Çeviri tercihlerinin Kur'ân meallerine etkisi: Hüseyin Atay örneği
The effect of translation preferences on Quran translations: Example of Hüseyin Atay
- Tez No: 991105
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MUHAMMET SACİT KURT
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ondokuz Mayıs Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Tefsir Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Din, bir kavram ve olgu olarak ele alındığında, onu diğer sistemlerden ayıran unsurların başında ibadet, ahiret anlayışı, ölüm sonrası ödül ve ceza gelir.Dini yaşamakla yükümlü insanın ödülü haketmek ya da cezadan sakınabilmek için her şeyden önce bilgiye ihtiyacı olduğu muhakkaktır.Yüce Allah, İslam dininin kutsal kitabı olan Kur'ân-ı Kerîm'i dini bilginin temel unsuru olarak vahiy yoluyla insanlıkla buluşturmuştur. Fakat dili Arapça olan Kur'ân-ı Kerîm'in evrensel mesajını tüm muhataplarının anlayabilmesi için ilerleyen süreçlerde çeviri faaliyetleri mecburi bir hal almıştır. Özellikle Türkiye'de meâl tabir edilen bu çeviri faaliyetleri ile ilgili akademik çalışmalar günümüze kadar daha çok Arap Dil ve Edebiyatı'nın teknik unsurları üzerinden değerlendirmeye tabi tutulmuştur.Biz ise bu çalışmamızda Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Kelam Ana Bilim Dalı Öğretim Üyelerinden Prof. Dr. Hüseyin Atay'ın“ Kur'ân, Türkçe Çeviri ”isimli eseri örnekliğinde diğer meâl çalışmalarına da müracaat ederek çevirilerinde kaynak dil hedef dil arasında ki aktarım tercihlerinin Kur'ân mealleri üzerinde ki etkisini incelemeye tabi tuttuk.Bu incelemeyi yaparken çalışmamıza konu eserde, tefsirlerde ve meallerde öne çıkan kavramların, Kur'ân-ı Kerîm'de geçen deyimlerin hedef dile yansıma biçimini ele aldık. Ayrıca tercümenin bağlamla ve günümüz konuşma dili ile uyumu da eserde incelememize konu hususlardan oldu.Tezimizde Atay'ın müstakil çalışma alanında özgünlüğünü eserine yansıttığını ve daha çok harfi tercüme metodunu tercih ettiğini gördük.Böylelikle ilahiyat alanında ki taraflı tarafsız akademisyenlerce ilmi birikimi kabul görmüş Hüseyin Atay'ın“ Kur'ân, Türkçe Çeviri ”isimli eserinin Türkiye'de ki meal kültürüne katkılarını naçizane paylaşmaya çalıştık.
Özet (Çeviri)
When religion is considered as a concept and phenomenon, the elements that distinguish it from other systems are worship, the understanding of the hereafter, reward and punishment after death.It is certain that human beings who are obliged to live religion need knowledge before anything else in order to deserve reward or avoid punishment.Almighty God has brought the Qur'an, the holy book of the Islamic religion, to humanity through revelation as the basic element of religious knowledge. However, in order for all the interlocutors to understand the universal message of the Qur'ân al-kerîm, whose language is Arabic, translation activities became compulsory in the following processes. Especially in Turkey, academic studies on these translation activities, which are called meal, have been subjected to evaluation over the technical elements of Arabic Language and Literature until today. In this study, we have examined the effect of the transfer preferences between the source language and the target language on the Qur'anic translations by referring to other meal studies in the example of Hüseyin Atay's work titled“Qur'ân, Turkish Translation”by Ankara University Faculty of Theology, Department of Theology. While conducting this analysis, we examined the way in which the concepts prominent in the tafsirs and the translations and the idioms mentioned in the Qur'ân al-kerîm are reflected in the target language. In addition, the compatibility of the translation with the context and today's spoken language was also one of the issues subject to our examination in the work. In our thesis, we have seen that Atay reflected his originality in the field of independent study to his work and preferred the method of literal translation. Thus, we have tried to humbly share the contributions of Hüseyin Atay's“Qur'ân, Turkish Translation”, whose scientific knowledge has been accepted by impartial scholars in the field of theology, to the meal culture in Turkey.
Benzer Tezler
- Arap dilinde ennâ (أَنّى) soru edatının mecazi kullanımları ve Kur'an meallerindeki Türkçe çevirileri
Figurative uses of the interrogative particle“enna”(أنّى) in the Arabic language and its Turkish translation in Qur'anic interpretation
MELİKE LÜTFİYE ÇEBİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Doğu Dilleri ve EdebiyatıTekirdağ Namık Kemal ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ OSMAN ARPAÇUKURU
- Kur'an çevirilerinde kadın imgesinin işlenişi
Handling of female image in Qur'an's translations
BEDİR TÜRKMEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Mütercim-TercümanlıkMersin ÜniversitesiÇeviribilim Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ AŞKIN ÇOKÖVÜN
- “Kısa Açıklamalı Kur'an-ı Kerim Meali”isimli meâlin tahlili
Analysis of the translation of The Holy Quran titled Brief Explanatory Translation
MURAT KAPAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
DinNiğde Ömer Halisdemir ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ARSLAN KARAOĞLAN
- Doğu ve batı Türkçeleriyle yazılmış ilk tefsirli Kur'an tercümelerinde din terimleri
Religious terms at the first Qur'an translations with commentary
İSLAM UYANIK
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
Türk Dili ve EdebiyatıOndokuz Mayıs ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SERKAN ŞEN
- Cumhuriyet Dönemi Türkçe tefsirlerde kırâat olgusuna yaklaşım
Approach to the phenomenon of qiraat in Turkish tafsirs of the Republican era
NEFİSE KULOĞLU