Yönetici hemşirelerde bilinçli farkındalık programının bireysel ve örgütsel sonuçlara etkisinin incelenmesi
Effects of mindfulness-based program on individual andorganizational outcomes of manager nurses
- Tez No: 992109
- Danışmanlar: DOÇ. DR. HANDAN ALAN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Hemşirelik, Sağlık Kurumları Yönetimi, Sağlık Yönetimi, Nursing, Health Care Management, Healthcare Management
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Hemşirelikte Yönetim Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Hemşirelikte Yönetim Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, alt düzey yönetici hemşirelere uygulanan“Bilinçli Farkındalık Programının”bireysel ve örgütsel sonuçlar üzerindeki etkilerini incelemek amacıyla gerçekleştirildi. Randomize kontrollü, ön test-son test girişim ve karşılaştırma gruplu araştırma, 23 Ekim 2023 ve 12 Haziran 2024 tarihleri arasında gerçekleştirildi. Araştırmanın evreni İstanbul'daki bir vakıf üniversitesi ve bir kamu hastanesinde alt düzey yönetici olarak görev yapan hemşireler (N=45) ve bu yönetici hemşirelerin astı olarak çalışan hemşireler (N:754) şeklinde iki ayrı çalışma grubundan oluştu. Örnekleme dahil edilme kriterlerini karşılayan toplam 41 yönetici hemşire ilk örneklemi oluşturdu (n=41). İkinci çalışma grubu olan hemşire örnekleminin yeterliliğinin belirlenmesinde G*Power (3.1.9.7) programı ile güç analizi gerçekleştirildi. Veri toplama öncesinde, yönetici hemşireler katılımcı randomizasyon listesi doğrultusunda girişim ve karşılaştırma grubuna atandı. Girişim (n=21) ve karşılaştırma (n=20) grubunda yer alan her yönetici hemşirenin astı konumunda çalışan hemşireler arasından rastgele olarak belirlenen 265 hemşire (ngirişim=135, nkarşılaştırma=130) örnekleme alındı. Girişim ve karşılaştırma grubundaki yönetici hemşirelerden veriler“Tanıtıcı Bilgi Formu”,“Bilinçli Farkındalık Ölçeği_BİFÖ”,“İşten Ayrılma Niyeti Ölçeği”,“Minnesota İş Doyum Ölçeği”,“Maslach Tükenmişlik Ölçeği”,“İş Performansı (Görev/Bağlamsal Performans) Ölçeği”ve“Rahim Örgütsel Çatışma Envanteri-2_ROCI II”kullanılarak toplandı. Hemşirelerde ise“Tanıtıcı Bilgi Formu”,“İşten Ayrılma Niyeti Ölçeği”ve“Liderlik Davranış Ölçeği”kullanıldı. Öntest verilerinin toplanmasının ardından,“Bilinçli Farkındalık Programı”14 Aralık 2023 ve 8 Şubat 2024 tarihleri arasında online olarak gerçekleştirildi. Eğitim sonrası ve 3. ay verileri aynı formlar ile toplandı. Verilerin analizi tanımlayıcı istatistikler, Ki-Kare testi, Continuity Correction ve Fisher's Exact Test, bağımsız örneklem t testi, varyans analizi (ANOVA) ve Bonferroni Post-Hoc testi ile Statistical Package for the Social Sciences (SPSS 26) paket programında yapıldı. Yapılan analizler sonucunda, girişim grubundaki yönetici hemşirelerin program sonrasında ve 3. ay döneminde bilinçli farkındalık, iş doyumu, tükenmişlik alt boyutlarından kişisel başarı, iş performansı, çatışma yaklaşımlarından tümleştirme puan ortalamalarının karşılaştırma grubuna göre istatiksel açıdan anlamlı bir şekilde arttığı bulundu. Girişim grubunun program sonrasında ve 3. ay döneminde işten ayrılma niyeti, tükenmişlik alt boyutlarından duygusal tükenme ve duyarsızlaşma, çatışma yaklaşımlarından ödün verme ve kaçınma alt boyut puan ortalamalarının karşılaştırma grubuna göre istatiksel açıdan anlamlı bir şekilde azaldığı saptandı. Girişim grubunun program sonrasında ve 3. ay değerlendirmesinde karşılaştırma grubuna göre çatışma yaklaşımlarından hükmetme ve uzlaşma alt boyut puan ortalamalarında anlamlı bir fark bulunmadı. Girişim grubunda tüm değişkenlerde program öncesi, sonrası ve 3. ay ölçümü arasında istatiksel olarak anlamlı bir fark saptandı. Girişim grubundaki yönetici hemşirelerin astı olan hemşirelerde program sonrasında ve 3. ay döneminde işten ayrılma niyeti puan ortalamalarının karşılaştırma grubundakilerine göre istatiksel olarak anlamlı düzeyde azaldığı görüldü. Girişim grubundaki hemşirelerde program sonrasında ve 3. ay döneminde yöneticilerinde algıladıkları iş gören odaklı, görev odaklı ve değişim odaklı liderlik puan ortalamalarının karşılaştırma grubuna göre istatiksel açıdan anlamlı derecede arttığı sonucuna ulaşıldı. Bu araştırma kapsamında uygulanan bilinçli farkındalık programının yönetici hemşireler için bireysel ve örgütsel olumlu sonuçları nedeni ile uygulanabilir ve etkili bir müdahale olduğu görüldü. Gelecek araştırmalarda bilinçli farkındalık programlarının uzun vadeli sonuçlarının ve maliyet etkinliğinin araştırılması önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
