Sermaye piyasası likiditesi ile emtia vadeli işlem piyasaları arasındaki ilişkinin analizi
Analyzing the link between capital market liquidity and commodity futures markets
- Tez No: 990638
- Danışmanlar: PROF. DR. ERDİNÇ ALTAY
- Tez Türü: Doktora
- Konular: İşletme, Business Administration
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İşletme Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada, sermaye piyasaların likidite dinamiklerinin, küresel emtia vadeli işlem piyasaları üzerindeki etkilerini ve emtia vadeli işlem getirilerinin, BIST 100 ve S&P 500 endekslerinin likidite oynaklığı arasındaki karşılıklı etkileşimi incelenmiştir. Çalışmada, likiditenin yatırım kararları ve piyasa istikrarı üzerindeki rolü vurgulanmış; özellikle emtia piyasalarının artan finansallaşması bağlamında, likidite riskinin ve oynaklığın yayılma mekanizmaları incelenmiştir. Araştırmada tarımsal (buğday, mısır, pamuk), metal (altın, bakır) ve enerji (doğalgaz, WTI ham petrol) emtia vadeli işlem piyasaları ile BIST 100 ve S&P 500 endekslerine ait likidite göstergeleri arasındaki etkileşim GARCH-X ve EGARCH-X modelleri kullanılarak analiz edilmiştir. Likidite ölçümü için Düzeltilmiş Amihud likidite azlığı ölçütü temel alınmıştır. Elde edilen bulgulara göre; S&P 500 likidite koşullarının, özellikle altın, bakır, WTI, doğalgaz ve pamuk gibi finansallaşmış emtia vadeli işlem piyasalarının oynaklığı üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir etkiye sahip olduğunu ortaya koymuştur. Bu durum, S&P 500 piyasasında yaşanan likidite şoklarının küresel emtia vadeli işlem piyasalarına doğru yayıldığını göstermektedir. Öte yandan, buğday ve mısır tarımsal emtia vadeli işlem piyasaları üzerinde anlamlı bir etkisinin olmadığı gözlenmiştir. Ayrıca emtia vadeli işlem fiyatlarındaki değişimlerin, S&P 500 likiditesi üzerindeki etkileri incelendiğinde, bazı emtia vadeli işlem piyasalarının (WTI, bakır, pamuk) likiditeyi artıran, bazılarının (altın, mısır) ise likidite riskini yükselten etkiler yarattığı görülmüştür. BIST 100 ile küresel emtia vadeli işlem piyasaları arasındaki ilişkiye dair yapılan analizlerde ise, BİST 100 piyasasının likiditesinin, küresel emtia vadeli işlem piyasalarıyla bir etkileşim içinde olmadığı tespit edilmiştir. Ancak enerji emtialarındaki (WTI, doğalgaz vadeli işlem piyasaları) fiyat artışlarının, BIST 100 piyasalarının likidite riskini artırdığı tespit edilmiştir. Bu durum, Türkiye'nin enerji ithalatına dayalı ekonomik yapısı nedeniyle enerji piyasalarındaki dalgalanmaların doğrudan etkili olduğunu ortaya koymaktadır. Sonuç olarak, çalışma gelişmiş finans piyasalarında (S&P 500) ortaya çıkan likidite şoklarının küresel emtia vadeli işlem piyasalarına yayıldığını, buna karşılık gelişmekte olan piyasaların (Borsa İstanbul) ise bu etkileşimde daha çok“etkilenen taraf”olduğunu göstermektedir. Bu bulgular, risk yönetimi, portföy çeşitlendirmesi ve piyasa düzenlemesi konusunda hem yatırımcılar hem de politika yapıcılar için önemli çıkarımlar sunmaktadır. Sonuç olarak, küresel emtia vadeli işlem getirileri ile gelişmiş sermaye piyasası likiditesi arasında güçlü, çift yönlü bir ilişki olduğunu göstermektedir. Bu bulgular, emtia piyasalarının sistemik risk ve yatırımcı davranışı üzerindeki etkisini vurgulamakta ve makrofinansal entegrasyonun bir göstergesi olarak kabul edilebilir. Ayrıca, portföy çeşitlendirmesinde ve risk yönetimi stratejilerinde sektör bazlı farklılaşmanın önemini vurgulamaktadır.
