Farklı kültürlerden hastalara bakım veren hemşirelerde kültürel zeka ile tükenmişlik arasında kültürlerarası duyarlılığın aracılık rolü
The mediating role of intercultural sensitivity in the relationship between cultural intelligence and burnout among nurses caring for patients from diverse cultural backgrounds
- Tez No: 991316
- Danışmanlar: PROF. DR. DİLEK AYDIN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Hemşirelik, Nursing
- Anahtar Kelimeler: Kültürel Zekâ, Kültürlerarası Duyarlılık, Tükenmişlik, Hemşirelik, Aracılık Analizi, Cultural Intelligence, Intercultural Sensitivity, Burnout, Nursing, Mediation Analysis
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Hemşirelik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmada, farklı kültürlerden gelen hastalara bakım veren hemşirelerde kültürel zekâ ile tükenmişlik arasındaki ilişkide kültürlerarası duyarlılığın aracılık rolünün incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın evrenini Ocak–Haziran 2025 tarihleri arasında Şanlıurfa Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde görev yapan 802 hemşire, örneklemini ise dahil edilme ölçütlerini karşılayan 487 hemşire oluşturmuştur. Veriler Kişisel Bilgi Formu, Kültürel Zekâ Ölçeği, Kültürlerarası Duyarlılık Ölçeği ve Maslach Tükenmişlik Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde tanımlayıcı istatistikler, Pearson korelasyon analizi ve regresyon temelli aracılık analizinden yararlanılmıştır. Hemşirelerin Kültürel Zekâ Ölçeği ve Kültürlerarası Duyarlılık Ölçeği puan ortalamaları sırasıyla 69,56±13,47 ve 87,13±12,34 olarak saptanmıştır. Maslach Tükenmişlik Ölçeği alt boyutlarına ilişkin puan ortalamaları ise duygusal tükenme için 17,49±9,47, duyarsızlaşma için 5,92±4,39 ve kişisel başarı için 20,92±6,40 şeklindedir. Kültürel zekâ ile kültürlerarası duyarlılık arasında pozitif ve anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Ayrıca hem kültürel zekâ hem de kültürlerarası duyarlılık ile duygusal tükenme ve duyarsızlaşma arasında negatif; kişisel başarı ile pozitif yönlü anlamlı ilişkiler görülmüştür. Aracılık analizi, kültürlerarası duyarlılığın kültürel zekâ ile duygusal tükenme ve duyarsızlaşma arasındaki ilişkilerde kısmi aracılık etkisine sahip olduğunu; buna karşın kültürel zekâ ile kişisel başarı arasındaki ilişkide anlamlı bir aracılık rolünün bulunmadığını göstermiştir. Bu bulgular, farklı kültürlerle çalışan hemşirelerde kültürel zekânın tükenmişlik üzerinde önemli bir belirleyici olduğunu ve kültürlerarası duyarlılığın özellikle duygusal tükenme ile duyarsızlaşma üzerinde koruyucu bir ara değişken olarak rol oynadığını ortaya koymaktadır. Bu nedenle kültürlerarası duyarlılığın güçlendirilmesine yönelik eğitim ve müdahalelerin, çok kültürlü sağlık hizmetlerinde hemşirelerin tükenmişlik riskini azaltmada etkin bir strateji olabileceği önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
This study aimed to examine the mediating role of intercultural sensitivity in the relationship between cultural intelligence and burnout among nurses who provide care to patients from diverse cultural backgrounds. The population of the study consisted of 802 nurses working at Şanlıurfa Training and Research Hospital between January and June 2025, while the sample included 487 nurses who met the inclusion criteria. Data were collected using a Personal Information Form, the Cultural Intelligence Scale, the Intercultural Sensitivity Scale, and the Maslach Burnout Inventory. Descriptive statistics, Pearson correlation analysis, and regression-based mediation analysis were used to evaluate the data. The mean scores of the Cultural Intelligence Scale and the Intercultural Sensitivity Scale were 69.56±13.47 and 87.13±12.34, respectively. The subscale mean scores of the Maslach Burnout Inventory were 17.49±9.47 for emotional exhaustion, 5.92±4.39 for depersonalization, and 20.92±6.40 for personal accomplishment. A positive and significant relationship was found between cultural intelligence and intercultural sensitivity. Additionally, both cultural intelligence and intercultural sensitivity were negatively associated with emotional exhaustion and depersonalization, and positively associated with personal accomplishment. The mediation analysis revealed that intercultural sensitivity had a partial mediating effect on the relationships between cultural intelligence and both emotional exhaustion and depersonalization, whereas no significant mediating effect was detected in the relationship between cultural intelligence and personal accomplishment. These findings indicate that cultural intelligence is an important determinant of burnout among nurses working in multicultural settings and that intercultural sensitivity functions as a protective mediating variable, particularly against emotional exhaustion and depersonalization. Therefore, educational and interventional programs aimed at enhancing intercultural sensitivity may serve as an effective strategy to reduce burnout risk among nurses in multicultural healthcare environments.
Benzer Tezler
- Buğdayda farklı melezleme teknikleri kullanarak tohum tutma oranının saptanılması
Başlık çevirisi yok
İSMAİL TÜZÜN
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
ZiraatUludağ ÜniversitesiTarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HALİS RUHİ EKİNGEN
- İzmir'de bazı yolların kapatılarak yaya bölgeleri oluşturma da kent peyzajını geliştirme açısından yeniden planlanması üzerinde araştırmalar
Başlık çevirisi yok
BAHAR TÜRKYILMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Şehircilik ve Bölge PlanlamaEge ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
- Diyabetus mellitus'da gözlenen mikrovasküler komplikasyonların prostaglandinler ile olan ilişkisi
The Relation of microvaskular complications observed in diabetes mellitus with prostoglandins
CANAN NEBİGİL
Doktora
Türkçe
1985
Eczacılık ve FarmakolojiCumhuriyet ÜniversitesiFarmakoloji Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. YUSUF SARIOĞLU
- Bazı esterlerin kinetik incelenmesi ve termodinamik parametrelerin belirlenmesi
Kinetic study and detesmination of thermodnamic parameters of some esters
İBRAHİM TAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Kimya MühendisliğiUludağ ÜniversitesiKimya Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA CEBE
- Çoklu amaçların çözümlemesinde amaç programlaması ile genelleştirilmiş ters yaklaşımı ve yem sanayiinde bir uygulama
Goal programming and generalieed inverse approaches in the multi-objective analysis and application in feed industry
HASAN BAL