This study was conducted to analyze the effects of a“Mindfulness-Based Program”on the individual and organizational outcomes of nurse managers. This randomized controlled pre-test/post-test experimental and controlled-group study was carried out between October 23, 2023, and June 12, 2024. The research included two separate working groups: nurse managers (N = 45) and the subordinates of these nurse managers (N = 754) working at a private university hospital and a government hospital in Istanbul. The first sampling group consisted of nurse managers (n= 41) who met the inclusion criteria and volunteered to participate. The second working group consisted of subordinates of these nurse managers. The sampling power analysis for the subordinate group was performed using the G*Power (3.1.9.7) program. Before data collection, nurse managers were assigned to the experimental and control groups according to a randomized list. Subordinates of these nurse managers were also randomly placed into experimental (n= 21) and control (n= 20) groups. A total of 265 nurses (nexperimental = 135, ncontrol= 130) were selected and accepted as the sample. Data were collected using the following instruments for both experimental and control group nurse managers:“Introductory Information Form”,“Mindful Attention Awareness Scale”,“Turnover Intention Scale”,“Minnesota Job Satisfaction Questionnaire”,“Maslach Burnout Inventory”,“Job Performance Scale”, and“Rahim Organizational Conflict Inventory-II”. Among nurses, the“Introductory Information Form”,“Turnover Intention Scale”, and“The Leadership Behaviour Questionnaire”were used. After pre-test data collection, the“Mindfulness-Based Program”was delivered virtually between December 14, 2023, and February 8, 2024. Post-intervention and 3-month follow-up data were collected using the same instruments. In data analysis, descriptive statistics, chi-square test, Continuity Correction and Fisher's Exact Test, independent samples t-test, analysis of variance (ANOVA), and Bonferroni post-hoc tests were performed using the Statistical Package for Social Sciences (SPSS 26). According to the analysis results, nurse managers in the experimental group demonstrated statistically significant increases in mindful attention awareness, personal accomplishment (as a sub-dimension of burnout), work performance, and integrating conflict management scores after the program and at the 3-month follow-up compared with the control group. The experimental group also showed statistically significant decreases in turnover intention and the burnout sub-dimensions of emotional exhaustion and depersonalization, as well as in obliging and avoiding conflict approaches, both after the program and at the 3-month follow-up. No significant differences were found between the experimental and control groups in dominating and compromising sub-dimensions of conflict resolution approaches at either the post-program or 3-month evaluation. Within the experimental group, statistically significant differences were found among pre-program, post-program, and 3-month measurements across all variables. Among subordinate nurses, turnover intention scores were statistically significantly lower in the experimental group after the program and at 3 months than in the control group. Additionally, employee-oriented, structure-oriented, and change-oriented leadership scores were statistically significantly higher in the experimental group in both the post-program and 3-month evaluations. This research demonstrated that the implemented mindfulness program was a practicable and effective intervention for nurse managers, producing positive individual and organizational outcomes. Future research is recommended to examine the long-term effects and cost-effectiveness of mindfulness programs.
Benzer Tezler
- Bilinçli-farkındalık temelli stres azaltma programının hemşirelik öğrencilerinin stres düzeyi ve duygu düzenlemesine etkisi
The effect of mindfulness based stress reduction programme onthe stress level and emotion regulation of nursing students
ECE ALAGÖZ
Doktora
Türkçe
2022
Psikiyatriİstanbul Üniversitesi-CerrahpaşaRuh Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FATMA YASEMİN KUTLU
- Sağlığın geliştirilmesi kapsamında farkındalık becerisinin sağlık çalışanlarında psikolojik risk faktörlerine göre incelenmesi, MIHP: sağlık uzmanları için farkındalığa dayalı müdahale programının uygulanması
Examination of awareness skills in health improvement according to psychological risk factors in healthcare professionals, MIHP: implementation of mindfulness-based intervention program for health professionals
CEREN CANAN ŞAHİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
İletişim BilimleriGiresun ÜniversitesiHalkla İlişkiler ve Tanıtım Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NECDET EKİNCİ
- Bilinçli farkındalık temelli bilgilendirici yaklaşımların hemodiyaliz hastalarında stresi azaltmaya ve semptomları yönetmeye etkisi
The effect of conscious mindfulness-based informative approaches on reducing stress and managing symptoms in hemodialysis patients
GÖNÜL AKBULUT
- Bilinçli farkındalık temelli stres azaltma girişiminin çocuk hemşirelerinin psikolojik dayanıklılığı üzerine etkisi
Effect of mindfulness-based stres reduction intervention on psychological resilience of child nurses
TÜLÜN LİMAN
Doktora
Türkçe
2021
Hemşirelikİstanbul Üniversitesi-CerrahpaşaRuh Sağlığı ve Psikiyatri Hemşireliği Ana Bilim Dalı
PROF. HÜLYA BİLGİN
- Yeni mezun hemşirelerin göreve başladıklarında mesleğe hazır olma durumlarının değerlendirilmesi
Evaluation of the professional readiness of newly graduated nurses at the beginning of their clinical practice
YEŞİM SERBES
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Eğitim ve ÖğretimKocaeli ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ İSMET ŞAHİN