültürel etkileşimin de odağında yer almıştır. Anadolu'nun Türkleşmesi ve İslamlaşması sürecinde zaviyeler, hem göçebe unsurların yerleşik hayata geçişini kolaylaştırmış hem de dinî, sosyal ve kültürel bütünleşmeye katkı sağlayarak etkili olmuştur. Zaviyelerin tarihsel gelişimi, kökeni ve farklı coğrafyalardaki benzer yapılarla olan ilişkileri ele alınmış; ardından Türkiye Selçuklu Devleti sonrasında Anadolu'da ortaya çıkan Eratna Devleti, Kadı Burhâneddîn Ahmed Devleti, Candaroğulları ve Çobanoğulları Beylikleri sınırları içinde faaliyet gösteren bazı zaviyeler incelenmiştir. Bu çerçevede zaviyelerin kuruluş amaçları, yürüttükleri faaliyetler ve toplumsal düzene katkıları değerlendirilmiş; dönemin sosyal yapısı, ilmî faaliyetleri ve zaviyelerin eğitim fonksiyonları üzerinde durulmuştur. Kaynaklar ve örnekler ışığında zaviyelerin çevrelerine sağladığı katkılar ortaya konulmaya çalışılmıştır. Zaviyelerin Anadolu'nun çeşitli bölgelerinde sadece dinî değil; çok yönlü işlevleriyle toplumun bütün katmanlarına dokunan, beyliklerin gelişmesine katkı sağlayan ve kalıcı izler bırakan kurumlar olduğu tespit edilmiştir.
Özet (Çeviri)
Throughout history, zawiyas have played an important role in shaping the social, cultural, religious and economic structures of societies. These institutions were not only among the centers of religious life but also stood at the heart of scholarly activites, social solidarity and cultural interaction. During the process of the Turkification and Islamization of Anatolia, zawiyas both facilitated the transition of nomadic groups to a settled life and contributed to religious, social and cultural integration. The historical development, origins and connections of zawiyas with similar institutions in different geographies have been examined; subsequently, several zawiyas operating within the borders of the principalities of Eratna, Kadı Burhâneddîn Ahmed, Candaroğulları and the Çobanoğulları, which emerged in Anatolia after the Selçuk Sultanate of Rum, have been analyzed. Within this framework, the founding purposes of the zawiyas, the activities they carried out and their contributions to social order have been evaluated; particular emphasis has been placed on the social structure of the period, scholarly activities, and educational functions of the zawiyas. In light of sources and examples, efforts have been made to reveal the contributions of zawiyas to their surrounding environment.It has been determined that zawiyas, with their multifaceted functions, were not only religious institutions but also ones that touched all layers of society, contributed to the development, of the principalities and left lasting impacts across various regions of Anatolia.
Benzer Tezler
- XIV - XVI. yüzyıldaki Dulkadiroğulları Beyliğindeki kültürel ve mimari unsurlar
Cultural and architectural factors in the principalities of Dulkadiroğulları at 14th – 16th century
MEHİBE ŞAHBAZ
- Anadolu Türk beylikleri'nde ilmi hayat (14. yüzyıl)
Scholary life in Anatolian Turkish principalities (14thcentury)
EMİNE KIRCA
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Tarihİstanbul Topkapı ÜniversitesiTarih Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ KERİM KÖKSAL KAYA
- Eyalet-i Rum'da zaviyeler (15. ve 16. yüzyıllar)
Zawiyas in the province of Rum (15th and 16th centuries)
GÜLAY BELEN
- Doğu Anadolu Türk Devletleri'nde eğitim ve eğitim müesseseleri
Educational and instructional institutes in Turkish states in East Anatolia
HAVVA GÖNÜLER
Yüksek Lisans
Türkçe
2005
TarihSelçuk Üniversitesiİlköğretim Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. YAŞAR BEDİRHAN