Geri Dön

Türk devletlerindeki hayat bilgisi dersi öğretim programlarının karşılaştırmalı incelenmesi

Comparative review of life science course curricula in the Turkic states

PDF İndir

  1. Tez No: 991502
  2. Yazar: AMİNA OVLYAKULYYEVA
  3. Danışmanlar: PROF. DR. BAYRAM TAY
  4. Tez Türü: Yüksek Lisans
  5. Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
  6. Anahtar Kelimeler: Hayat bilgisi, Karşılaştırmalı eğitim, Türk devletleri, Öğretim programları, Life science, Comparative education, Turkish states, Teaching curriculums
  7. Yıl: 2025
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi
  10. Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Temel Eğitim Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Sınıf Eğitimi Bilim Dalı
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Eğitim, toplumların gelişiminde kritik bir rol oynar ve ülkelerin gelişmişlik seviyelerini gösteren önemli ölçütler içerisinde yer alır. Bu kapsamda eğitim sisteminin gelişmesi ve zenginleşmesi için ülkeler, farklı ulusların öğretim programlarını ve ders kitaplarını inceleyerek olumlu yönlerini kendi eğitim sistemlerine entegre etmektedirler. Eğitim kalitesinin artırılması, toplumun genel refahının yükseltilmesine önemli ölçüde katkı sağlamaktadır. Eğitim ve öğretim programlarının, yetiştirilmek istenen insan profili üzerinde belirleyici bir etkisi olduğu açıktır. Bu nedenle ülkeler kendi eğitim sistemlerinde geliştirdikleri eğitim ve öğretim programları aracılığıyla istedikleri özelliklere ulaşmaya çalışmaktadır. Geliştirilen programlar öğrencilere etki etmektedir ve onların sonraki eğitim aşamalarına yön vermektedir. Bireylerin yaşamına yön veren programlar arasında ilkokulda geliştirilen programlar da yer almaktadır. İlkokul, öğrencilerin temel bilgi, beceri, ulusal ve evrensel değerleri edindikleri ilk basamaktır. Bu basamakta yer alan hayat bilgisi dersi söz konusu özelliklerin büyük bir çoğunluğunu kazandırma amacındadır. Hayat bilgisi dersi, doğa bilimleri ve sosyal bilimlerden oluşurken aynı zamanda değer, düşünce ve sanata da önem vermektedir. Ayrıca bireylerin kişisel nitelikleriyle birlikte temel beceriler kazanmasına yardımcı olmaktadır. Bu sayede birey yaşamın içindeki olayları anlamlandırabilmektedir. Araştırmanın amacı, Türk devletlerindeki hayat bilgisi dersi öğretim programlarında yer alan becerileri, eğilimleri, okuryazarlıkları, değerleri ve kavramları inceleyerek programlar arasındaki benzerlik ve farklılıkları belirlemektir. Bu doğrultuda nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması benimsenmiş ve araştırma verileri doküman incelemesine tabi tutulmuştur. Araştırmanın veri kaynakları Türkiye, Türkmenistan, Azerbaycan, Kırgızistan, Kazakistan, Özbekistan ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti [KKTC] ülkelerinin resmî sitelerinde bulunan ve eğitim bakanlıkları tarafından sunulan hayat bilgisi ve eş değer derslerin öğretim programlarından oluşmaktadır. Bu araştırmada veriler, araştırmanın amacı doğrultusunda incelenmiş ve problemler ile alt problemlerde yer alan sorulara yanıtlar aranmıştır. Doküman incelemesi sonucunda elde edilen bulgular tablolaştırılarak yorumlanmıştır. Araştırmada ulaşılan bazı önemli sonuçlar şunlardır: Türkiye ve Kazakistan'daki hayat bilgisi dersi öğretim programlarında on sekizer, Türkmenistan, Azerbaycan ve Kırgızistan'da on yedişer, Özbekistan'da 15 ve KKTC'de 19 becerinin yer aldığı tespit edilmiştir. Hayat bilgisi dersi öğretim programlarının eğilim yaklaşımında büyük bir çeşitlilik gözlenmektedir. KKTC, eğilimlere yer verme açısından diğer ülkelerden belirgin şekilde ayrılmakta ve bu alanda lider konumda bulunmaktadır. Ayrıca KKTC, incelenen tüm eğilimlere toplam 504 kez yer vererek yedi ülkenin toplam 941 yer alma sayısının yarısından fazlasını (%53,5) tek başına karşılamaktadır. Türk devletleri hayat bilgisi dersi öğretim programları, öğrencilere kazandırılması hedeflenen okuryazarlık alanlarında bir dizi ortak ve farklı öncelik sergilemektedir. Bilgi okuryazarlığı (106) tüm programlar genelinde en yüksek yer alma oranı ile temel bilgi edinme, işleme ve kullanma gibi özelliklerin Türk devletlerinin programlarında ortak odak alanı olduğunu göstermektedir. Yedi ülkenin hayat bilgisi dersi öğretim programları arasında Kırgızistan programı (143), değerler boyutuna en yoğun şekilde yer veren ülke olarak belirlenmiştir. Bu programı sırasıyla Azerbaycan (136), Türkmenistan (135) ve Türkiye (132) programları takip etmektedir. KKTC (122), Kazakistan (101) ve Özbekistan (103) programları ise diğer ülkelere kıyasla en düşük toplam değer sayısına sahiptir. Tüm programlar ortak payda üzerinden incelendiğinde sorumluluk değerinin (138) diğer tüm değerlerin önüne geçerek daha ağırlıklı olduğu belirlenmiştir. Sorumluluğu, yüksek oranda vatanseverlik (101) ve sağlıklı yaşam (79) değerleri takip etmektedir. Yedi Türk devletinin hayat bilgisi dersi öğretim programlarında kavramlar boyutunda ülkeler arasında belirgin farklılıklar gözlenmektedir. Türkmenistan programı yoğun şekilde“sağlık”(58), Özbekistan programı ise“doğa”(28) kavramına odaklanmaktadır. Tüm ülkelerin öğretim programları birlikte değerlendirildiğinde programlarda en çok“sağlık”(100),“güvenlik”(84) ve“doğa”(76) kavramlarının yer aldığı tespit edilmiştir. İleriki çalışmalarda Türk devletlerinin hayat bilgisi dersi öğretim programları öğrenme alanları, öğrenme çıktıları, ölçme-değerlendirme yaklaşımları gibi programın diğer öğeleri açısından da karşılaştırmalı olarak ele alınabilir.

