Hakasların kültür ve gelenekleri üzerine bir değerlendirme
A study on the culture and traditions of the Khaks
- Tez No: 989681
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ELVİN YILDIRIM
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Tarih, History
- Anahtar Kelimeler: Hakaslar, Yenisey Kırgızlar, Hakas Kültür ve Gelenekleri, Sibirya, Khakas, Yenisei Kyrgyz, Khakas Culture and Traditions, Siberia
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Aydın Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tarih Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Tarih Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Hakaslar, Güney Sibirya bölgesinde yaşayan en eski Türk boylarından biridir. Hakasların başkenti olan Abakan'ın adı“Ayı kanı”anlamına gelmektedir. Hakaslar bu sebeple mitolojik olarak ayılardan türediklerine inanmaktadırlar. Tarihte bilinen ilk adları Hagias şeklinde MÖ 201 yılındaki Çin kaynaklarındaki bir bahiste geçmektedir. Çin, İslam ve Rus kaynaklarına baktığımızda Hakas adının farklı şekilde zikredildiğini görmekteyiz. Yenisey ve Minusin etrafında tarih sahnesine çıktığı görülen Hakasların kendi içlerinde Beltır, Çom, Kaçlar, Kaçin, Kamasin, Kızıl, Koybal, Sagay ve Şor gibi boylara ayrılarak yaşadıkları bilinmektedir. Tarihî bakımdan Hakaslar ile Yenisey Kırgızlarının akrabalık bağları da göze çarpmaktadır. Hakaslar ve Yenisey Kırgızları arasındaki kültürel ve tarihî bağlar ile kaynaklardan elde edilen bilgiler bakımından Yenisey Kırgızlarının Hakasların ataları olabileceği yönünde çıkarımlar elde edilmektedir. Hakas gelenekleri ile ilgili araştırmalar göz önünde bulundurulduğunda evlenme, düğün, evlilik yarışmaları, doğum ve ad koyma gelenekleri oldukça dikkat çekicidir. Geçmişten günümüze hala devam ettirdikleri akraba evliliği gibi gelenekleri arasında bazı uygulamaların ise yeni nesiller tarafından değiştirildiği veya uygulanmadığı anlaşılmaktadır. Hakasların yukarıda bahsi geçen geleneklerinin Yenisey Kırgızları ile benzerlerinin bulunduğunu söylemek mümkündür. Hakaslar, Şamanizm ve Hristiyanlık gibi inançlara sahiptir. Hakaslar, kadim dönemlerde Şamanizm inancına sahiptir. Rusların, XVII. yy.'da bölgeyi ilhakı ile Hakasların arasında Hristiyanlık inancı yayılmaya başlamıştır. Hakaslar günümüzde ağırlıklı olarak Hristiyanlık inancına sahiptir. Bununla birlikte Hakaslar arasında tengricilik inancı da oldukça yaygındır. Sanat anlayışlarında doğadan etkilenen Hakasların geride bıraktıkları ürünler arasında kaya resimleri, yazıtlar ve sözlü edebi eserleri bulunmaktadır. Bu çalışmada Hakasların, Yenisey Kırgızları ile tarihi bağlantıları ve Hakasların sosyo-kültürel zenginliklerinin Türkiye'de tanıtımına katkı sunmak amaçlanmıştır.
Özet (Çeviri)
The Khakas are one of the oldest Turkic tribes living in the Southern Siberian region. The name of Abakan, the capital of the Khakas, means“bear blood,”and for this reason, the Khakas believe that they are mythologically descended from bears. Their earliest known name, Hagias, appears in a Chinese source dating back to 201 BC. An examination of Chinese, Islamic, and Russian sources shows that the name Khakas is mentioned in different forms. Emerging historically around the Yenisei and Minusinsk regions, the Khakas are known to have lived in various clans such as Beltır, Çom, Kaçlar, Kaçin, Kamasin, Kızıl, Koybal, Sagay, and Şor. From a historical perspective, close kinship ties between the Khakas and the Yenisei Kyrgyz are also evident. Based on cultural and historical connections and information obtained from sources, it is suggested that the Yenisei Kyrgyz may be the ancestors of the Khakas.Studies on Khakas traditions highlight customs related to marriage, weddings, marriage competitions, birth, and naming practices. While some traditions such as consanguineous marriage have been maintained from the past to the present, certain practices have been modified or abandoned by newer generations. It is possible to state that the aforementioned Khakas traditions share similarities with those of the Yenisei Kyrgyz. The Khakas practice belief systems such as Shamanism and Christianity. In ancient times, Shamanism was predominant among the Khakas, while Christianity began to spread after the Russian annexation of the region in the 17th century. Today, the Khakas predominantly practice Christianity, although Tengrism remains widespread. Influenced by nature in their artistic understanding, the Khakas left behind rock paintings, inscriptions, and works of oral literature. This study aims to contribute to the introduction of the historical connections between the Khakas and the Yenisei Kyrgyz, as well as the socio-cultural richness of the Khakas, in Turkey.
Benzer Tezler
- Kosova'da Türk topluluğunun tarihsel gelişimi ve sorunlar
Kosova'da Türk topluluğunun tarihsel gelişimi ve sorunlar
İBRAHİM ÇULHA
- Aborjin turizmi ve ülke tanıtımındaki rolü; Güney Ege Bölgesi'nin değerlendirilmesi
A role of aborjin tourism for country advertisement ; study of South Agean Area
HAVVA YAĞCIOĞLU YALÇIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2008
Halkla İlişkilerMarmara ÜniversitesiHalkla İlişkiler ve Tanıtım Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FUNDA SAVAŞ GÜN
- War and pieces of reality: The wartime poetry of soldier poets
Savaş ve gerçekliğin parçaları: Asker şairlerin savaş zamanı şiirleri
HUDA SALAHUDDIN
Yüksek Lisans
İngilizce
2021
İngiliz Dili ve EdebiyatıAtılım Üniversitesiİngiliz Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. N. BELGİN ELBİR
- “Vatan için ölmek”: Türkiye'de şehit asker kültünün sosyo-politik inşası ve şehit aileleri dernekleri
“Dying for the motherland”: The socio-political construction of martyr soldier cult and martyr family associations in Turkey
ŞAFAK AYKAÇ
- Türkiye'de kadının siyasal hayattaki temsili ve rolü
The representation and role of women in political life in Turkey
ZEYNEP ELÇİN KAMALAK
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Siyasal BilimlerKahramanmaraş Sütçü İmam ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ AHMET TUNÇ