Diyabetli bireylerde risk algısı ile öz yönetim davranışları arasındaki ilişki
The relationship between risk perception and self-management behaviors in individuals with diabetes
- Tez No: 989761
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ERSAN GÜRSOY
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu çalışmanın amacı, Tip 2 diyabet tanısı ile izlenen bireylerde risk algısı ile diyabet öz-yönetim davranışları arasındaki ilişkiyi incelemektir. Ayrıca risk algısı ve öz-yönetim davranışlarının sosyodemografik, klinik ve yaşam tarzı değişkenleri ile ilişkilerinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Bu çalışma kesitsel ve tanımlayıcı nitelikte olup Erzincan Mengücek Gazi Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği Polikliniği ile Kavakyolu Eğitim Aile Sağlığı Merkezi'nde yürütülmüştür. Çalışmaya, en az bir yıldır Tip 2 diyabet tanısı olan ve gönüllü olarak katılmayı kabul eden 102 birey dahil edilmiştir. Veriler; sosyodemografik ve klinik özellikleri içeren Tanıtıcı Bilgi Formu, Diyabet Öz Yönetim Skalası (DÖYS) ve Risk Algı Ölçeği (RAÖ) kullanılarak yüz yüze görüşme yöntemiyle toplanmıştır. İstatistiksel analizlerde non-parametrik testler ve Spearman korelasyon analizi kullanılmış, p<0,05 değeri istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir. Bulgular: Katılımcıların RAÖ risk bilgisi puanları ile DÖYS toplam ve tüm alt boyut puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı ve pozitif ilişkiler saptanmıştır (p<0,05). RAÖ birleşik risk bilgisi yalnızca DÖYS fiziksel aktivite alt boyutu ile anlamlı ilişki göstermiştir (p=0,006). RAÖ endişe alt boyutu ile DÖYS glikoz yönetimi arasında pozitif ilişki bulunmuştur (p=0,030). RAÖ iyimserlik alt boyutu, DÖYS toplam puanı, diyet ve sağlık hizmeti kullanımı alt boyutları ile anlamlı ilişkiler göstermiştir. DÖYS toplam puanı yalnızca komplikasyon süresi ile anlamlı korelasyon göstermiştir. RAÖ çevresel risk alt boyutu ile DÖYS puanları arasında anlamlı ilişki saptanmamıştır. Sonuç ve Öneriler: Bu çalışma, diyabetli bireylerde risk algısının özellikle bilgi temelli bileşenlerinin öz-yönetim davranışlarını olumlu yönde etkilediğini göstermektedir. Aile hekimliği uygulamalarında, yalnızca komplikasyon riski vurgusu yerine, doğru ve dengeli risk bilgilendirmesi ile birlikte öz-yeterlik ve davranış destekleyici yaklaşımların benimsenmesi önerilmektedir. Birinci basamakta yapılandırılmış eğitim ve danışmanlık hizmetlerinin güçlendirilmesi, diyabet öz-yönetimini ve klinik sonuçları iyileştirebilir.
Özet (Çeviri)
Objective: The aim of this study was to examine the relationship between risk perception and diabetes self-management behaviors in individuals with type 2 diabetes mellitus. In addition, the associations of risk perception and self-management behaviors with sociodemographic, clinical, and lifestyle characteristics were evaluated. Materials and Methods: This cross-sectional and descriptive study was conducted at the Family Medicine Outpatient Clinic of Erzincan Mengücek Gazi Training and Research Hospital and the Kavakyolu Training Family Health Center. A total of 102 individuals aged 18 years and older, diagnosed with type 2 diabetes mellitus for at least one year, were included in the study. Data were collected through face-to-face interviews using a Sociodemographic and Clinical Data Form, the Diabetes Self-Management Questionnaire (DSMQ/DÖYS), and the Risk Perception Survey–Diabetes Mellitus (RPS-DM/RAÖ). Non-parametric statistical tests and Spearman correlation analyses were performed, and a p value <0.05 was considered statistically significant. Results: Risk knowledge scores of the Risk Perception Survey were positively and significantly associated with the total score and all subscales of the Diabetes Self-Management Questionnaire (p<0.05). Combined risk knowledge was significantly associated only with the physical activity subscale of diabetes self-management (p=0.006). The worry subscale of risk perception showed a significant positive correlation with glucose management (p=0.030). Optimism was significantly associated with the total self-management score, dietary behaviors, and healthcare utilization. The total diabetes self-management score was significantly correlated only with complication duration. No significant association was found between environmental risk perception and diabetes self-management scores. Conclusion: The findings indicate that risk perception, particularly its knowledge-based components, plays an important role in diabetes self-management behaviors. In family medicine practice, balanced and accurate risk communication combined with behavioral support strategies may contribute to improved self-management. Strengthening structured education and counseling interventions in primary care settings may enhance diabetes self-management and overall clinical outcomes.
Benzer Tezler
- Aile sağlığı merkezine başvuran Tip 2 diyabetli bireylerin diyabet öz yönetimleri ile diyabet komplikasyonlarına ilişkin risk algılarının incelenmesi
Investigation of diabetes self-management and risk perceptions regarding diabetes complications in individuals with Type 2 diabetes admitted to family health centers
BERFİN OKTAY
Doktora
Türkçe
2025
Halk Sağlığıİnönü ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. METİN FİKRET GENÇ
- Diyabetes mellitus tanılı hastalarda komplikasyon gelişme riski algısının incelenmesi
Assessment of complication risk perception in patients with Diabetes mellitus
BETÜL KOCA
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEHMET ÖZEN
- Tip 2 diyabetlilerde kardiyovasküler risk faktörleri ile sağlık inancı ve öz-etkililik arasındaki ilişki
Relations between health belief and self-efficacy and cardiovascular risk factors in people with Type 2 diabetes
AYFER BAYINDIR ÇEVİK
Doktora
Türkçe
2010
Hemşirelikİstanbul Üniversitesiİç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. ŞEYDA ÖZCAN
- Tip 2 diyabet hastalarında diyabette damgalama, anksiyete, depresyon ve diyabet öz bakımı arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between diabetes stigma, anxiety, depression and diabetes self-care in type 2 diabetes patients
MERYEM GAMZE ŞİMŞEK
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
HemşirelikZonguldak Bülent Ecevit ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SEVECEN ÇELİK İNCE
- Diyabet hastalarında komplikasyon risk algısı ve öz bakım davranışlarının değerlendirilmesi
Assessment of risk perception of complication and self care behaviors in diabetic patients
EBRU HELVACI
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
HemşirelikNiğde Ömer Halisdemir ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ RABİYE ÇIRPAN