Özet (Çeviri)
This study examines the effects of capital market liquidity dynamics on global commodity futures markets and the interaction between commodity futures returns and the liquidity volatility of the BIST 100 and S&P 500 indices. The study emphasizes the role of liquidity on investment decisions and market stability; particularly in the context of the increasing financialization of commodity markets, the propagation mechanisms of liquidity risk and volatility are examined. In the research, the interaction between the agricultural (wheat, corn, cotton), metal (gold, copper) and energy (natural gas, WTI crude oil) commodity futures markets and the liquidity indicators of the BIST 100 and S&P 500 indices are analyzed using GARCH-X and EGARCH-X models. The adjusted Amihud illiquidity measure is used as the basis to measure liquidity. According to the findings; S&P 500 liquidity conditions have been shown to have a statistically significant impact on the volatility of financialized commodity futures markets, particularly gold, copper, WTI, natural gas, and cotton. This suggests that liquidity shocks experienced in the S&P 500 market spill over into global commodity futures markets. In contrast, no significant impact was observed in agricultural commodity futures markets such as wheat and corn. Furthermore, an examination of the effects of commodity futures price changes on S&P 500 liquidity reveals that some commodity futures markets (WTI, copper, cotton) increase liquidity, while others (gold, corn) increase liquidity risk. Analyses of the relationship between the BIST 100 and global commodity futures markets indicate that the liquidity of the BIST 100 market does not interact with global commodity futures markets. However, price increases in energy commodities (WTI, natural gas futures markets) were found to increase liquidity risk in BIST 100 markets. This suggests that fluctuations in energy markets directly impact the Turkish economy, which is dependent on energy imports. Consequently, the study reveals that liquidity shocks arising in developed financial markets (S&P 500) are reflected in global commodity futures markets, while emerging markets (Borsa Istanbul) are more affected by this interaction. These findings offer important implications for both investors and policymakers regarding risk management, portfolio diversification, and market regulation. Consequently, they demonstrate a strong, two-way relationship between global commodity futures returns and improved capital market liquidity. These findings highlight the impact of commodity markets on systemic risk and investor behavior and can be considered an indicator of macrofinancial integration. They also highlight the importance of sector-based differentiation in portfolio diversification and risk management strategies.
Benzer Tezler
- The impact of change in foreign ownership on stock prices: Evidence from Borsa Istanbul
Yabancı yatırımcı oranındaki değişimin hisse fiyatları üzerindeki etkisi: Borsa İstanbul örneği
ÖMER ABDURRAHMAN DEMİRCAN
Yüksek Lisans
İngilizce
2024
Ekonometriİstanbul Teknik Üniversitesiİşletme Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. KEMAL BURÇ ÜLENGİN
- Opsiyon işlemleri, döviz opsiyonları ve TRL/döviz opsiyonları fiyatlama ve risk yönetiminde uygulamaya yönelik model önerisi
Option transactions, currency options and a practical model for pricing and risk management of TRL/FX options
MUSTAFA DOĞAN
- Menkul kıymet yatırımları açısından sermaye piyasası kanununa göre yayınlanan finansal tablo ve raporların yeterliliği
Başlık çevirisi yok
HAMDİ AYDIN
- Uluslararası sermaye ihracı ve ithalindeki nedensellik ve Türkiye'de yabancı sermaye
Başlık çevirisi yok
FARUK ESKİOĞLU
- Hazır giyim sanayiinde nitelikli insangücü ihtiyacı
Başlık çevirisi yok
HANDAN SEZER
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Endüstri ve Endüstri MühendisliğiGazi ÜniversitesiGiyim Endüstrisi ve Giyim Sanatları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYŞEGÜL ATAMAN