Hipertansiyon tanılı hastaların kan basıncı farkındalığı ve içgörü düzeylerinin belirlenmesi ve ilaç uyumu ile ilişkisinin değerlendirilmesi
Determining blood pressure awareness and levels of insight in patients diagnosed with hypertension and evaluating the relationship with medication adherence
- Tez No: 992071
- Danışmanlar: DOÇ. DR. FUNDA GÖKGÖZ DURMAZ
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: hipertansiyon, kan basıncı farkındalığı, içgörü, ilaç uyumu, birinci basamak, hypertension, blood pressure awareness, insight, medication adherence, primary care
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
- Enstitü: Konya Şehir Hastanesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Aile Hekimliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu çalışma, hipertansiyon tanılı hastaların kan basıncı farkındalığı ve içgörü düzeylerinin belirlenmesi ve bunların ilaç uyumu ile ilişkisinin değerlendirilmesi amacıyla yapılmıştır. Gereç ve Yöntem: Kesitsel tanımlayıcı nitelikteki bu çalışma, 18 yaş ve üzerindeki, araştırmaya katılmayı kabul eden, onamı alınmış, toplam 348 hipertansiyon hastası ile yürütülmüştür. Katılımcılarla yüz yüze görüşülerek sosyodemografik özelliklere (yaş, cinsiyet, medeni durum, eğitim düzeyi, sigara ve alkol kullanımı vb.) ve klinik özelliklere (hipertansiyon tanı süresi, tedavi yaklaşımı, ek hastalık varlığı) ilişkin bilgiler toplanmıştır. Ayrıca hipertansiyon izlemleri kapsamında kaydedilen LDL (Low Density Lipoprotein), HDL (High Density Lipoprotein), total kolesterol, trigliserid, açlık kan şekeri ve HbA1c (Hemoglobin A1c) değerleri araştırma formuna işlenmiştir. Hastaların boy, kilo ve bel çevresi ölçümleri standart yöntemlerle yapılmıştır. Elde edilen veriler doğrultusunda SCORE kardiyovasküler risk düzeyi hesaplanmış ve metabolik sendrom varlığı değerlendirilmiştir. Katılımcılara Modifiye Morisky İlaç Uyumu Ölçeği ile Kan Basıncı Farkındalığı ve İçgörü Ölçeği uygulanmış; ölçek puanlamaları ilgili kılavuzlara göre gerçekleştirilmiştir. Tanımlayıcı istatistikler kapsamında kategorik değişkenler sayı ve yüzde ile; sürekli değişkenler ise ortalama, standart sapma, ortanca, minimum ve maksimum değerler kullanılarak sunulmuştur. Tüm analizler SPSS 27.0 paket programı kullanılarak yapılmıştır. Bulgular: Katılımcıların %53,4'ü kadın (n=186) olup yaş ortalaması 59,89±9,28 yıldır. Hastaların VKİ ortalaması 31,68±5,82'dir. %42,5'inde metabolik sendrom (n=148), %74,4'ünde en az bir ek hastalık (n=259) mevcuttur. SCORE2'ye göre bireylerin %73,3'ü (n=255) yüksek/çok yüksek risk grubundadır. Ortalama KFİÖ (Kan Basıncı Farkındalık ve İçgörü Ölçeği) puanı 6,46±1,52 olup farkındalığın orta–iyi düzeyde olduğu görülmüştür. MMÖ-motivasyon puanı (Modifiye Morisky Ölçeği–Motivasyon Alt Ölçeği) katılımcıların %59,5'inde, MMÖ-bilgi puanı (Modifiye Morisky Ölçeği–Bilgi Alt Ölçeği) ise %65,5'inde yüksek bulunmuştur. KFİÖ ve MMÖ puanları arasında anlamlı ilişki saptanmamıştır (p>0,05). Hastaların %48,6'sı ilacını zaman zaman unuttuğunu (n=169), %37,4'ü iyi hissettiğinde (n=130), %32,8'i kötü hissettiğinde (n=114) ilacı bıraktığını belirtmiştir. Asemptomatik hastaların KFİÖ puanı (6,82±1,48), semptomu olanlara göre (6,09±1,49) anlamlı olarak daha yüksektir (p<0,05). Buna karşın semptomu olan kişilerin MMÖ-bilgi puanları daha yüksektir (p<0,05). Geliri giderinden az olan hastalarda MMÖ-bilgi puanı belirgin düşük bulunmuştur (p<0,01).“Diğer ek hastalık”varlığı bilgi düzeyini olumsuz etkilemiştir (p<0,05). Koroner arter hastalığı, diyabet ve dislipidemi varlığı farkındalık düzeyini artırmıştır (p<0,05). Sistolik ve diyastolik kan basıncı yükseldikçe farkındalık puanlarının arttığı görülmüştür (p<0,05). Tanı süresi uzadıkça SCORE2 risk düzeyi artmış (p<0,01), farkındalık düzeyi artmış ancak ilaç uyumu açısından motivasyonda artış saptanmamış bilgi düzeyinde ise zayıf ancak negatif yönlü ilişki görülmüştür. Egzersiz yapmayan hastaların farkındalık puanları egzersiz yapanlardan daha yüksek bulunmuştur (p<0,05); ancak bu fark davranışa yansımamıştır. Sonuç: Hipertansiyon hastalarında farkındalık–içgörü düzeyi ile ilaç uyumu arasında ilişki bulunmamıştır. Farkındalığın orta–iyi düzeyde olmasına rağmen ilaç uyumu istenen düzeyde değildir. Semptom algısı, gelir düzeyi ve ek hastalıklar farkındalık ve ilaç bilgisi üzerinde belirgin etkilere sahiptir. Artmış kardiyovasküler risk, komorbidite ve tanı süresine rağmen uyum düzeylerinde beklenen artış gözlenmemiştir. Birinci basamakta farkındalık, içgörü ve uyum odaklı, kişiselleştirilmiş danışmanlık yaklaşımlarının güçlendirilmesi gerekmektedir.