Özet (Çeviri)

Education plays a critical role in the development of societies and is among the important criteria that indicate the level of development of countries. In this context, in order to develop and enrich their education systems, countries examine the curricula and textbooks of different nations and integrate their positive aspects into their own education systems. Improving the quality of education contributes significantly to raising the general welfare of society. It is clear that education and teaching programs have a decisive impact on the desired human profile. Therefore, countries strive to achieve the desired characteristics through the education and teaching programs they develop in their own education systems. The programs developed influence students and guide them towards their next stages of education. Programs developed in elementary school are among those that shape individuals' lives. Elementary school is the first step where students acquire basic knowledge, skills, and national and universal values. The life science course at this stage aims to impart the vast majority of these characteristics. The life science course consists of natural sciences and social sciences, while also emphasizing values, thought, and art. It also helps individuals acquire basic skills along with personal qualities. This enables individuals to make sense of events in life. The purpose of the study is to examine the skills, trends, literacy, values, and concepts included in the life science course curricula of Turkic states and to identify similarities and differences between the programs. In this regard, case study, one of the qualitative research methods, was adopted, and the research data were subjected to document analysis. The data sources for the research consist of the life sicence and equivalent courses' curricula provided by the ministries of education and found on the official websites of Turkey, Turkmenistan, Azerbaijan, Kyrgyzstan, Kazakhstan, Uzbekistan, and the Turkish Republic of Northern Cyprus [TRNC]. In this study, the data were examined in line with the purpose of the research, and answers were sought to the questions included in the problems and sub-problems. The findings obtained as a result of the document review were tabulated and interpreted. Some important findings from the study are as follows: It was determined that the life science curricula in Türkiye and Kazakhstan include 18 skills each, while Turkmenistan, Azerbaijan, and Kyrgyzstan include 17 skills each, Uzbekistan includes 15, and the TRNC includes 19 skills. A great diversity is observed in the tendency approach of the life science curricula. The TRNC stands out significantly from other countries in terms of including tendencies and holds a leading position in this regard. Moreover, the TRNC appears a total of 504 times across all examined tendencies, accounting for more than half (53.5%) of the total 941 occurrences across the seven countries. The life science course curricula of Turkic states exhibit a series of common and distinct priorities in the literacy areas targeted for student acquisition. Information literacy (106) has the highest prevalence across all programs, indicating that fundamental skills such as acquiring, processing, and utilizing information constitute a common focus area in the curricula of Turkic states. Among the life science curricula of the seven countries, Kyrgyzstan (143) was identified as the country placing the greatest emphasis on the values dimension. It is followed, respectively, by the curricula of Azerbaijan (136), Turkmenistan (135), and Türkiye (132). The TRNC (122), Kazakhstan (101), and Uzbekistan (103) curricula, in contrast, have the lowest total number of values compared to the other countries. When all curricula are examined on a common basis, the value of responsibility (138) emerges as the most prominent, surpassing all other values. This is followed by the values of patriotism (101) and healthy living (79), which also appear at relatively high frequencies. Significant differences are observed between the seven Turkic states in terms of concepts in their life science curricula. The Turkmenistan curriculum focuses heavily on the concept of“health”(58), while the Uzbekistan curriculum focuses on the concept of“nature”(28). When the curricula of all countries are evaluated together, it is found that the concepts“health”(100), 'safety' (84), and“nature”(76) are most frequently included in the curricula. In future studies, the life science curricula of Turkic states can be compared in terms of other elements of the curriculum, such as learning areas, learning outcomes, and assessment approaches.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    401

    Antakya tarihi ticaret merkezi mekansal yapı değişim ve gelişim sürecinin kent ticaret merkezi planlamasına etkinliği

    The Effectiveness of spatial structural chance and development period of the historical trade center of Antakya in the urban trade planning

    NEVİN TURGUT

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    1986

    Şehircilik ve Bölge PlanlamaGazi Üniversitesi

    Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı

    YRD. DOÇ. DR. NURCAN UYDAŞ

  2. Tez No

    302

    Halvetiyyenin Şa'baniyye kolu ve Şa'ban-ı Veli

    Başlık çevirisi yok

    L. NİHAL YAZAR

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    1985

    Türk Dili ve EdebiyatıGazi Üniversitesi

    YRD. DOÇ. DR. ABDÜLKERİM ABDÜLKADİROĞLU

  3. Tez No

    402

    Taşlıcalı Yahya Bey Divanında sevgili ve sevgiliye ait fiziki unsurlar

    Başlık çevirisi yok

    YAVUZ DEMİR

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    1986

    Türk Dili ve EdebiyatıGazi Üniversitesi

    Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. ABDURRAHMAN GÜZEL

  4. Tez No

    303

    Polatlı Kerç ve Çongar Tatar ağızları

    Başlık çevirisi yok

    ZÜHAL YÜKSEL

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    1985

    Türk Dili ve EdebiyatıGazi Üniversitesi

    Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı

    DOÇ.DR. AHMET BİCAN ERCİLASUN

  5. Tez No

    354

    Helisel yayların statik karakteristiklerini ölçme ve kontrol etme cihazının tasarımı ve imalatı

    Design and manufacture of a device measuringand controlling the static characteristics of helical springs

    MUAMMER MUSULLUOĞLU

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    1987

    Makine MühendisliğiGazi Üniversitesi

    Makine Mühendisliği Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. FEVZİ ERCAN

Geri Dön