Özet (Çeviri)
Aim: This study was conducted to determine the blood pressure awareness and insight levels of patients diagnosed with hypertension and to evaluate their relationship with medication adherence. Materials and Methods: This cross-sectional study included 348 hypertensive patients aged 18 years and older who agreed to participate and provided informed consent. Sociodemographic characteristics (age, sex, marital status, educational level, smoking and alcohol use, etc.) and clinical features (duration of hypertension, treatment approach, presence of comorbidities) were collected through face-to-face interviews. Laboratory data routinely obtained during hypertension follow-up—LDL, HDL, total cholesterol, triglycerides, fasting blood glucose, and HbA1c—were recorded. Body height, weight, and waist circumference were measured using standard procedures. SCORE2 cardiovascular risk levels were calculated, and the presence of metabolic syndrome was assessed. The Modified Morisky Medication Adherence Scale and the Blood Pressure Awareness and Insight Scale were administered, with scoring performed according to the relevant guidelines. Categorical variables were presented as numbers and percentages, and continuous variables as mean, standard deviation, median, minimum, and maximum values. Statistical analyses were conducted using SPSS 27.0. Results: 53.4% of participants were female (n=186) with a mean age of 59.89±9.28 years. The average BMI of the patients was 31.68±5.82. 42.5% had metabolic syndrome (n=148), and 74.4% had at least one additional disease (n=259). According to SCORE2, 73.3% of individuals (n=255) were in the high/very high risk group. The mean awareness–insight score (BFIS) was 6,46±1,52, indicating moderate-to-good awareness. High scores were observed in 59,5% for MMAS-motivation and in 65,5% for MMAS-knowledge. No significant association was found between BFIS and MMAS scores (p>0,05). A total of 48,6% of patients (n=169) reported occasionally forgetting to take their medication; 37,4% (n=130) stopped when feeling well, and 32,8% (n=114) stopped when feeling unwell. Asymptomatic patients had significantly higher BFIS scores (6,82±1,48) compared to symptomatic individuals (6,09±1,49) (p<0,05), while symptomatic patients had higher MMAS-knowledge scores (p<0,05). Patients whose income was lower than expenses had significantly lower MMAS-knowledge scores (p<0,01). The presence of“other comorbid diseases”negatively affected knowledge levels (p<0,05). Coronary artery disease, diabetes, and dyslipidemia were each associated with higher awareness scores (p<0.05). Increasing systolic and diastolic blood pressure was correlated with increased awareness (p<0,05). As the diagnosis period lengthened, the SCORE2 risk level increased (p<0.01), awareness increased, but no increase in motivation was observed in terms of medication compliance; a weak but negative relationship was observed in terms of knowledge level. The awareness scores of patients who did not exercise were found to be higher than those who exercised (p<0.05); however, this difference was not reflected in behavior. Conclusion: No association was found between awareness–insight levels and medication adherence in hypertensive patients. Although awareness was at a moderate-to-good level, adherence remained suboptimal. Symptom perception, income level, and comorbidities had marked effects on awareness and medication knowledge. Despite increased cardiovascular risk, comorbidity burden, and disease duration, expected improvements in adherence were not observed. Strengthening individualized counseling approaches focusing on awareness, insight, and adherence in primary care is essential.
Benzer Tezler
- 40-69 yaş arası hipertansif bireylerde SCORE2 eşitliği ile kardiyovasküler ölüm risklerinin hesaplanması ve kardiyovasküler risk farkındalığı
Calculation of cardiovascular death risks and cardiovascular risk awareness ith SCORE2 equation in hypertensive individuals aged between 40 and 69 years
KÜBRA KARADAĞ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2024
Aile HekimliğiHacettepe ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HİLAL AKSOY
- Hipertansiyon hastalarında tedaviye uyum: Hill-Bone ölçeği ile bir değerlendirme
Treatment adherence in hypertension patients: an evaluation with the Hill-Bone scale
ÖMER MUHTAR YILMAZ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2026
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEÇİL ARICA
DR. HATİCE RUMEYSA SELVİ
- Erişkin hastalarda hipertansiyon farkındalık, prevalans, tedavi ve kontrol durumları
Hypertension awareness in adult patients, prevalance, treatment and control statuses
BÜŞRA GÖKTEPE
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
Aile HekimliğiRecep Tayyip Erdoğan ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. CÜNEYT ARDIÇ
- Hipertansiyon tanılı hastaların hekim dışı önerilerle ağrı kesici kullanım farkındalıklarının belirlenmesi
Determining the awareness of pain relief use among patients diagnosed with hypertension based on non-medical advice
ÖMER KIPIK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Aile HekimliğiNecmettin Erbakan ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HATİCE KÜÇÜKCERAN
PROF. DR. FATMA GÖKŞİN CİHAN
- Yeni tanı hipertansiyon hastalarında etiyoloji, risk faktörleri, hedef organ hasarı ve tedavi seçeneklerinin belirlenmesi
Etiology, risk factors, target organ damage and treatment options in newly diagnosed hypertension patients
KADRİYE FIRAT GEVER
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıAnkara ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ZEYNEP BİRSİN ÖZÇAKAR